Böyrək şişləri
Əlamətlər
Böyrək şişləri erkən mərhələlərdə simptomlar göstərməyə bilər. Daha sonra aşağıdakı simptomlar müşahidə oluna bilər:
Sidikdə qan (hematuri): Sidikdə görünən və ya mikroskopik qan ola bilər.
Yan bölgədə ağrı: Böyrək bölgəsində davamlı və ya ara-sıra baş verən ağrı hiss oluna bilər.
Ağrısız kütlə: Böyrək bölgəsində hiss edilə bilən bir kütlə ola bilər.
Çəki itkisi: İstənməyən və səbəbsiz çəki itkisi baş verə bilər.
Gecələr tərli çıxma: Gecələr aşırı tərləmə ola bilər.
Yorğunluq: Davamlı yorğunluq və enerji azlığı hissi.
Risk Faktorları
Yaş: Böyrək şişləri daha çox 50 yaş və yuxarı insanlarda rast gəlinir.
Cinsiyyət: Kişilərdə böyrək şişləri qadınlara nisbətən daha çox rast gəlinir.
Siqaret çəkmək: Siqaret çəkmək böyrək xərçəngi riskini artırır.
Piylənmə: Aşırı kilo böyrək xərçəngi riskini artıran faktorlardandır.
Yüksək qan təzyiqi: Hipertoniya böyrək şişləri ilə əlaqəli ola bilər.
Genetik meyillilik: Ailə tarixçəsində böyrək xərçəngi olan insanlar daha çox risk altındadır.
Diaqnostika
Təsvir metodu: Ultrasəs, CT, MRI kimi görüntüləmə metodları ilə şişlərin mövcudluğu və yayılması müəyyən edilir.
Biopsiya: Şiş toxumasından nümunə götürülərək mikroskop altında incələnir.
Laborator testlər: Sidik və qan testləri ilə böyrək funksiyaları və şiş markerləri yoxlanılır.
Müalicə
Cərrahi müdaxilə: Şişin ölçüsünə və yerləşməsinə bağlı olaraq böyrəyin tam və ya qismən çıxarılması (nefrektomiya) edilə bilər.
Radiasiya terapiyası: Yüksək enerjili şüalarla şiş hüceyrələrinin məhv edilməsi.
Kimyaterapiya: Xərçəng hüceyrələrini öldürmək üçün dərmanların istifadəsi.
İmmunoterapiya: Bədənin immun sistemini xərçəng hüceyrələrinə qarşı mübarizə aparmağa təşviq edən müalicələr.
Molekulyar hədəflənmiş terapiya: Xərçəng hüceyrələrinin böyüməsini dayandırmaq üçün xüsusi molekulyar hədəflərə yönəlmiş dərmanların istifadəsi.
Profilaktika
Siqaret çəkməmək: Siqareti buraxmaq böyrək xərçəngi riskini azaldır.
Sağlam qidalanma: Meyvə və tərəvəz baxımından zəngin dieta saxlamaq.
Normal bədən çəkisi: Sağlam çəki saxlamaq və piylənmədən qaçınmaq.
Müntəzəm tibbi yoxlamalar: Yüksək risk qrupunda olanlar üçün müntəzəm tibbi yoxlamalar vacibdir.