Beyin şişlərinin əlamətləri
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Beyin Şişləri Haqqında Ümumi Məlumat
Beyin şişləri hər zaman xərçəng xarakterli olmasa da, həm xoşxassəli, həm də bədxassəli formalarda inkişaf edə bilər. Şişin növü və yerləşdiyi mövqe onun birincili və ya ikincili beyin şişi olduğunu müəyyən edir. Birincili şişlər birbaşa beyin toxumasında yaranır, ikincili şişlər isə bədənin digər nahiyələrindən qan damarları vasitəsilə beyinə yayılır.
Beyin Şişlərinin Təsnifatı və Növləri
Beyin şişləri yerləşdikləri yerə, hüceyrə tipinə və xüsusiyyətlərinə görə təsnif edilir. Bu törəmələr əsasən iki qrupa bölünür:
1. Xoşxassəli (Xərçəngsiz) Şişlər
Bu şişlər yavaş böyüyür və nadir hallarda bədənin digər hissələrinə yayılır. Tibbi ədəbiyyatda bunlara aşağı dərəcəli və ya I dərəcəli şişlər də deyilir. Ən çox rast gəlinən nümunələr bunlardır:
- Meningiomalar
- Akustik neyromalar
- Hipofiz adenomaları (hipofiz vəzində yaranan şişlər)
2. Bədxassəli (Xərçəngli) Şişlər
Bədxassəli şişlər sürətlə böyüyür və beyin və ya onurğa beyni xaricindəki digər toxumalara yayıla bilir. Bu qrupa aşağıdakı nümunələr daxildir:
- Glioblastoma multiforme (GBM)
- Anaplastik astrositoma
- Oliqodendroqlioma
- Metastatik beyin şişi hüceyrələri və müalicədən sonra geri qayıdan xərçəng hüceyrələri.
Diaqnoz Metodları: KT və MRT Müayinəsi
Beyin şişlərinin diaqnozu əsasən KT (Kompüter Tomoqrafiyası) və ya MRT (Maqnit Rezonans Tomoqrafiyası) taramaları ilə qoyulur. Hər iki üsul diaqnoz prosesində effektivdir, lakin bəzi fərqliliklər mövcuddur:
| Müayinə Üsulu | Xüsusiyyəti |
|---|---|
| KT (CT Scan) | Şişləri aşkar etmək üçün daha effektiv hesab olunur. |
| MRT (MRI Scan) | Diaqnoz qoyulması üçün daha yaxşıdır, lakin aşkar etməkdə KT qədər güclü deyil. |
Vacib bir məqam budur ki, test nəticələri mənfi çıxsa belə, simptomlar davam edərsə diqqətli olunmalıdır. Bəzi hallarda xərçəng hüceyrələri görünən əlamətlər vermədən böyüyə bilər.
Beyin Şişlərinin Simptomları
Simptomlar şişin növündən, ölçüsündən və beyindəki yerləşmə sürətindən asılı olaraq dəyişir. Əsas əlamətlər aşağıdakılardır:
- Baş ağrısı və beyindəki təzyiq nəticəsində yaranan ürəkbulanma və qusma.
- Şişin yerləşdiyi nahiyəyə uyğun olaraq bədənin bir tərəfində yaranan iflic.
- İkiqat görmə, bulanıq görmə və ya görmə sahəsinin tamamilə itirilməsi kimi görmə problemləri.
Qeyd: Görmə qabiliyyətinizdə 2 həftədən çox davam edən dəyişikliklər varsa, dərhal mütəxəssisə müraciət etməyiniz tövsiyə olunur.
Müalicə Variantları
Müalicə planı şişin növünə, yerinə və böyümə sürətinə görə fərdi şəkildə müəyyən edilir. Əsas müalicə üsulları bunlardır:
- Cərrahiyyə: Şiş təhlükəsiz çıxarıla bilən yerdə olduqda və ya simptomsuz yavaş böyüdükdə üstünlük verilir.
- Radiasiya Terapiyası: Yüksək enerjili şüalar vasitəsilə xərçəng hüceyrələrini məhv etmək və şişi kiçiltmək üçün istifadə olunur.
- Kimyaterapiya: Qan dövranı vasitəsilə bütün bədənə yayılan dərmanlarla xərçəng hüceyrələrini hədəf alır.
Beyin şişləri həmişə xərçəngli olmasa da, müalicə edilmədikdə ciddi sağlamlıq problemlərinə yol aça bilər. Bu şişlər nadir hallarda bədənin digər hissələrinə metastaz verir, lakin yaxınlıqdakı qan damarları və sinir toxumalarında böyüyərək aşkar edilməsini çətinləşdirə bilər.