Ağciyər qanaxması

Əlamətləri:

Ağciyər qanaxmasının əlamətləri qanaxmanın səbəbinə, yerinə və şiddətinə görə dəyişə bilər:

Qanlı öskürək (hemoptizi): Öskürək zamanı ağciyərlərdən gələn təzə qırmızı qan və ya qanla qarışıq balğam.

Təngnəfəslik (nəfəs darlığı): Qanaxma səbəbindən oksigen səviyyəsinin aşağı düşməsi ilə əlaqədar ola bilər.

Sinə ağrısı: Kəskin və ya ağrılı ola bilər, bəzən qanaxmanın lokallaşdırıldığı yerə görə dəyişir.

Tez-tez ürək döyüntüsü (taxikardiya): Bədənin daha çox oksigen tələb etməsi nəticəsində.

Başgicəllənmə və ya zəiflik: Qan itkisinin və oksigen çatışmazlığının nəticəsi olaraq.

Dəri rənginin solğunlaşması və ya göyərməsi (sianoz): Xüsusilə ağır qanaxmalarda.

Soyuq tər və ya narahatlıq hissi

Huşunu itirmə və ya şok vəziyyəti: Kəskin və ağır qanaxma hallarında baş verə bilər.

Səbəbləri:

Ağciyər qanaxmasının müxtəlif səbəbləri ola bilər. Ən çox rast gəlinən səbəblər aşağıdakılardır:

Bronşektazi: Bronxların anormal genişlənməsi nəticəsində təkrarlanan infeksiyalar və iltihab səbəbindən qanaxma riski artar.

Vərəm (Tüberküloz): Xüsusilə müalicə olunmamış və ya uzun müddət davam edən hallarda ağciyərlərdə qanaxmaya səbəb ola bilər.

Ağciyər xərçəngi: Ağciyərdəki kütlələrin damarları zədələməsi nəticəsində qanaxma baş verə bilər.

Ağciyər emboliyası: Ağciyərdəki arteriyaların qan laxtası ilə tıxanması nəticəsində infarkt və ya toxuma zədələnməsi qanaxmaya səbəb ola bilər.

Ağciyər absesi: Ağciyərdə infeksiya nəticəsində yaranan irin yığıntısı ətrafdakı damarların zədələnməsinə səbəb ola bilər.

Qan laxtalanma pozğunluqları: Hemofiliya, von Willebrand xəstəliyi və ya antikoaqulyant dərmanların həddindən artıq istifadəsi kimi vəziyyətlər.

Goodpasture sindromu: Ağciyərlərin və böyrəklərin zədələndiyi nadir otoimmün xəstəlik.

Wegener Qranulomatozu: Vaskulit səbəbindən qan damarlarının iltihablanması.

Travmalar: Sinə zədələri və ya cərrahi müdaxilələr ağciyərlərin zədələnməsinə və qanaxmaya səbəb ola bilər.

Kəskin və ya xroniki infeksiyalar: Ağciyər toxumasının zədələnməsi və iltihabı ilə nəticələnə bilər.

Diaqnoz:

Ağciyər qanaxmasının diaqnozu üçün həkimlər bir sıra üsullardan istifadə edə bilərlər:

Tibbi tarix və fiziki müayinə: Simptomların qiymətləndirilməsi və xəstənin tibbi tarixinin öyrənilməsi.

Laboratoriya testləri: Qanın ümumi analizi, qan laxtalanma testləri və arterial qan qazları analizləri.

Görüntüləmə metodları:

Sinə rentgeni: Ağciyərdəki dəyişiklikləri və ya kütlələri aşkar etmək üçün.

Kompüter Tomoqrafiyası (KT) Angioqrafiya: Ağciyər damarlarının vəziyyətini və qanaxmanın səbəbini daha dəqiq müəyyənləşdirmək üçün.

Bronkoskopiya: Kiçik bir kamera ilə bronxların daxilini yoxlamaq və qanaxmanın mənbəyini müəyyən etmək üçün endoskopik bir prosedur.

Sputum mədəniyyəti və ya tüberkülin testi: İnkişaf edən infeksiyaların və ya vərəmin diaqnozu üçün.

Müalicə:

Ağciyər qanaxmasının müalicəsi səbəbə, qanaxmanın şiddətinə və xəstənin ümumi vəziyyətinə əsasən dəyişir:

Dəstək müalicəsi:

Oksigen terapiyası: Qan oksigen səviyyəsini saxlamaq üçün.

Damar daxili maye və qan transfuziyası: Qan itkisini əvəz etmək və xəstənin vəziyyətini sabitləşdirmək üçün.

Bronkoskopik müdaxilə: Bronkoskop vasitəsilə qanaxmanın dayandırılması, məsələn, koaqulasiya və ya embolizasiya yolu ilə.

Embolizasiya: İnvaziv radiologiya üsulu ilə qanaxmaya səbəb olan damarların tıxanması.

Cərrahi müdaxilə: Qanaxmanın çox şiddətli olduğu və digər müalicə üsullarının təsirli olmadığı hallarda cərrahi rezeksiya (zədələnmiş ağciyər toxumasının çıxarılması).

Dərman müalicəsi: Antibiyotiklər (infeksiyaya qarşı), kortikosteroidlər (iltihabı azaltmaq üçün) və ya qan laxtalanmasını yaxşılaşdıran dərmanlar (qan laxtalanma pozğunluqları üçün).

Profilaktika:

Ağciyər qanaxmasının qarşısını almaq üçün müəyyən profilaktik tədbirlər tövsiyə edilə bilər:

Siqaretdən imtina: Ağciyərlərin sağlamlığını qorumaq və xərçəng riskini azaltmaq üçün.

Vərəmin və digər infeksiyaların qarşısının alınması və vaxtında müalicəsi: Müntəzəm müayinələr və tibbi yardıma vaxtında müraciət etmək.

Qan laxtalanması pozğunluğu olan insanlarda müvafiq dərmanların istifadəsi: Xüsusi tibbi təlimatlar əsasında.

Cərrahiyyə sonrası və ya hərəkətsiz qaldıqda erkən hərəkətə başlamaq: Dərin damar trombozunun qarşısını almaq üçün.

Ağciyər qanaxması ciddi bir vəziyyətdir və bu simptomlarla qarşılaşdıqda dərhal tibbi yardıma müraciət etmək lazımdır.