Cinsiyyət orqanlarının anadangəlmə anomaliyaları
Cinsi orqanların anadangəlmə anomaliyaları doğuşdan bəri mövcud olan və cinsi orqanların quruluşunda və funksiyalarında fərqli olan şərtlərə aiddir. Bu anomaliyalar həm kişilərdə, həm də qadınlarda baş verə bilər və adətən dölün inkişafı zamanı baş verir. Anomaliyaların şiddəti və növü çox yüngüldən ciddi sağlamlıq problemlərinə qədər dəyişə bilər. Aşağıda həm kişilərdə, həm də qadınlarda baş verə biləcək ümumi genital anomaliyaların bəzi nümunələri verilmişdir:
Kişilərdə görülən anomaliyalar
- Hipospadias: Penisin alt səthində normalda olması lazım olan yerdən kənarda sidik ifrazının olması vəziyyətidir.
- Epispadias: Penisin yuxarı səthində sidik ifrazının olmasıdır və hipospadiasdan daha az rast gəlinir.
- Kriptorxizm: Bir və ya hər iki xayanın xayaya (torbaya) enməməsi, cərrahi müdaxilə ilə düzəldilə bilən bir vəziyyətdir.
- Hidrosel: Xayaların ətrafında maye yığılması ilə xarakterizə olunan və adətən ağrısız bir vəziyyətdir.
Qadınlarda görülən anomaliyalar
- Mayer-Rokitansky-Küster-Hauser (MRKH) Sindromu: Vagina və uşaqlığın tam və ya qismən inkişaf etmədiyi bir vəziyyətdir.
- Dodaq Yapışmaları: Dodaqların (dodaqların) bir-birinə yapışdığı və adətən uşaqlıqda müşahidə edilən bir vəziyyətdir.
- Vaginal Septum: Vajinanın içərisində anormal bir divarın olması cinsi funksiyaya və doğuşa təsir edə bilər.
- Klitoromeqaliya: Klitorisin normaldan daha böyük olduğu vəziyyət çox vaxt hormonal balanssızlıqlarla əlaqələndirilir.
Diaqnoz və Müalicə
Anadangəlmə genital anomaliyaların diaqnozu fiziki müayinə, ultrasəs, MRT kimi görüntüləmə üsulları və lazım olduqda genetik testlər vasitəsilə qoyula bilər. Müalicə variantları anomaliyaların növü və şiddətindən asılı olaraq dəyişir. Müalicə üsulları arasında cərrahi müdaxilələr, hormon müalicəsi və lazım olduqda psixoloji dəstək var. Xüsusilə ağır anomaliyalarda multidisiplinar yanaşma vacibdir və fərdin fiziki sağlamlığı ilə yanaşı psixososial rifahı da nəzərə alınmalıdır.