Diabetik retinopatiya
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Diabetik Retinopatiya Nədir?
Diabetik retinopatiya, şəkərli diabet xəstəliyi nəticəsində gözün torlu qişasında (retina) yaranan ciddi bir fəsadlaşmadır. Bu xəstəlik, vaxtında müdaxilə edilmədikdə görmə qabiliyyətinin itirilməsinə səbəb ola bilər. Xəstəliyin inkişafı əsasən iki əsas fazada qruplaşdırılır.
Diabetik Retinopatiyanın Fazaları
Diabetik retinopatiya xəstəliyin ağırlıq dərəcəsinə görə aşağıdakı mərhələlərdən keçir:
1. Əvvəlki Diabetik Retinopatiya (NPDR)
Non-proliferative Diabetik Retinopatiya (NPDR) adlanan bu fazada retina damarlarında zədələnmələr başlayır. Damarlar zəifləyir və damar divarlarında kiçik anevrizmalar (şişkinliklər) yaranır. Bu zədələnmiş damarlar sızdıraraq maye və yağları retinanın ətrafına buraxır. Kiçik qan sızıntıları baş versə də, bu mərhələdə ciddi görmə itkisi nadir hallarda müşahidə olunur.
2. İrəliləmiş Diabetik Retinopatiya (PDR)
Proliferative Diabetik Retinopatiya (PDR) mərhələsində retina ciddi oksigen çatışmazlığı çəkir. Orqanizm buna reaksiya olaraq yeni, lakin zəif və kövrək damarların yaranmasını stimullaşdırır. Bu yeni damarlar asanlıqla qanaya bilər və şüşəvari cismə sızan qan ciddi görmə itkisinə yol açır. Ən ağır hallarda retina və ya şüşəvari cisimdə qopmalar baş verir ki, bu da daimi görmə itkisi ilə nəticələnir.
Diabetik Retinopatiyanın Simptomları
Xəstəlik irəlilədikcə pasiyentlərdə aşağıdakı əlamətlər müşahidə oluna bilər:
- Görmədə bulanıqlıq
- Göz önündə uçan qarğaların (ləkələrin) görünməsi
- Görüş sahəsində qara və ya boş sahələrin yaranması
- Gecə görmə qabiliyyətinin zəifləməsi
- Rəngləri normaldan fərqli görmə
Diaqnoz və Müayinə Üsulları
Diabetik retinopatiyanın dəqiq diaqnozu peşəkar oftalmoloji müayinələr vasitəsilə qoyulur. Müayinə zamanı gözün arxa hissəsi ətraflı incələnir və aşağıdakı testlərdən istifadə olunur:
| Testin Adı | Təsviri |
|---|---|
| Flüoresan Anjiografiya | Damar sızıntılarını və zədələnmələrini müəyyən edir. |
| Optik Koherens Tomografiya (OCT) | Retinanın təbəqələrini mikron səviyyəsində görüntüləyir. |
Müalicə Metodları
Xəstəliyin mərhələsindən asılı olaraq müxtəlif müalicə üsulları tətbiq edilir:
- Lazer Koagulyasiyası: Yeni damarların yaranmasını və mövcud damarların sızdırmasını dayandırmaq üçün istifadə olunur.
- Vitreo-Retinal Cərrahiyyə: Ciddi retinal qopmalar və ya ağır qanaxmalar zamanı tətbiq edilən cərrahi əməliyyatdır.
- VEGF İnhibitorları: Gözə inyeksiya edilən bu dərmanlar yeni damar inkişafını və şişkinliyi azaldır.
Qarşısının Alınması və İdarəetmə
Diabetik retinopatiya ciddi bir xəstəlikdir, lakin düzgün idarəetmə ilə görməni qorumaq mümkündür. Bunun üçün qan şəkəri səviyyəsini daim nəzarətdə saxlamaq, təzyiq və xolesterol səviyyələrinə diqqət yetirmək vacibdir. Ən əsası, hər il müntəzəm oftalmoloji yoxlanışdan keçmək xəstəliyin irəliləməsinin qarşısını alan ən effektiv yoldur.
