Koronar Arteriya Xəstəliyi

Simptomlar: Koronar arteriya xəstəliyinin simptomları insandan insana dəyişə bilər, lakin ən çox görülən simptomlar bunlar ola bilər:

1. Sinə Ağrısı (Angina Pectoris): Sinə ağrısı və ya təzyiq CAD-nin ən çox görülən simptomudur. Bu ağrı adətən fiziki fəaliyyət zamanı və ya stress zamanı baş verir.
2. Nəfəs darlığı: Nəfəs darlığı fiziki fəaliyyət zamanı və ya hətta istirahət zamanı hiss oluna bilər.
3. Yorğunluq: Zəiflik, enerji itkisi və yorğunluq CAD simptomları ola bilər.
4. Bulantı: KAH bəzən ürəkbulanma və ya qarın ağrısına səbəb ola bilər.
5. Qol və Boyun Ağrısı: Sinə ağrısı ilə yanaşı, qol, boyun, çiyin və ya çənə ağrıları da yarana bilər.
6. Qəfil ürək böhranı: Qabaqcıl CAD ani infarkt keçirə bilər.

Səbəb:

Koronar arteriya xəstəliyinin əsas səbəbi aterosklerozdur. Ateroskleroz damarların daxili divarlarında lövhələrin yığılması nəticəsində baş verir. Bu lövhələr zamanla böyüyür və damarların daxili diametrini daraldır, qan axını məhdudlaşdırır. Aterosklerozun əsas səbəbləri arasında yüksək təzyiq, yüksək xolesterin, siqaret, diabet, piylənmə, oturaq həyat tərzi və genetik faktorlar ola bilər.

Diaqnostika və Qiymətləndirmə: Koronar arteriya xəstəliyinin diaqnozu və müalicəsi vacibdir. Diaqnoz bir sıra tibbi testlərdən ibarət ola bilər:

1. Elektrokardioqramma (EKQ): Ürəyin fəaliyyətini izləmək üçün istifadə olunur.
2. Stress Testi: Stress altında ürək fəaliyyəti izlənilir.
3. Koronar Angioqrafiya: Koronar arteriyaların vəziyyətini qiymətləndirmək üçün istifadə olunur.
4. Qan testləri: Xolesterol səviyyələri və digər risk faktorları müəyyən edilir.

Müalicə xəstənin vəziyyətindən və xəstəliyin şiddətindən asılı olaraq dəyişə bilər. Müalicə seçimlərinə aşağıdakılar daxil ola bilər:

1. Dərmanlar: Qan damarlarını genişləndirən dərmanlar, qan laxtalanmasının qarşısını alan dərmanlar və ağrıları idarə edən dərmanlar istifadə edilə bilər.
2. Angioplastika və Stent: Tıxanmış koronar arteriyaların açılması və stentlərin qoyulması əməliyyatı.
3. Ürək Bypass Cərrahiyyəsi: Tıxanmış damarların yan keçməsi üçün cərrahiyyə.
4. Həyat tərzi dəyişiklikləri: Sağlam pəhriz, məşq, siqaretdən imtina və çəki nəzarəti kimi həyat tərzi dəyişiklikləri. Koronar arteriya xəstəliyi ciddi sağlamlıq problemidir və müalicə edilməlidir. 

Erkən diaqnoz və düzgün müalicə fəsadların qarşısını almağa kömək edə bilər.