Ankilozan spondilit

Ankilozan Spondilit: Xəstəliyin Mahiyyəti və İnkişafı

Ankilozan spondilit (AS), əsasən onurğa sütununu və çanaq oynaqlarını hədəf alan xroniki iltihablı bir xəstəlikdir. Bu xəstəlik zamanı oynaqların iltihablanması nəticəsində hərəkət məhdudiyyəti və şiddətli ağrılar meydana gəlir. Xəstəliyin səbəblərini, özünü büruzə verən əlamətlərini və diaqnostika prosesini anlamaq, vaxtında müdaxilə üçün olduqca vacibdir.

Ankilozan Spondilitin Səbəbləri və Risk Faktorları

Ankilozan spondilitin dəqiq səbəbi tam olaraq məlum olmasa da, tibbi araşdırmalar genetika və otoimmün reaksiyaların bu prosesdə həlledici rol oynadığını göstərir. Xəstəliyin inkişaf riskini artıran əsas faktorlar aşağıdakılardır:

• Genetik Faktorlar: AS diaqnozu qoyulan insanların böyük əksəriyyətində HLA-B27 adlı gen aşkar edilir. Bu genin mövcudluğu xəstəlik riskini əhəmiyyətli dərəcədə artırsa da, bu genə sahib olan hər kəsdə AS inkişaf etmir.
• Otoimmün Reaksiya: AS bir otoimmün xəstəlik hesab olunur. Bu vəziyyətdə immun sistemi yanlışlıqla bədənin öz sağlam toxumalarına, xüsusilə də onurğa oynaqlarına hücum edərək iltihab yaradır.
• Ətraf Mühit Faktorları: Genetik meyilliliyi olan fərdlərdə müxtəlif infeksiyalar və ya digər xarici faktorlar xəstəliyin tətiklənməsinə səbəb ola bilər.

Ankilozan Spondilitin Əsas Simptomları

AS-nin simptomları adətən tədricən inkişaf edir və ən çox onurğanın aşağı hissəsi ilə çanaq nahiyəsində hiss olunur. Xəstəliyin gedişatında müşahidə olunan əsas əlamətlər bunlardır:

Bel, Çanaq Ağrısı və Sərtlik

Xəstəlik ən çox onurğanın aşağı hissəsində və sakroiliyak oynaqlar (çanaq oynaqları) nahiyəsində ağrı yaradır. Bu ağrılar xüsusilə səhər saatlarında və ya uzunmüddətli hərəkətsizlikdən sonra şiddətlənir, lakin fiziki hərəkətlə azalma meyili göstərir. Eyni zamanda, xəstələr onurğada ciddi hərəkət məhdudiyyəti və sərtlik hiss edirlər.

Fiziki Dəyişikliklər və Digər Oynaq Ağrıları

Xəstəlik irəlilədikcə onurğanın irəli doğru əyilməsi, yəni kifoz halı baş verə bilər ki, bu da duruş pozğunluğuna yol açır. AS yalnız onurğa ilə məhdudlaşmaya bilər; diz, çiyin və ayaq biləyi kimi digər böyük oynaqlarda da ağrılar müşahidə olunur.

Sistemik Əlamətlər və Göz Problemləri

Xroniki iltihabın təsiri ilə xəstələrdə daimi yorğunluq və enerjisizlik hissi yaranır. Bundan əlavə, bəzi hallarda uveit (göz iltihabı) inkişaf edə bilər. Bu vəziyyət göz ağrısı, işığa həssaslıq və bulanıq görmə kimi ciddi şikayətlərlə müşayiət olunur.

Ankilozan Spondilitin Diaqnozu Necə Qoyulur?

Həkimlər ankilozan spondilit diaqnozunu dəqiqləşdirmək üçün kompleks müayinə metodlarından istifadə edirlər. Bu proses fiziki müayinə, görüntüləmə testləri və laborator analizləri əhatə edir.

1. Fiziki Müayinə: Həkim xəstənin duruşunu, onurğa hərəkətliliyini və oynaqlardakı həssaslığı yoxlayır.
2. Görüntüləmə Testləri: Rentgen müayinəsi onurğa və çanaqdakı sümük birləşmələrini (ankiloz) aşkar edir. MRT isə xəstəliyin daha erkən mərhələlərindəki iltihabı görməyə imkan verir.
3. Laborator Testlər: Qan analizləri vasitəsilə iltihabın səviyyəsi və genetik meyillilik yoxlanılır.