Kardioskleroz
Səbəblər
Kardiosklerozun inkişafına səbəb olan əsas amillər aşağıdakılardır:
Miokard infarktı: Ürək əzələsinin bir hissəsinin oksigen çatışmazlığı nəticəsində zədələnməsi və bu bölgənin fibrotik toxuma ilə əvəz olunması.
Miokardit: Ürək əzələsinin iltihabı, virus infeksiyaları və ya autoimmun proseslər nəticəsində inkişaf edə bilər.
Koronar arter xəstəliyi: Ürək əzələsinə qan təchizatının azalması və ya tamamilə kəsilməsi.
Hipertansiyon: Uzun müddətli yüksək qan təzyiqi ürək əzələsinə zərər verə bilər.
Kardiomiyopatiya: Ürək əzələsinin zəifləməsi və ya struktur dəyişiklikləri.
Kardiyak cərrahiyyə və ya travma: Ürəyin cərrahi müdaxilələri və ya travma nəticəsində zədələnməsi.
Simptomlar
Kardiosklerozun simptomları müxtəlif ola bilər və xəstəliyin şiddətinə və zədələnmiş ürək əzələsinin sahəsinə bağlıdır:
Nəfəs darlığı: Xüsusilə fiziki fəaliyyət zamanı və ya uzanarkən.
Sinə ağrısı (angina): Ürəyin kifayət qədər oksigen almaması nəticəsində.
Yorğunluq və zəiflik: Fiziki fəaliyyət zamanı tez yorulma və gücsüzlük.
Ayaq və ayaq biləklərində şişkinlik (ödem): Ürəyin qanı effektiv şəkildə pompalaya bilməməsi nəticəsində.
Sürətli və ya nizamsız ürək döyüntüləri (aritmiya): Ürək ritminin pozulması.
Huşunu itirmə və ya başgicəllənmə: Qan təzyiqinin düşməsi və ya ürək ritminin pozulması nəticəsində.
Diaqnoz
Kardiosklerozun diaqnozu klinik simptomlar və müxtəlif tibbi testlər vasitəsilə qoyulur:
Tibbi tarix və fiziki müayinə: Həkim xəstənin simptomlarını və tibbi tarixçəsini qiymətləndirir.
EKQ (Elektrokardioqrafiya): Ürəyin elektrik fəaliyyətini qiymətləndirmək və aritmiyaları aşkar etmək üçün.
Ekokardioqrafiya: Ürəyin strukturunu və funksiyasını qiymətləndirmək üçün.
Qan testləri: Ürək zədələnməsinin göstəricilərini və iltihab markerlərini yoxlamaq üçün.
MRT və ya CT skan: Ürəyin daha ətraflı görüntülənməsi üçün.
Koronar angiografiya: Koronar arteriyaların vəziyyətini qiymətləndirmək və tıxanmaları aşkar etmək üçün.
Müalicə
Kardiosklerozun müalicəsi əsasən simptomların idarə edilməsinə və ürək funksiyasının yaxşılaşdırılmasına yönəlir. Müalicə üsulları aşağıdakılardır:
Dərman müalicəsi:
ACE inhibitorları və ARB-lər: Qan təzyiqini və ürək yükünü azaltmaq üçün.
Beta-blokerlər: Ürək ritmini və təzyiqini tənzimləmək üçün.
Diuretiklər: Ödemi azaltmaq üçün.
Antiaritmik dərmanlar: Ürək ritmini tənzimləmək üçün.
Antikoaqulyantlar və antiplateletlər: Qan laxtalanmasının qarşısını almaq üçün.
Fiziki fəaliyyət və qidalanma:
Sağlam qidalanma: Duz və yağ qəbulunu məhdudlaşdırmaq, balanslı və qidalı pəhriz.
Müntəzəm fiziki fəaliyyət: Həkim nəzarəti altında müntəzəm məşqlər.
Cərrahi müdaxilə:
Koronar arter bypass əməliyyatı (CABG): Tıxanmış arteriyaların bypass edilməsi.
Angioplastika və stent yerləşdirilməsi: Tıxanmış arteriyaların açılması üçün.
Ürək qapağı əməliyyatı: Zədələnmiş qapaqların təmiri və ya dəyişdirilməsi.
İmplantasiya olunmuş cihazlar: Kardiyak resenkronizasiya terapiyası (CRT) və ya kardioverter-defibrilator (ICD).
Həyat tərzi dəyişiklikləri:
Siqareti tərgitmək: Ürək-damar sağlamlığını qorumaq üçün.
Qan təzyiqi və xolesterolu nəzarət altında saxlamaq: Dərman istifadəsi və müntəzəm tibbi nəzarət.
Stressin idarə edilməsi: Stressin idarə edilməsi və rahatlama texnikalarının tətbiqi.
Fəsadlar
Ürək çatışmazlığı: Ürəyin kifayət qədər qan pompalaya bilməməsi.
Aritmiya: Ürək ritminin pozulması.
Miyokard infarktı: Ürək əzələsinin oksigen çatışmazlığı nəticəsində zədələnməsi.
Qan laxtalanması və emboliya: Qan laxtalarının yaranması və qan damarlarının tıxanması.
Kardioskleroz ciddi və həyat keyfiyyətini təsir edə bilən bir vəziyyətdir. Erkən diaqnoz və düzgün müalicə ilə simptomlar idarə edilə bilər və xəstənin həyat keyfiyyəti artırıla bilər. Əgər bu xəstəliyə dair şübhəniz varsa və ya simptomlar yaşayırsınızsa, bir kardioloqa müraciət etmək vacibdir.