Epilepsiya
Epilepsiyaya görə inkişaf edən nəzarət itirmə halları "nöbetlər" kimi tanınır. Nöbetlər, xəstənin yaşına, cinsinə, beyin vəziyyətinə və onun digər sağlamlıq vəziyyətlərinə görə dəyişə bilər.
Epilepsiyaya səbəb ola bilən faktorlar arasında genetika, beyin yaralanmaları, anormallıqlar və ya xəstəliklər, beyin qan axını pozulması, yuxu və qidalanma tərzi dəyişiklikləri, infeksiyalar və ətraf faktorlar sayılabilir. Ancaq bir çox hallarda, epilepsiyanın spesifik bir səbəbi müəyyənləşdirilmir.
Epilepsiyanın simptomları həmin xəstənin nöbetinin növü və intensivliyinə görə dəyişir, lakin ümumiləşdirilmiş simptomlar aşağıdakıları əhatə edir:
- Tonik-Klonik Nöbetlər: Bu, ən tanınmış nöbet növüdür. Nöbet başlandıqda, xəstə, qoruyucu olmayan yüksək səviyyədə kas sərtliyi ilə (tonik mərhələsi) başlayır, sonra kaslar sərpilir və bədən titrəyərək sərpilmə və tonik mərhələləri arasında keçid edir.
- Fokal Nöbetlər (Partiyan Nöbetlər): Bu nöbetlər, beyin bölgələrinin bir hissəsindəki anormallıqlardan səbəb ola bilər və şübhəli bölgədəki simptomlara bağlı olaraq müxtəlif olabilir. Məsələn, sərpilmələr, işıqların görməsi, halısinalar və ya autmatizmlər kimi simptomlara səbəb ola bilərlər.
- Absans Nöbetlər (Petit Mal Nöbetlər): Bu, genelliklə uşaqlarda baş verən və bilinən bir "təbiətli" nöbet növüdür. Bu nöbetlərdə, xəstə bir neçə saniyəliyinə bilincini itirir, hərəkətsizləşir və müşahidə edilən nəzarət itirməsinə görə əlaqələnmədən tez bir şəkildə geri qayıdır.
Epilepsiya təşhisi üçün beyin MRI, EEG (Elektroensefalografiya) və bazen də qan sınaqları kimi tədqiqatlar tələb oluna bilər. Tedavi, xəstənin nöbetlərinin növü və intensivliyinə bağlı olaraq dəyişir, lakin yaygın olaraq dərmanlar (anti-epileptik dərmanlar) istifadə edilir. Bəzən cərrahi müdaxilələr və ya vagus sinir stimulyasiyası kimi digər müalicələr də istifadə oluna bilər.