Dölün sidik anomaliyaları
🔹 Əsas sidik sistemi anomaliyaları
1. Hidronefroz
Tərifi: Sidiyin böyrəklərdən axmasında çətinlik olduğuna görə, sidik toplayıcı sistemin genişlənməsi.
Səbəbləri:
Ureteropelvik birləşmə darlığı (UPJ obstruksiyası)
Vezikoureteral refluks (sidiyin sidik kisəsindən böyrəyə geri axması)
Diaqnoz: Ultrasəslə böyrəklərin genişlənmiş olması müşahidə olunur.
Əhəmiyyəti: Yüngül hallarda doğuşdan sonra öz-özünə keçə bilər, ağır hallarda isə cərrahi müdaxilə tələb oluna bilər.
2. Polikistik böyrəklər
Tərifi: Böyrəklərdə çoxsaylı kisələrin (kistaların) inkişafı.
İki əsas tipi:
Autosom-dominant polikistik böyrək xəstəliyi (ADPKD) – daha gec, yetkinlikdə özünü göstərir.
Autosom-recessiv polikistik böyrək xəstəliyi (ARPKD) – döl və ya yeni doğulmuş dövrdə ağır simptomlarla müşahidə olunur.
Nəticələri: Böyrək funksiyalarının pozulması, sidik istehsalının azalması, az amniotik maye (oligohidramnion), ağciyər hipoplaziyası.
3. Aşağı sidik yollarının obstruksiyası (LUTO – Lower Urinary Tract Obstruction)
Ən çox yayılmış səbəbi: Posterior uretral klapan (PUV) – sidik kanalında membranvari baryer.
Əlamətlər:
Böyrəklərin və sidik kisəsinin genişlənməsi
Amniotik mayenin azalması (çünki dölün sidiyi amniotik mayenin əsas mənbəyidir)
"Keyhole sign" – sidik kisəsinin və uretranın genişlənməsinin ultrasəslə görüntüsü.
Əhəmiyyəti: Ciddi hallarda fetal ölümə və ya doğuşdan sonra böyrək çatışmazlığına səbəb ola bilər.
4. Aqeneziya və ya displaziya
Böyrək aqeneziyası: Bir və ya hər iki böyrəyin doğuşdan olmaması.
Tək böyrək: Adətən problem yaratmaz, əgər sağlamdırsa.
İki tərəfli böyrək aqeneziyası: Sidik istehsalı olmadığı üçün amniotik maye də yaranmaz → Potter sindromu (ağciyər inkişafı zəif, üz və ətraf anomaliyaları).
Displaziya: Böyrək toxumasının normal inkişaf etməməsi və funksional olmaması.
5. Ektopik ureter və ya duplikasiya
Ektopik ureter: Ureter normal yerinə deyil, fərqli bir yerə (məsələn, vajinaya və ya uretraya) açılır.
Duplikasiya: Ureterin ikiqat olması. Bu, infeksiya və refluks riskini artıra bilər.
🔸 Diaqnostika üsulları
Ultrasəs müayinəsi – əsas diaqnostik vasitədir. 18–22 həftə arasında struktur anomaliyalar yaxşı görüntülənir.
Amniotik maye səviyyəsinin qiymətləndirilməsi
Fetal MRI (bəzən əlavə məlumat üçün)
Fetal sidik analizi – bəzi hallarda amniyosentez və ya fetal vesikoamniotik şuntlama ilə.
🔹 Nəticələri və müalicə yolları
Anomaliya tipiƏn çox görülən nəticələrMüalicə yanaşması
Yüngül hidronefrozÖz-özünə düzələ bilərDoğuş sonrası izləmə
Ağır obstruksiyalarBöyrək zədəsi, ağciyər hipoplaziyasıİntrauterin müdaxilə (şunt), doğuş sonrası cərrahiyyə
Polikistik böyrəklərBöyrək çatışmazlığı, yüksək qan təzyiqiNefroloji izləmə, bəzən dializ
İki tərəfli aqeneziyaUyğun olmayan həyatla nəticələnirErkən diaqnozla prenatal qərarlar
🔸 Əlavə qeyd:
Bu anomaliyalar genetik xəstəliklərlə də əlaqəli ola bilər. Bu səbəbdən diaqnoz qoyulduqda genetik məsləhət və testlər tövsiyə olunur.