Hipertenziya
Hipertensiya, yəni yüksək qan təzyiqi, qanın arteriyaların divarlarına qarşı yaratdığı təzyiqin həddindən artıq olması vəziyyətidir. Uzun müddət davam edən yüksək qan təzyiqi, ürək xəstəlikləri, böyrək xəstəlikləri, insult və digər sağlamlıq problemlərinin riskini artırır. Hipertensiya "sakit qatil" kimi tanınır, çünki çox vaxt xəstəlik başlanğıc mərhələlərdə hər hansı bir simptom göstərməyə bilər.
Hipertensiyanın Əlamətləri və Simptomları
Hipertensiya çox vaxt simptomsuz olur, ancaq yüksək təzyiqin əlamətləri aşağıdakılardır:
- Baş ağrısı
- Nəfəs darlığı
- Burun qanaması
- Görmə problemləri
- Qulaqlarda vızıltı
- Döş ağrısı
- Ürək döyüntüləri
- Halsızlıq və yorğunluq
Bu simptomlar adətən yüksək təzyiq ciddi dərəcədə yüksəldikdə ortaya çıxır.
Səbəbləri və Risk Faktorları
Hipertensiyanın spesifik səbəbləri çox vaxt aydın olmasa da, bir sıra risk faktorları mövcuddur:
- Artıq çəki və piylənmə
- Fiziki inaktivlik
- Duzlu qidalanma
- Alkoqol və tütün istifadəsi
- Stress
- Genetik amillər
- Yaşlanma
- Bəzi xroniki xəstəliklər (böyrək xəstəlikləri, diabet)
Müalicə və Qarşısının Alınması
Hipertensiyanın müalicəsi və qarşısının alınması üçün aşağıdakılar tövsiyə olunur:
- Sağlam və dəngəli qidalanma (Məsələn, DASH diyeti)
- Düzenli fiziki aktivlik
- Çəki idarəsi
- Duz qəbulunun azaldılması
- Alkoqol və siqaret istifadəsinin azaldılması və ya dayandırılması
- Stressin idarə olunması
- Dərman müalicəsi: Bəzi hallarda, həkimin tövsiyəsi ilə qan təzyiqini nizamlayan dərmanlar lazım ola bilər.
Hipertensiya, düzgün idarə edildikdə, sağlamlıq üçün ciddi təhdidlər yaratmaz. Lakin, idarə edilmədiyi təqdirdə ciddi sağlamlıq problemlərinə yol aça bilər. Bu səbəbdən, yüksək təzyiqin qarşısını almaq və idarə etmək üçün sağlam həyat tərzinə riayət etmək və düzgün tibbi nəzarət altında olmaq vacibdir.