Bel və Boyun Yırtıqlarında Enjeksiyon terapiyası
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Bel və Boyun Yırtığı Nədir?
Fəqərələrin arasında yerləşən və disk adlanan yastıqcıqlar bədənimizin hərəkət mexanizmində mühüm rol oynayır. Bu formasiyalar ağır qaldırma, əyilmə və tullanma kimi hərəkətlər zamanı bədənin ağırlığını daşıyan və amortizator funksiyasını yerinə yetirən strukturlardır. Müeşitli səbəblərdən bu disklərin elastikliyini itirməsi nəticəsində yırtıq prosesi başlayır.
Yırtığın yaranmasına yol qəzası, yıxılma və zərbə kimi travmatik hadisələr səbəb ola bildiyi kimi, stress və ya xroniki qəbizlik kimi qeyri-travmatik amillər də təsir göstərə bilər. Bu faktorlar disklərin strukturunu pozaraq sinir toxumalarına təzyiq etməsinə şərait yaradır.
Bel və Boyun Yırtığının Əlamətləri Nələrdir?
Bel və ya boyun nahiyəsində tez-tez təkrarlanan sərtləşmə (tutulma) hissi bədənin verdiyi ilk xəbərdarlıq siqnalıdır. Zaman keçdikcə bu vəziyyət şiddətli ağrılarla müşayiət olunur və ağrıkəsicilərə qarşı müqavimət yaranır. Yırtıq daha qabarıq formaya keçdikdə sinir toxumasında iltihablaşma başlayır ki, bu da yuxu rejiminə mənfi təsir edəcək dərəcədə ağrılara səbəb olur.
Disklərin daxilindəki jele bənzər nüvə təzyiq altında qaldıqda sinirlərin mikrosirkulyasiyası pozulur, sinir şişir və müxtəlif simptomlar ortaya çıxır. Yırtığın yerləşdiyi nahiyədən asılı olaraq simptomlar aşağıdakı kimi fərqlənir:
| Yırtıq Növü | Təsir Etdiyi Nahiyələr |
|---|---|
| Boyun Yırtığı | Baş, boyun, çiyinlər, kürək sümükləri, qollar, qoltuqaltı və barmaqlar |
| Bel Yırtığı | Bel, omba, baldır və ayaq barmaqları |
Bu nahiyələrdə uyuşma, qarışqa gəzməsi hissi və hərəkət zamanı yaranan kəskin ağrılar ən çox rast gəlinən şikayətlərdir. Güc itkisi və ətrafların incəlməsi isə yırtığın irəlilədiyini göstərir.
Təcili Müdaxilə Tələb Edən Ciddi Əlamətlər
Bəzi hallarda yırtıq sinir sisteminə ciddi zərər verə bilər. Aşağıdakı simptomlar müşahidə edildikdə təcili cərrahi müdaxilə tələb oluna bilər:
- Sidik və nəcis qaçırma
- Tarazlıq pozğunluğu
- Yerişin pozulması
Yırtıqlara Necə Diaqnoz Qoyulur?
Müasir tibbdə bel və boyun yırtığının ən effektiv diaqnostika vasitəsi MRT (Maqnit Rezonans Tomoqrafiya) müayinəsidir. Lakin yalnız MRT nəticələrinə əsaslanaraq müalicə planlamaq doğru yanaşma deyil. Hər MRT-də görünən yırtıq mütləq müdaxilə tələb etmir.
Uğurlu müalicə üçün xəstənin şikayətləri və fiziki müayinə nəticələri MRT görüntüləri ilə üst-üstə düşməlidir. Peşəkar həkim müayinəsi müalicənin gedişatını müəyyən edən ən vacib amildir.
Bel və Boyun Yırtıqlarında İnyeksiya Müalicəsi
Ağrıkəsicilər, əzələ boşaldıcılar və ya fizioterapiya (FTR) üsulları nəticə vermədikdə alqoloq tərəfindən tətbiq edilən inyeksiya müalicələri gündəmə gəlir. Xüsusilə MRT-də qabarıqlıq (bulging) və ya çıxıntı (protrusion) şəklində görünən yırtıqlarda bu üsul yüksək effektivlik göstərir.
Epidural steroid (kortizon) inyeksiyalarının əsas xüsusiyyətləri bunlardır:
- Sinir şişkinliyini (ödemi) aradan qaldırır.
- Disklərdən ağrıya səbəb olan maddələrin ifrazının qarşısını alır.
- Müalicəvi effektivliyi 50-80% arasındadır.
- Xəstələr inyeksiyadan 3-4 gün sonra faydasını görməyə başlayır.
- İldə 3 dəfəyə qədər tətbiq oluna bilər.
Prosedur və Diqqət Edilməli Məqamlar
Bu müdaxilə əməliyyatxana şəraitində, təcrübəli həkimlər tərəfindən və skopiya (rentgen nəzarəti) altında həyata keçirilməlidir. Kortizon birbaşa hədəf nahiyəyə yeridildiyi üçün sistemli dövran vasitəsilə bədənə yayılmır və kortizonun klassik yan təsirləri müşahidə olunmur.
Lakin yüksək qan təzyiqi, şəkərli diabet və mədə problemi olan xəstələr daha diqqətlə izlənilməlidir. Qan durulaşdırıcı (məsələn, Aspirin) qəbul edən xəstələrdə bu müalicə tətbiq edilmir; bu növ dərmanlar prosedurdan ən azı 1 həftə əvvəl dayandırılmalıdır.
