Diabetik retinopatiya
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Diabetik Retinopatiya və Onun İnkişaf Mərhələləri
Diabetik retinopatiya, şəkərli diabet xəstəliyinin gözün torlu qişasında (retina) yaratdığı ciddi fəsadlardan biridir. Bu xəstəlik, qan şəkərinin yüksək olması səbəbindən retina damarlarının zədələnməsi nəticəsində yaranır. Xəstəliyin gedişatı əsasən iki əsas fazaya bölünür və hər bir mərhələnin özünəməxsus riskləri mövcuddur.
1. Əvvəlki Diabetik Retinopatiya (Non-proliferative Diabetik Retinopatiya - NPDR)
Bu ilkin fazada retina damarlarında struktur zədələnmələri müşahidə olunur. Damar divarları zəifləyərək kiçik anevrizmalar (şişkinliklər) əmələ gətirir və bu damarlar sızdıraraq maye və yağların retinanın ətrafına toplanmasına səbəb olur. Retina damarlarında kiçik qan sızıntıları baş versə də, bu mərhələdə ciddi görmə itkisi nadir hallarda rast gəlinir.
2. İrəliləmiş Diabetik Retinopatiya (Proliferative Diabetik Retinopatiya - PDR)
Xəstəliyin bu mərhələsində retina ciddi oksigen çatışmazlığı çəkir. Orqanizm bu çatışmazlığı kompensasiya etmək üçün yeni, lakin olduqca zəif və qırıq damarların yaranmasını stimullaşdırır. Bu yeni damarlar asanlıqla qanaya bilər və şüşəvari cismə sızan qan kəskin görmə itkisinə yol açır. Bundan əlavə, retina və ya şüşəvari cisimdən qopmaların baş verməsi daimi görmə itkisi riskini artırır.
Diabetik Retinopatiyanın Simptomları
Xəstəliyin erkən mərhələləri çox vaxt əlamətsiz keçsə də, irəlilədikcə aşağıdakı simptomlar özünü büruzə verir:
- Görmədə bulanıqlıq və aydınlığın itməsi
- Göz önündə uçan qarğaların (ləkələrin) görünməsi
- Görüş sahəsində qara və ya boş sahələrin yaranması
- Gecə görüşünün əhəmiyyətli dərəcədə zəifləməsi
- Rəngləri normaldan fərqli görmə və ya rəng qavrayışının pozulması
Diaqnoz və Müayinə Metodları
Diabetik retinopatiyanın dəqiq diaqnozu peşəkar oftalmoloji müayinələr vasitəsilə qoyulur. Gözün arxa hissəsinin ətraflı incələnməsi ilə yanaşı, müasir texnologiyalardan istifadə olunur. Flüoresan anjiografiya və optik koherens tomografiya (OCT) kimi testlər damarların və retinanın vəziyyətini qiymətləndirməyə imkan verir.
Müalicə Metodları
Xəstəliyin ağırlıq dərəcəsindən asılı olaraq müxtəlif müalicə üsulları tətbiq edilir:
| Müalicə Üsulu | Tətbiq Məqsədi |
|---|---|
| Lazer Koagulyasiyası | Yeni damarların yaranmasını və sızmaları dayandırmaq |
| Vitreo-Retinal Cərrahiyyə | Ciddi retinal qopmalar və ya ağır qanaxmaların müalicəsi |
| VEGF İnhibitorları | Gözə inyeksiya edilərək yeni damar yaranmasını və şişkinliyi azaltmaq |
Qarşısının Alınması və İdarəetmə
Diabetik retinopatiya ciddi bir xəstəlik olsa da, düzgün idarəetmə ilə görmə qabiliyyətini qorumaq mümkündür. Bunun üçün qan şəkəri səviyyəsini daim nəzarətdə saxlamaq və hər il mütəmadi oftalmoloji yoxlanışdan keçmək mütləqdir. Eyni zamanda, təzyiq və xolesterol səviyyələrinin stabil saxlanılması xəstəliyin irəliləməsinin qarşısını alan əsas amillərdəndir. Vaxtında müdaxilə, görmənin uzunmüddətli qorunması üçün həyati əhəmiyyət kəsb edir.
