Anal fissura diaqnozu və müalicəsi
- Anal çat, dışkılama sırasında ağrı ve kanama ile kendini gösteren, tedavi edilmediğinde kronikleşebilen ciddi bir sağlık sorunudur.
- Hastalığın temelinde kabızlık ve anal sfinkter kasındaki aşırı gerginlik yatar; bu durum ağrı ve dışkıdan kaçınma döngüsüne yol açar.
- Tedavide öncelikle lifli diyet ve sıcak banyolar gibi tıbbi yöntemler tercih edilirken, iyileşmeyen kronik vakalarda cerrahi müdahale uygulanmaktadır.
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Anal Çat (Anal Fissura) Nədir?
Anal çat (anal fissura), klinik olaraq özünü nəcisdə qan və ağrılı defekasiya (nəcis ifrazı) ilə büruzə verən mühüm bir sağlamlıq problemidir. Bu xəstəlik həm uşağın, həm də ailəsinin fiziki və ruhi sağlamlığına mənfi təsir göstərən ciddi bir vəziyyətdir. Anal kanalda yaranan bu zədələnmə, vaxtında müdaxilə edilmədikdə xroniki hala keçə bilər.
Kəskin və Xroniki Anal Çatların Fərqi
Anal çatların təsnifatı xəstəliyin müddətinə və toxuma xüsusiyyətlərinə görə müəyyən edilir. Əgər bir çat 4-6 həftə ərzində sağalmazsa və ya tətbiq olunan müalicələrə qarşı müqavimət göstərərsə, bu, xroniki çat kimi qiymətləndirilir.
Kəskin çatların xüsusiyyətləri aşağıdakılardır:
- Kəskin, xətti və ya armudvari sərhədlərə malikdir.
- Dibində qranulyasiya toxuması müşahidə oluna bilər.
- Linea dentata (anal kanalın yuxarı hissəsini aşağı hissədən ayıran dişli xətt) nahiyəsindən anus kənarına qədər uzanır.
Klinik praktikada kəskin və xroniki formaları ayırmaq üçün dəqiq bir tərif olmasa da, diaqnoz qoyulduqdan sonra pəhriz və ya digər üsullarla sağalmayan hallar xroniki qəbul edilir.
Anal Çatın Yaranma Səbəbləri və Patogenezi
Ənənəvi nəzəriyyəyə görə, qəbizlik zamanı bərk nəcis kütləsi anal kanaldan keçərkən arxa divarın ən az müqavimətli nahiyəsini zədələyərək travmaya səbəb olur. Lakin anal çat hallarının bir hissəsində qəbizliyin olmaması, hətta ishal fonunda çatın yaranması bu nəzəriyyənin təkbaşına kifayət etmədiyini göstərir.
Anal çat yarandıqdan sonra xəstələrdə ağrı qorxusu yaranır və bu səbəbdən defekasiyadan çəkinirlər. Bu vəziyyət nəcis kütləsinin daha da sərtləşməsinə və problemin dərinləşməsinə yol açır. Araşdırmalar göstərir ki, bu xəstələrdə daxili anal sfinkterdə həddindən artıq aktivlik və istirahət zamanı anal təzyiqin yüksəlməsi müşahidə olunur.
Müalicə Metodları və Yanaşmalar
Anal fissura müalicəsinin əsas məqsədi ağrı, defekasiya qorxusu və sfinkter spazmı arasındakı qapalı dövrəni qırmaqdır. Anal sfinkterdəki yüksək istirahət təzyiqi tibbi müalicə ilə müvəqqəti, cərrahi müdaxilə ilə isə daimi olaraq aradan qaldırıla bilər.
Tibbi Müalicə Seçimləri
Kəskin çatların böyük hissəsində tibbi yanaşma təkbaşına kifayət edir. Xroniki hallarda isə bu üsullar xəstənin həyat keyfiyyətini artırır və sfinkter spazmını qısa müddətli də olsa azaldır. Tibbi müalicənin əsas komponentləri bunlardır:
- İsti oturma vannaları
- Analjeziklər (əsasən yerli ağrıkəsicilər)
- Nəcis yumşaldıcı preparatlar
- Yüksək lifli pəhriz
Cərrahi Müdaxilə Üsulları
Böyüklərdə cərrahi müalicə tez-tez tətbiq olunsa da, uşaqlarda bu sahədə təcrübə daha məhduddur. Cərrahiyyədə istifadə olunan əsas metodlar aşağıdakı cədvəldə göstərilmişdir:
| Metod | Təsviri |
|---|---|
| Fissurektomiya | Çat toxumasının cərrahi yolla çıxarılması |
| Anal Dilatasiya | Anal kanalın genişləndirilməsi |
| Sfinkterotomiya | Sfinkter əzələsinin kəsilərək təzyiqin azaldılması |
| Anoplastika | Anal nahiyənin plastik bərpası |
