cinsi istək pozğunluqları
Cinsi İstək Pozğunluqları Nədir?
Cinsi istək pozğunluqları, insanın cinsi arzusunun və marağının azaldığı və ya tamamilə itildiyi vəziyyətləri təmsil edir. Cinsi istək, təkcə fiziki deyil, həm də emosional və psixoloji amillərlə əlaqəlidir. Bu pozğunluqlar müxtəlif səbəblərdən qaynaqlana bilər, o cümlədən hormonal dəyişikliklər, psixoloji və emosional faktorlar, ilişki problemləri və bəzi tibbi vəziyyətlər.
Cinsi İstək Pozğunluqlarının Növləri
Hiposeksüal Cinsi İstək Pozğunluğu (HSDD):
Bu, ən yaygın cinsi istək pozğunluğudur. Hiposeksüal cinsi istək pozğunluğu, şəxsin cinsi əlaqəyə qarşı marağının və arzusunun azalması ilə xarakterizə olunur. Bu vəziyyət, həm qadınlarda, həm də kişilərdə cinsi marağın və istəklərin azalmasına səbəb ola bilər.
Cinsi istək, uzun müddət boyunca əhəmiyyətli dərəcədə azalmış və ya tamamilə itirilmişdir. Cinsi əlaqəyə maraq yoxdur, ya da maraq azalmışdır.
Cinsi İstək Azalması (SAD):
Bu pozğunluq, qadınlarda və kişilərdə cinsi istəyin müəyyən bir dövr ərzində azalması ilə xarakterizə olunur. Cinsi istəklər müəyyən zamanlarda itir və ya azalmış ola bilər. SAD, adətən psixoloji amillərdən, həyat tərzindən və ya cinsi əlaqələrdə yaranan problemlərdən qaynaqlanır.
Cinsi İstəyin Artması (Hiperseksualizm):
Cinsi istəyin aşırı artması da bir növ cinsi istək pozğunluğudur. Bu vəziyyətdə şəxs, cinsi əlaqə haqqında daim düşünür və ya hər hansı bir əlaqəyə daxil olmaqda çox şiddətli bir ehtiras hissi keçirir. Hiperseksualizm, həmçinin impulsiv davranışlara və nəzarətsiz cinsi fəaliyyətlərə səbəb ola bilər.
Cinsi İstək Eksikliyi (Aseksüallıq):
Aseksüallıq, cinsi marağın və istəklərin tamamilə itirildiyi bir vəziyyətdir. Bu vəziyyətin səbəbi, şəxsin cinsi təcrübə və ya cinsi əlaqəyə maraq duymamalarıdır. Aseksüallıq, bəzi insanlar üçün normal ola bilər, lakin digər insanlar üçün cinsi əlaqə və arzularının olmaması ciddi narahatlıq və əlaqə problemlərinə səbəb ola bilər.
Cinsi İstək Pozğunluqlarının Səbəbləri
Cinsi istək pozğunluqlarının bir çox fərqli səbəbi ola bilər və bunlar fiziki, psixoloji və emosional amillərlə əlaqəli ola bilər.
1. Fiziki Səbəblər:
Hormonal dəyişikliklər: Estrogen, testosteron və progesteron kimi hormonlar cinsi istəyə birbaşa təsir edir. Hormonal balanssızlıq, xüsusilə menopoz dövrü, doğum nəzarət dərmanları və bəzi xəstəliklər, cinsi istəyi azalda bilər.
Xroniki xəstəliklər: Ürək xəstəlikləri, şəkərli diabet, hipertansiyon, osteoartrit kimi xroniki xəstəliklər, cinsi istəyi azaldan fiziki problemlər yarada bilər.
Cinsi disfunksiya: Ereksiya problemləri, vaginal quruluq, ağrılı cinsi əlaqə kimi problemlər də cinsi istək pozğunluqlarına səbəb ola bilər.
Dərmanların təsiri: Bəzi dərmanlar, xüsusən antidepresanlar, antihipertansivlər və hormon tənzimləyiciləri, cinsi istəyi azaldan yan təsirlərə sahib ola bilər.
Yuxusuzluq: Kifayət qədər yuxu almamaq, hormonların və enerji səviyyələrinin pozulmasına səbəb olaraq cinsi istəyi azalda bilər.
