Aorta Anevrizması
Aorta anevrizması, aortanın anormal şəkildə genişlənməsi və incəlməsidir. Aorta, insan bədənindən keçən və ürəkdən çıxan ən böyük damardır, qanı ürəkdən bədənin qalan hissəsinə daşıyır. Aorta anevrizması, damar divarının zəifləməsi nəticəsində meydana gəlir və bu zəifləmiş sahənin qan təzyiqi altında genişləməsi ilə xarakterizə olunur. Anevrizmaların ən böyük riski, onların yırtılması və ya damarın içərisində qan laxtalanması formalaşmasıdır, hər iki hal da ciddi sağlamlıq problemlərinə və hətta ölümə səbəb ola bilər.
Aorta Anevrizmasının Növləri
- Torakal Aorta Anevrizması: Bu anevrizma, aortanın göğüs (toraks) hissəsində meydana gəlir.
- Abdominal Aorta Anevrizması (AAA): En çox rastlanılan növüdür və aortanın qarın (abdomen) hissəsində meydana gəlir.
Səbəbləri və Risk Faktorları
Aorta anevrizmasının dəqiq səbəbləri həmişə aydın deyil, lakin bəzi risk faktorları bilinir:
- Yaşlanma: Damar divarlarının zəifləməsi ümumiyyətlə yaşla bağlıdır.
- Tütün istifadəsi: Siqaret çəkmək, anevrizma riskini xeyli artırır.
- Hipertoniya (Yüksək Qan Təzyiqi): Damar divarlarına artan təzyiq, anevrizmanın inkişafına səbəb ola bilər.
- İrsi Faktorlar: Ailə tarixində aorta anevrizması olan şəxslərdə risk daha yüksəkdir.
- Cins: Kişilərdə bu xəstəliyə daha çox rast gəlinir.
- Xroniki damar xəstəlikləri: Arterioskleroz kimi damar xəstəlikləri riski artırır.
Simptomlar
Çox zaman, aorta anevrizmaları simptomsuzdur və təsadüfən müayinələr zamanı aşkarlanır. Lakin, böyüdükcə aşağıdakı simptomlar meydana gələ bilər:
- Göğüs və ya qarın ağrısı: Anevrizmanın yerləşdiyi yerə görə dəyişə bilər.
- Sıxılma hissi: Anevrizma ətraf orqanlara təzyiq göstərə bilər.
- Nəfəs darlığı və öskürək: Torakal anevrizma halında meydana gələ bilər.
Müalicə və İdarəetmə
Müalicə, anevrizmanın ölçüsü, yerləşməsi və xəstənin ümumi sağlamlıq vəziyyətinə əsaslanır:
- Kiçik Anevrizmalar: Dərman müalicəsi və düzenli izləmə yolu ilə idarə edilə bilər.
- Böyük və ya Tez Böyüyən Anevrizmalar: Cərrahi müdaxilə tələb edə bilər. Əməliyyat, anevrizmanın çıxarılmasını və zədələnmiş hissənin süni damar ilə əvəzlənməsini əhatə edir.
Aorta anevrizmasının idarə edilməsi, risk faktorlarını azaltmaq və düzenli tibbi müayinələri əhatə edir. Siqaret istifadəsindən uzaq durmaq, sağlam qidalanma, düzgün idman və təzyiqin idarə edilməsi, anevrizmanın böyümə riskini azaltmağa kömək edir.