Anal fissura diaqnozu və müalicəsi
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Anal Çat (Anal Fissur) Nədir və Simptomları Hansılardır?
Anal çat (anal fissur), klinik olaraq özünü nəcisdə qan və ağrılı defekasiya (nəcis ifrazı) ilə büruzə verən mühüm bir sağlamlıq problemidir. Bu xəstəlik həm uşağın, həm də ailəsinin fiziki və ruhi rifahını ciddi şəkildə poza bilən patoloji vəziyyətdir. İlk mərhələdə kəskin formada müşahidə edilən bu çatların vaxtında müalicə edilməsi xəstəliyin xroniki hala keçməməsi üçün olduqca vacibdir.
Kəskin və Xroniki Anal Çat Arasındakı Fərqlər
Anal çatın müddəti və toxuma xüsusiyyətləri onun təsnifatında əsas rol oynayır. Əgər bir çat 4-6 həftə ərzində sağalmazsa və ya tətbiq olunan müalicələrə qarşı müqavimət göstərərsə, bu vəziyyət xroniki çat kimi qiymətləndirilir. Kəskin çatların xüsusiyyətlərini aşağıdakı kimi qruplaşdırmaq olar:
- Kəskin, xətti və ya armudvari sərhədlərə malikdir.
- Dibində qranulyasiya toxuması müşahidə oluna bilər.
- Linea dentat (anal kanalın yuxarı hissəsini aşağı hissədən ayıran dişli xətt) nahiyəsindən anus kənarına qədər uzanan xoralardır.
Klinik praktikada kəskin və xroniki çatları ayırmaq üçün kəskin bir tərif olmasa da, diaqnoz qoyulduqdan sonra pəhriz və ya digər konservativ üsullarla sağalmayan hallar xroniki qəbul edilir.
Anal Çatın Yaranma Səbəbləri və Patofiziologiyası
Ənənəvi nəzəriyyəyə görə, qəbizlik zamanı bərk nəcis kütləsinin anal kanaldan keçərkən arxa divara travma yetirməsi əsas səbəb hesab olunur. Lakin bir çox hallarda qəbizliyin olmaması, hətta ishal fonunda anal çatın yaranması bu nəzəriyyənin hər kəs üçün keçərli olmadığını göstərir. Anal çat yarandıqdan sonra xəstələrdə yaranan ağrı qorxusu defekasiyadan yayınmağa, bu isə nəcisin daha da sərtləşməsinə gətirib çıxarır.
Araşdırmalar göstərir ki, anal çatlı xəstələrdə daxili anal sfinkterdə həddindən artıq aktivlik və istirahət zamanı anal təzyiqin yüksəlməsi müşahidə olunur. Bu vəziyyət aşağıdakı qüsurlu dövranı yaradır:
- Şiddətli anal ağrı sfinkter spazmını stimullaşdırır.
- Spazm defekasiya qorxusuna və nəcisin bərkiməsinə səbəb olur.
- Bərk nəcis keçidi mövcud çatın daha da dərinləşməsi ilə nəticələnir.
Anal Çatın Müalicə Üsulları
Müasir tibdə anal fissur müalicəsinin əsas məqsədi sfinkter spazmını qırmaq və yüksək istirahət təzyiqini aradan qaldırmaqdır. Müalicə yanaşmaları xəstəliyin ağırlığından asılı olaraq iki qrupa bölünür.
Tibbi Müalicə Yanaşmaları
Kəskin çatların əksəriyyətində yalnız tibbi müdaxilə kifayət edə bilər. Xroniki hallarda isə bu üsullar xəstənin həyat keyfiyyətini artırır. Əsas tibbi müalicə elementləri bunlardır:
| Müalicə Üsulu | Təsiri və Məqsədi |
|---|---|
| İsti oturma vannaları | Sfinkter spazmını müvəqqəti aradan qaldırır |
| Analjeziklər | Yerli ağrıkəsici təsir göstərir |
| Nəcis yumşaldıcılar | Defekasiyanı asanlaşdırır və travmanı azaldır |
| Yüksək lifli pəhriz | Nəcis konsistensiyasını tənzimləyir |
Cərrahi Müdaxilələr
Cərrahi müalicə yetkinlərdə geniş istifadə olunsa da, uşaqlarda bu sahədə təcrübə daha məhduddur. Cərrahiyyənin məqsədi anal sfinkterdəki yüksək təzyiqi daimi olaraq aradan qaldırmaqdır. Tətbiq olunan əsas cərrahi üsullar bunlardır:
- Fissurektomiya
- Anal dilatasiya
- Sfinkterotomiya prosedurları
- Anoplastika
Anal çatın müalicəsində ən yüksək təzyiqə malik bölgə olan arxa divardakı gərginliyin aradan qaldırılması, sağalma prosesinin əsasını təşkil edir.
