Ankilozan spondilit

Ankilozan spondilit (AS), əsasən onurğanı təsir edən xroniki iltihablı bir revmatoloji xəstəlikdir. Bu xəstəlik nəticəsində onurğa oynaqlarında (vertebralar arasında) iltihab yaranır və zamanla onurğa sümükləri birləşərək hərəkətliliyi azaldır. Onurğa sütununun sərtləşməsi və hərəkət məhdudiyyəti "ankiloz" (sümük birləşməsi) adlanan vəziyyətə səbəb ola bilər. AS, əsasən onurğanı təsir etsə də, bədənin digər oynaqlarını və orqanlarını da təsir edə bilər, o cümlədən çanaq, dizlər, çiyinlər, ürək və gözlər kimi bölgələrdə problemlərə yol aça bilər.

Süni intellekt ilə təkmiləşdirilmiş versiya

Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır

Ankilozan Spondilitin Səbəbləri Nələrdir?

Ankilozan spondilit (AS), onurğa sütununu və böyük oynaqları təsir edən xroniki iltihablı bir xəstəlikdir. Bu xəstəliyin dəqiq səbəbi tam olaraq bilinməsə də, aparılan araşdırmalar genetika və otoimmün reaksiyaların inkişaf prosesində həlledici rol oynadığını göstərir. Xəstəliyin yaranma riskini artıran əsas faktorlar aşağıdakılardır:

Genetik Faktorlar: AS diaqnozu qoyulan insanların böyük əksəriyyətində HLA-B27 adlı gen aşkar edilir. Bu genin mövcudluğu xəstəlik riskini əhəmiyyətli dərəcədə artırsa da, genə sahib olan hər kəsdə mütləq AS inkişaf edəcəyi mənasına gəlmir.
Otoimmün Reaksiya: AS bir otoimmün xəstəlikdir. Bu vəziyyətdə immun sistemi yanlışlıqla bədənin öz sağlam toxumalarına, xüsusilə onurğa oynaqlarına hücum edərək iltihab yaradır.
Ətraf Mühit Faktorları: Genetik meyilliliyi olan fərdlərdə müxtəlif infeksiyalar və ya digər xarici faktorlar xəstəliyin tətiklənməsinə səbəb ola bilər.

Ankilozan Spondilitin Simptomları

Ankilozan spondilitin əlamətləri adətən zamanla, tədricən inkişaf edir. Əsas simptomlar onurğanın aşağı hissəsində və çanaq nahiyəsində hiss olunan ağrı və hərəkət məhdudiyyəti ilə xarakterizə olunur. Ən çox rast gəlinən simptomlar bunlardır:

Bel və Çanaq Ağrısı

AS-nin ən bariz əlaməti onurğanın aşağı hissəsində və sakroiliyak oynaqlarda (çanaq oynaqları) yaranan ağrılardır. Bu ağrılar xüsusilə səhər saatlarında və ya uzunmüddətli hərəkətsizlikdən sonra şiddətlənir, fiziki hərəkətlə isə azalma meyli göstərir.

Onurğa Sərtliyi və Duruş Pozğunluğu

Xəstələr onurğada ciddi sərtlik və hərəkət məhdudiyyəti yaşayırlar. Xəstəliyin irəliləmiş mərhələlərində onurğanın irəli doğru əyilməsi, yəni kifoz halı baş verə bilər ki, bu da qalıcı duruş pozğunluğuna yol açır.

Digər Sistemik Əlamətlər

Ankilozan spondilit yalnız onurğa ilə məhdudlaşmır, bədənin digər hissələrinə də təsir edə bilər:

Oynaq Ağrıları: Diz, çiyin və ayaq biləyi kimi digər böyük oynaqlarda ağrı və iltihab.
Yorğunluq: Xroniki iltihabın təsiri ilə yaranan daimi enerjisizlik və halsızlıq.
Göz Problemləri (Uveit): Gözdə ağrı, işığa həssaslıq və bulanıq görmə ilə müşayiət olunan uveit (göz iltihabı) inkişafı.

Ankilozan Spondilitin Diaqnozu Necə Qoyulur?

Ankilozan spondilitin diaqnozu mütəxəssis həkimlər tərəfindən aparılan kompleks müayinələr nəticəsində müəyyən edilir. Diaqnoz prosesində aşağıdakı metodlardan istifadə olunur:

Metod	Təsviri
Fiziki Müayinə	Onurğa hərəkətliliyi, duruş və oynaqlardakı sərtlik dərəcəsi yoxlanılır.
Rentgen və MRT	Rentgen sümük birləşmələrini (ankiloz) göstərir; MRT isə erkən mərhələdəki iltihabı aşkar edir.
HLA-B27 Testi	Genetik meyilliliyi yoxlamaq üçün istifadə edilən qan testidir.
İltihab Markerləri	Qanda CRP və ESR səviyyələri ölçülərək bədəndəki iltihabın şiddəti müəyyən edilir.

Vacib Məlumatlandırma

Sayt daxilindəki məlumatlar məlumatlandırma məqsədlidir. Bu məlumatlandırma heç bir halda həkimin xəstəsini tibbi məqsədlə müayinə etməsi və ya diaqnoz qoyması yerinə keçmir.