Başgicəllənmə. Baş dönməsinin səbəbləri. Vertigo
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Başgicəllənmənin Səbəbləri və Ümumi Simptomlar
Başgicəllənmə, gündəlik həyatda tez-tez rast gəlinən ümumi bir simptomdur. Lakin bu vəziyyətin konkret səbəbini müəyyən etmək və effektiv müalicə yolunu tapmaq bəzən mürəkkəb ola bilər. Bu narahatlığın arxasında duran amilləri bilmək, düzgün diaqnoz və müalicə üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
Ən Çox Rast Gəlinən Səbəblər
Başgicəllənmə hissinə səbəb olan əsas faktorlar aşağıdakılardır:
- Aşağı qan şəkəri (hipoqlikemiya)
- Susuzlaşdırma (dehidrasiya)
- Yuxu və ya istirahət çatışmazlığı (yorğunluq)
Dehidrasiya və Başgicəllənmə Arasındakı Əlaqə
Dehidrasiya, digər simptomlarla yanaşı, həm başgicəllənməyə, həm də şiddətli baş ağrılarına səbəb ola bilər. Bədənə kifayət qədər su daxil olmadıqda, orqanizmdəki maye miqdarı azalır və bu da birbaşa qan təzyiqinə təsir edir. Sağlam qan təzyiqini qorumaq və dehidrasiyanın qarşısını almaq üçün mütəmadi su qəbulu vacibdir.
Tez ayağa qalxdıqda və ya uzun müddət uzandıqdan sonra başgicəllənmə yaşayırsınızsa, hərəkət etməzdən əvvəl bir az su içmək faydalı ola bilər. Bu addım beyindəki qan axınını tarazlaşdırmağa kömək edərək, bədənin mövqe dəyişikliyinə daha asan uyğunlaşmasını təmin edir.
Narahatlıq, Stress və Başgicəllənmə
Psixoloji gərginlik və stress, xüsusilə yüksək təzyiq altında olduğunuz zaman başgicəllənmənin əsas səbəbinə çevrilə bilər. Stress zamanı bədən tərəfindən ifraz olunan adrenalin və kortizol hormonları damarlardakı qan axınına təsir göstərir. Bu vəziyyət beynin oksigenlə təminatını çətinləşdirərək başgicəllənmə hissini tətikləyir.
İşdə və ya digər sahələrdə yaşanan narahatlıq, hərəkətsiz dayanarkən (presenkop) şiddətli balans itkisinə və ya başgicəllənmə hücumlarına yol aça bilər. Bu cür hisslər çox vaxt stress səviyyəsinin yüksək olması ilə birbaşa əlaqəlidir.
Meniere Xəstəliyi və Simptomları
Meniere xəstəliyi, həm başgicəllənməyə, həm də eşitmə problemlərinə səbəb olan ciddi bir vəziyyətdir. Bu xəstəliyin əsas əlamətləri arasında eşitmə itkisi, tinnitus (qulaq küyü) və vertigo (göyərtə hissi) yer alır. Müalicə prosesi adətən simptomları tamamilə yox etmək deyil, onların şiddətini azaltmaq məqsədi daşıyır.
Baş Zədələri və Sarsıntı Dərəcələri
Fiziki travmalar, yıxılmalar, avtomobil qəzaları və idman xəsarətləri başgicəllənmənin geniş yayılmış səbəbləridir. Sarsıntı, baş travması nəticəsində yaranan beyin zədələnməsidir və onun ağırlıq dərəcələri aşağıdakı kimidir:
| Dərəcə | Şüur İtkisi | Simptomların Təsviri |
|---|---|---|
| 1. Dərəcə | Yoxdur | Qısa müddətli qarışıqlıq və ya istiqamət itkisi; 24 saat ərzində nevroloji disfunksiya yoxdur. |
| 2. Dərəcə | Var (30 dəqiqədən az) | 24 saatdan az davam edən travma sonrası amneziya ilə müşayiət olunur. |
| 3. Dərəcə | Var (30 dəq - 24 saat) | Travmatik beyin zədəsindən (TBI) sonra uzunmüddətli şüur dəyişikliyi. |
Qulaq İnfeksiyaları və Tarazlıq Problemləri
Uşaqlarda başgicəllənmənin ən çox rast gəlinən səbəbi qulaq infeksiyalarıdır. Bakteriya, virus və ya çirklənmiş su vasitəsilə yaranan bu infeksiyalar qulaq pərdəsinin şişməsinə səbəb olur. Bu vəziyyət uşağın tarazlığını pozaraq onun yerində dura bilməməsinə və ya ayağa qalxdıqda başgicəllənmə yaşamasına gətirib çıxarır.
Bakterial infeksiyalar antibiotiklərlə müalicə edilsə də, viral problemlərdə bədənə sağalmaq üçün vaxt verilməlidir. Daxili qulaq sağlamlığını qorumaq və gələcəkdə başgicəllənmə hücumlarının qarşısını almaq üçün qulaqların mütəmadi təmizlənməsi və gigiyenasına diqqət yetirilməlidir.
Daxili Qulaq Problemləri (Labirintit) və Damar Xəstəlikləri
Daxili qulaqla bağlı problemlər başgicəllənmənin ən kritik səbəbləri arasındadır. Bu qrupa aşağıdakılar daxildir:
- Labirintit (daxili qulağın iltihabı)
- Meniere xəstəliyi (tarazlıq və eşitmə pozğunluğu)
- Perilimfal fistula (qulaq kanalındakı membranlarda sızma)
Bu hallarda həkimlər adətən simptomları idarə etmək üçün dərman müalicəsi, bəzi hallarda isə zədələri aradan qaldırmaq üçün cərrahi müdaxilə təyin edirlər.
Nəticə və Müalicə Yanaşması
Başgicəllənmə bir çox fərqli xəstəliyin xəbərçisi ola bilər. Müalicə variantlarını dəyərləndirməzdən əvvəl dəqiq diaqnoz qoyulması mütləqdir. Vertigo və digər başgicəllənmə növləri düzgün yanaşma ilə uğurla müalicə edilə bilər. Əgər bu simptomlarla bağlı hər hansı sualınız və ya narahatlığınız varsa, vaxt itirmədən mütəxəssis həkimə müraciət etməyiniz tövsiyə olunur.