2. Psixoloji və Emosional Səbəblər:
Stres və anksiyete: Gündəlik həyatın gətirdiyi stres, anksiyete və narahatlıq hissləri cinsi istəyin azalmasına səbəb ola bilər.
Depressiya: Depressiya, ümumiyyətlə fiziki enerjini və həyatdan zövq almanı azaldan bir vəziyyətdir. Depressiya yaşayan şəxslərdə cinsi əlaqəyə qarşı maraq azala bilər.
Keçmiş travmalar və seksual zorakılıq: Keçmişdə yaşanan travmatik cinsi təcrübələr, cinsi əlaqəyə qarşı emosional maneələr və istək azlığına səbəb ola bilər.
Özünə inamsızlıq: Fiziki və emosional özünə inamsızlıq, xüsusilə bədən imici ilə əlaqəli narahatlıqlar, cinsi istəyin azalmasına səbəb ola bilər.
3. İlişki Problemləri:
Əlaqə və ünsiyyət problemləri: Uşaqların və ya digər ailə üzvlərinin qayğıları, əlaqələrdəki münaqişələr və ya ünsiyyət problemləri cinsi həyatı mənfi təsir edə bilər.
Qarşılıqlı əlaqə çatışmazlığı: Cinsi əlaqə məsələlərində qarşı tərəf ilə münasibətlərdə anlaşmazlıqlar və ya əlaqənin yaxınlığına dair problemlər də cinsi istəyi azaldar.
Sevgi və emosional yaxınlıq eksikliyi: Cinsi istək, çox vaxt emosional yaxınlıq və qarşılıqlı əlaqə ilə əlaqəlidir. Sevgi və yaxınlıq hissi olmadıqda, cinsi istək də azalır.
4. Yaş və Fiziki Dəyişikliklər:
Menopoz və yaşlanma: Menopoz, qadınların cinsi istəyinə təsir göstərə bilər. Estrogen səviyyələrinin azalması və fiziki dəyişikliklər cinsi marağı azaldır.
Yaşlanma: Yaşla birlikdə, testosteron səviyyələri kişi və qadınlarda azalır, bu da cinsi istəyi təsir edə bilər.
Cinsi İstək Pozğunluqlarının Müalicəsi
Cinsi istək pozğunluqlarının müalicəsi çox vaxt fərdiləşdirilir və fərqli yanaşmalar tələb edir. Müalicə üsulları bunları əhatə edir:
Psixoterapiya və cinsi terapiya:
Cinsi əlaqə və əlaqə problemləri ilə bağlı terapevtik müdaxilələr, xüsusən cinsi terapiya, psixoloji amilləri idarə etmək və cinsi istəyi artırmaq üçün istifadə edilə bilər.
Dərman müalicəsi:
Cinsi istək pozğunluğu olan şəxslərə, hormon tənzimləyici dərmanlar və ya digər psixotropik dərmanlar (antidepresanlar, anksiyolitiklər) verilə bilər.
Testosteron müalicəsi: Xüsusilə kişilərdə cinsi istəyi artırmaq üçün testosteron əlavələri istifadə edilə bilər.
Sildenafil (Viagra) kimi dərmanlar, ereksiya problemi ilə bağlı olan kişilərə kömək edə bilər.
Həyat tərzi dəyişiklikləri:
Sağlam pəhriz, fiziki aktivlik və stressin azaldılması, cinsi istəyin bərpa edilməsinə kömək edə bilər.
Cinsi fəaliyyətin təşviq edilməsi, qarşılıqlı anlayış və emosional yaxınlıq, cinsi istəyi yaxşılaşdırmaq üçün vacibdir.
Emosional və sosial dəstək:
Cinsi əlaqə ilə bağlı emosional dəstək, cütlər arasında ünsiyyət və qarşılıqlı anlayışın artırılması, cinsi həyatı yaxşılaşdırmağa kömək edə bilər.
Nəticə
Cinsi istək pozğunluqları, həm fiziki, həm də psixoloji amillərin təsiri ilə ortaya çıxan bir vəziyyətdir. Bu pozğunluqların müalicəsi, əlamətlərin səbəbinə və şiddətinə bağlı olaraq fərdi yanaşma tələb edir. Erkən diaqnoz və uyğun müalicə ilə cinsi istək pozğunluqları yaxşılaşdırıla bilər və cinsi həyat keyfiyyəti artırıla bilər.