Anormal Uterin Qanaxma (AUK) Nədir?

Anormal uterin qanaxma (AUK), menstruasiya dövründən kənar və ya normal menstruasiya həcmi və müddətindən fərqli olaraq baş verən qanaxmadır. Bu, qadın reproduktiv sistemində müxtəlif problemlərin göstəricisi ola bilər və hər yaş qrupunda görülə bilər. AUK, tez-tez hormonal balanssızlıq, struktur problemlər və ya sistemik xəstəliklərlə əlaqələndirilir.

Süni intellekt ilə təkmiləşdirilmiş versiya

Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır

Anormal Uterin Qanaxma Nədir?

Anormal uterin qanaxma (AUQ), menstrual dövrün müddəti, tezliyi və ya qanaxma miqdarı baxımından normal qəbul edilən hüdudlardan kənara çıxan halları ifadə edir. Bu vəziyyət qadın sağlamlığında ciddi diqqət tələb edən və müxtəlif alt növlərə ayrılan bir klinik tablodur. Müasir ginekologiyada bu qanaxmaların xarakterinə görə düzgün təsnif edilməsi, effektiv müalicənin ilk addımıdır.

Anormal Uterin Qanaxmanın Növləri

Klinik təzahürlərinə görə anormal uterin qanaxmalar aşağıdakı kateqoriyalara bölünür:

Qanaxma Növü	Təsviri
Menorragiya	Uzunmüddətli və ya həddindən artıq miqdarda olan menstrual qanaxma.
Metrorragiya	Menstruasiya dövründən kənar, qeyri-müntəzəm qanaxma.
Menometrorragiya	Həm dövr xaricində baş verən, həm də çox miqdarda olan qanaxma.
Oliqomenoreya	35 gündən daha uzun intervallarla baş verən nadir qanaxma.
Polimenoreya	21 gündən az intervallarla tez-tez baş verən qanaxma.
Postmenopozal Qanaxma	Menopoz dövrünə daxil olduqdan sonra müşahidə edilən qanaxma.

Anormal Uterin Qanaxmanın Səbəbləri

Uşaqlıq qanaxmalarının yaranma səbəbləri çoxşaxəlidir və əsasən dörd əsas qrupda cəmləşir:

1. Hormonal Səbəblər

Hormonal balanssızlıq, xüsusilə östrojen və progesteron səviyyələrindəki dəyişikliklər qanaxma pozğunluqlarının əsas amilidir. Ovulyasiya pozğunluqları və ovulyasiyanın baş verməməsi (anovulyasiya) bu qrupa daxildir. Həmçinin, Polikistik Over Sindromu (PCOS) hormonal disbalans yaradaraq qeyri-müntəzəm dövrlərə yol açır.

2. Struktur Səbəblər

Uşaqlığın anatomik quruluşunda yaranan dəyişikliklər qanaxmaya birbaşa təsir edir:

Uterin poliplər: Endometrial və ya servikal nahiyədə yaranan törəmələr.
Fibroidlər (Leiomyomalar): Uterusda inkişaf edən xoşxassəli (benign) şişlər.
Endometrial hiperplaziya: Uşaqlıq daxili təbəqənin (endometrium) həddindən artıq qalınlaşması.
Adenomiyoz: Endometrial toxumanın uşaqlığın əzələ qatına nüfuz etməsi.

3. Sistemik Səbəblər

Bəzən qanaxmanın mənbəyi reproduktiv sistem deyil, digər orqan sistemləridir. Koagulyasiya pozğunluqları (məsələn, von Willebrand xəstəliyi) və tiroid xəstəlikləri (hipo- və hipertiroidizm) qanaxma rejiminə təsir göstərir.

4. Digər Səbəblər

Hamiləliklə bağlı problemlər (ektopik hamiləlik, düşüklər), bəzi dərmanların təsiri (qan durulaşdırıcılar, hormonal kontraseptivlər) və onkoloji problemlər (uşaqlıq boynu və ya endometrium xərçəngi) ciddi qanaxma səbəbləri arasındadır.

Əsas Əlamətlər və Simptomlar

Anormal uterin qanaxma zamanı xəstələrdə aşağıdakı əlamətlər müşahidə oluna bilər:

Menstrual qanaxmanın miqdarının artması və ya müddətinin uzanması.
İki aybaşı dövrü arasında qanaxma.
Cinsi əlaqədən sonra qanaxma.
Postmenopozal dövrdə hər hansı bir qanaxma.
Ağır qanaxma nəticəsində yaranan anemiya simptomları (yorğunluq, zəiflik, başgicəllənmə).

Diaqnostik Yanaşma

Dəqiq diaqnoz üçün kompleks müayinə metodlarından istifadə olunur. İlk mərhələdə xəstənin anamnezi toplanır və fiziki/ginekoloji müayinə aparılır.

Laborator və Təsvir Müayinələri

Laborator Testlər: Hamiləliyi istisna etmək üçün testlər, hormonal analizlər (TSH, prolaktin, FSH və s.) və anemiya üçün qan testləri.
Ultrasəs (USM): Uterus və yumurtalıqların strukturunu qiymətləndirmək üçün.
Sonohisteroqrafiya: Struktur anormallıqları daha aydın görmək üçün.
Endometrial Biopsiya: Xərçəng riskini istisna etmək və toxuma dəyişikliklərini öyrənmək üçün.
Histeroskopiya: Uşaqlıq daxilinin kamera ilə vizual müayinəsi.

Müalicə Yanaşmaları

Qeyri-Cərrahi Müalicələr

İlkin mərhələdə hormonal terapiya (oral kontraseptivlər, progestin) və qanaxmanı azaltmaq üçün traneksamik asit kimi dərmanlar tətbiq edilir. Ağrını azaltmaq üçün NSAİD qrupu preparatlardan istifadə olunur. Əgər səbəb tiroid xəstəliyidirsə, müvafiq hormonal tənzimləmə aparılır.

Cərrahi Müalicələr

Dərman müalicəsi yetərsiz olduqda cərrahi müdaxiləyə müraciət edilir:

Polip və ya fibroidlərin xaric edilməsi (histeroskopik/laparoskopik).
Endometrial ablasiya: Uşaqlıq daxili təbəqənin məhv edilməsi.
Histerektomiya: Ciddi və müalicəyə tabe olmayan hallarda uşaqlığın çıxarılması.

Yaşam Tərzi Dəyişiklikləri

Sağlam çəkinin saxlanılması, stressin idarə edilməsi və dəmir qəbulunun artırılması müalicə prosesini dəstəkləyən vacib amillərdir.

Həkimə Nə Zaman Müraciət Etmək Lazımdır?

Əgər sizdə uzunmüddətli, çox miqdarda və ya dövrlərarası qanaxma varsa, həmçinin cinsi əlaqədən sonra və ya menopoz dövründə qanaxma müşahidə edirsinizsə, vaxt itirmədən ginekoloqa müraciət etməlisiniz.

Nəticə: Anormal uterin qanaxma ciddi sağlamlıq problemlərinin xəbərçisi ola bilər. Erkən diaqnoz və fərdi müalicə planı ilə bu problemləri effektiv şəkildə aradan qaldırmaq mümkündür.