Dəri Allergiyası nədir? Dəri allergiyasının əlamətləri hansılardır?
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Dəri Allergiyası Nədir?
Dəri allergiyası, dərinin müxtəlif daxili və xarici faktorlara qarşı verdiyi həssas reaksiya nəticəsində yaranan bir sağlamlıq problemidir. Bu vəziyyət həm genetik meyillilik, həm də ətraf mühitdəki allergenlərlə təmas nəticəsində meydana çıxa bilər. Allergik reaksiyaların idarə olunması üçün onların səbəblərini və əlamətlərini düzgün müəyyən etmək vacibdir.
Dəri Allergiyasının Əsas Səbəbləri
Dəri allergiyasına səbəb olan ən ümumi faktorlar bir neçə əsas qrupda təsnif edilir:
- Kontakt allergenlər: Sabun, yuyucu vasitələr, kosmetika kimi kimyəvi maddələr; nikel və digər metallardan hazırlanmış zərgərlik əşyaları; lateks (təbii rezin); parfümlər və boyalar.
- Qida allergiyaları: Süd, yumurta, qoz-fındıq, dəniz məhsulları kimi qida məhsulları, həmçinin qida əlavələri və konservantlar.
- Dərman allergiyaları: Başda penisilin olmaqla antibiotiklər və iltihabəleyhinə dərmanlar (NSAİİ).
- Həşərat və böcək dişləmələri: Arı, milçək və ağcaqanad dişləmələrinin yaratdığı reaksiyalar.
- Ətraf mühit faktorları: Polen, toz, heyvan tükü və günəş şüaları (fotodermatit).
- Genetik meyillilik: Ailəsində allergiya tarixi olan insanlarda bu risk daha yüksəkdir.
Dəri Allergiyasının Əlamətləri
Dəri allergiyasının simptomları fərddən-fərdə və allergiyanın səbəbindən asılı olaraq dəyişə bilər. Əsas əlamətlər aşağıdakı cədvəldə göstərilmişdir:
| Əlamət | Təsviri |
|---|---|
| Qaşınma | Dəridə davamlı və narahat edici hiss. |
| Qızartı və səpgilər | Müəyyən bölgələrdə özünü göstərən rəng dəyişikliyi. |
| Köpüklər (Veziküllər) | Kontakt dermatit və ya ekzema zamanı görülən su dolu baloncuklar. |
| Quruluq və qabıqlanma | Dərinin quruması, çatlaması və qabıq bağlaması. |
| Şişkinlik (Ödem) | Xüsusilə göz ətrafı və dodaqlarda yaranan şişkinlik. |
| Yanma və batma | Dəriyə toxunanda hiss olunan kəskin ağrı və ya yanma. |
| Ürtiker (Kurdeşen) | Bədənin hər yerində görülə bilən ağlımtıl və ya qırmızı qaşıntılı səpgilər. |
| İrinli yaralar | Ciddi reaksiyalar zamanı yaranan infeksiyaya meyilli lezyonlar. |
Dəri Allergiyasının Növləri
Kontakt Dermatit
Allergenlə birbaşa təmas nəticəsində yaranır. Ən çox lateks əlcəklər və nikel tərkibli zərgərlik əşyaları ilə təmas zamanı müşahidə olunur.
Ürtiker (Kurdeşen)
Ani inkişaf edən qaşıntılı səpgilərdir. Bu növ əsasən qida, dərman qəbulu və ya həşərat dişləmələrindən qaynaqlanır.
Atopik Dermatit (Ekzema)
Xroniki formada olan dəri iltihabıdır. Bu növə daha çox uşaqlarda rast gəlinir.
Fotodermatit və Angioödem
Fotodermatit günəş şüalarına qarşı həssaslıqdan yaranır. Angioödem isə dərinin dərin təbəqələrində, xüsusilə göz, dodaq və boğaz bölgəsində yaranan təhlükəli şişkinlikdir.
Diaqnoz və Müalicə Üsulları
Diaqnozun Qoyulması
Peşəkar diaqnoz üçün həkim müayinəsi vacibdir. Simptomlar və allergiya tarixçəsi nəzərdən keçirildikdən sonra Patch Test, Prick Test və ya qanda IgE səviyyələrinin ölçülməsi kimi üsullardan istifadə edilir.
Müalicə Metodları
- Allergendən uzaq durmaq: Əsas müalicə üsulu allergik reaksiyaya səbəb olan maddəni müəyyən edib ondan qaçmaqdır.
- Antihistamin dərmanlar: Qaşınma və səpgiləri azaltmaq üçün (məsələn, Loratadin, Cetirizin) istifadə olunur.
- Kortikosteroidlər: İltihabı və qızartını azaltmaq üçün krem və məlhəmlər (məsələn, Hidrokortizon) tətbiq edilir.
- Nəmləndiricilər: Quru dərini yumşaltmaq və qabıqlanmanın qarşısını almaq üçün vacibdir.
- Köməkçi vasitələr: Soyuq kompres, Kalamin losyonu və ya immunoterapiya (aşı) üsullarından istifadə edilə bilər.
Ev Şəraitində Alınacaq Tədbirlər
- Dəriyə qulluq zamanı kimyəvi tərkibli sabunlardan uzaq durun.
- Hipoallergen, parfümsüz və rəngsiz məhsullara üstünlük verin.
- Aloe vera gel, yulaf unu maskası və kokos yağı kimi təbii vasitələrdən istifadə edin.
- Sintetik geyimlər əvəzinə pambıq geyimlər seçin.
- Stressin allergiyanı şiddətləndirdiyini nəzərə alaraq stressdən uzaq durun.
Nə Zaman Həkimə Müraciət Etməli?
Simptomlar 2-3 gündən çox davam edərsə, səpgilər sürətlə yayılarsa və ya irinli yaralar yaranarsa, mütləq mütəxəssisə müraciət edilməlidir. Xüsusilə nəfəs darlığı və ya boğazda şişkinlik baş verərsə, bu, anafilaksi riski ola biləcəyi üçün təcili tibbi yardım tələb edir.
Nəticə
Dəri allergiyası mülayim və ya şiddətli formada təzahür edə bilər. Allergiyanın səbəbini müəyyən etmək və vaxtında müalicəyə başlamaq vəziyyəti nəzarət altına almağın ən effektiv yoludur. Ciddi hallarda dermatoloq və ya allerqoloq məsləhəti mütləqdir.
