Karyes (diş çürüklüyü):
Karyesin Yaranma Mekanizması
Karyesin temel mekanizması, ağız içindəki bakteriyel plakların (biofilm) dişlərin sərfləşdirmədən qorunması sonucu yaranan asitlərin mineyə zərər verdiyi bir prosesdir. Bu asitlər, şəkər və karbohidratlarla beslənən ağızdakı bakterilərin aktivlikləri nəticəsində yaranır. Asitlər mine tabakasını eritir və bu proses diş çürüklüyünün başlanğıcını təşkil edir.
Karyesin Simptomları
Diş çürüklüyünün əvvəlki mərhələlərində simptomlar həssaslıq və ağrı kimi kiçik problemlərlə başlaya bilər. Ancaq karyes daha irəli səviyyələrdə ağrı və nəfəs darlığına səbəb ola bilər. Yaranan çürüklər müalicəsiz qalırsa, diş zərər görər və nəticədə dişin əleyhinə xəstəliklər (abses, diş dərinə sızma və s.) baş verə bilər.
Karyesin Müalicəsi və Profilaktik Tədbirlər
Karyesin müalicəsi, çürüyüb zərər görmüş dişin təmizlənməsi və buna nail olan xəstəlik törəməsini (restorasiya) tələb edir. Karyes törədikdə, diş hekimi çürüyüb zərər görmüş hissəni təmizləyir və sonra qablaşdırma, diş bağlama və ya digər restorasiya tədbirləri ilə dişi bərpası aparır.
Karyesin qarşısının alınması və profilaktik olaraq diş çürüklüyünün müəyyən tədbirlərlə qarşısının alınması mümkündür. Bunlar aşağıdakıları əhatə edir:
- Düzenli diş həkiminə getmək və müayinələr etdirmək.
- Sağlam qidalanma alışkanlıqlarını qorumaq və şəkərli və asidli qidalardan uzaq durmaq.
- Düzenli olaraq dişləri fırçalamaq və diş ipi istifadə etmək.
- Florid tərkibində diş pastası və suyun istifadə edilməsi.
- Suyun baxımı ilə bağlı tədbirlər.
Karyesin profilaktik olaraq müəyyən tədbirlərlə qarşısının alınması, diş sağlamlığının qorunmasında əhəmiyyətli rol oynayır.