Kəskin revmatik qızdırma və revmatik ürək xəstəlikləri
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Kəskin Revmatik Qızdırma (KRQ) və Onun Səbəbləri
Kəskin Revmatik Qızdırma (KRQ), orqanizmdə müxtəlif sistemləri zədələyə bilən ciddi iltihabi bir vəziyyətdir. Bu xəstəliyin əsas səbəbi A qrup beta-hemolitik streptokok (GAS) tərəfindən törədilən boğaz infeksiyasıdır. Xəstəlik, streptokok infeksiyasına qarşı bədənin verdiyi anormal immun cavab nəticəsində inkişaf edir.
Kəskin Revmatik Qızdırmanın Simptomları
KRQ müxtəlif orqan və sistemlərdə fərqli klinik əlamətlərlə özünü büruzə verir. Simptomlar əsasən aşağıdakı sahələri əhatə edir:
- Ürək: Kardit (ürək iltihabı) nəticəsində yaranan sinə ağrısı, nəfəs darlığı və yorğunluq.
- Oynaqlar: Artrit, yəni dizlər, dirsəklər, biləklər və ayaq biləklərində müşahidə olunan şişkinlik və ağrı.
- Dəri: Qaşınmayan qırmızı döküntülər (eritema marginatum) və dərialtı sərt düyünlər (subkutan nodüllər).
- Sinir Sistemi: Sydenham xoreası olaraq adlandırılan nəzarətsiz hərəkətlər, əzələ zəifliyi və emosional qeyri-sabitlik.
- Ümumi Əlamətlər: Yüksək qızdırma, halsızlıq və iştahsızlıq.
Revmatik Ürək Xəstəliyi (RÜX) Nədir?
Revmatik Ürək Xəstəliyi (RÜX), KRQ epizodlarının təkrarlanması nəticəsində ürək qapaqlarında yaranan qalıcı zədələnmədir. Bu prosesdə mitral qapaq ən çox təsirlənən hissədir; daha sonra isə aorta və digər qapaqlar zədələnə bilər.
RÜX-un Əsas Simptomları
Ürək funksiyasının azalması və qapaq zədələnməsi aşağıdakı simptomlara yol açır:
- Ürək üfürümü: Müayinə zamanı eşidilən anormal səslər.
- Nəfəs darlığı: Qapaqların funksiyasının pozulması nəticəsində yaranır.
- Yorğunluq və zəiflik: Ürəyin qan pompalama qabiliyyətinin zəifləməsi.
- Sinə ağrısı: Kardit ilə əlaqədar inkişaf edir.
- Ödem: Ayaqlarda və ayaq biləklərində müşahidə olunan şişkinlik.
Diaqnoz Metodları və Jones Kriteriyaları
Kəskin Revmatik Qızdırma diaqnozu tibbi tarixçə, fiziki müayinə və Jones Kriteriyaları əsasında qoyulur. Diaqnozu təsdiqləmək üçün boğaz mədəniyyəti və seroloji testlərdən istifadə edilir.
| Major Kriteriyalar | Minor Kriteriyalar |
|---|---|
| Kardit | Qızdırma |
| Poliartikular artrit | Artaljiya (oynaq ağrısı) |
| Sydenham xoreası | Yüksəlmiş iltihab markerləri (ESR, CRP) |
| Eritema marginatum | Uzanmış PR intervalı (EKQ) |
| Subkutan nodüllər | - |
Revmatik Ürək Xəstəliyinin diaqnostikasında isə ürək qapaqlarını və funksiyalarını qiymətləndirmək üçün Ekokardioqrafiya, EKQ, Doppler ultrasonoqrafiya və rentgen (X-ray) müayinələri tətbiq olunur.
Müalicə və Profilaktika
Kəskin Revmatik Qızdırma Müalicəsi
- Antibiotiklər: Streptokok infeksiyasını tamamilə aradan qaldırmaq üçün penisillin və ya digər uyğun preparatlar.
- İltihab əleyhinə dərmanlar: Artrit və karditi idarə etmək üçün aspirin və ya NSAID-lər.
- Kortikosteroidlər: Şiddətli kardit hallarında iltihabı azaltmaq üçün.
- Yataq istirahəti: Simptomların idarə olunması və bərpa prosesi üçün vacibdir.
Revmatik Ürək Xəstəliyi Müalicəsi
- Uzunmüddətli Profilaktika: KRQ-nin təkrarlanmaması üçün uzunmüddətli antibiotik (məsələn, benzatin penisillin G) istifadəsi.
- Cərrahi Müdaxilə: Şiddətli zədələnmələrdə ürək qapağının təmiri və ya dəyişdirilməsi.
- Dərman Terapiyası: Ürək çatışmazlığını idarə etmək məqsədilə diuretiklər, ACE inhibitorları və beta-blokatorlar.
Nəticə
Kəskin revmatik qızdırma və revmatik ürək xəstəliyi ciddi fəsadlara yol aça bilən vəziyyətlərdir. Lakin erkən diaqnoz, düzgün müalicə və uzunmüddətli izləmə ilə bu xəstəlikləri idarə etmək mümkündür. Streptokok boğaz infeksiyalarının vaxtında müalicə edilməsi KRQ-nin qarşısını alan ən effektiv yoldur. Şübhəli hallarda dərhal bir kardioloq və ya pediatr ilə məsləhətləşmək həyati əhəmiyyət kəsb edir.
