Larinxit nədir? Larinksitin simptomları və müalicəsi
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Larinxitin Səbəbləri Nələrdir?
Larinxit, qırtlağın iltihablanması nəticəsində yaranan və səs tellərinə təsir edən bir vəziyyətdir. Bu xəstəliyin meydana gəlməsində həm infeksion, həm də qeyri-infeksion amillər mühüm rol oynayır. Xəstəliyin əsas yaranma səbəbləri aşağıdakı qruplara bölünür:
- Virus infeksiyaları: Qrip, soyuqdəymə və adenoviruslar kimi yuxarı tənəffüs yolu infeksiyaları ən yaygın səbəblərdir.
- Bakterial infeksiyalar: Nadir hallarda olsa da, difteriya kimi bakteriyalar larinxitə yol aça bilər.
- Səsin həddindən artıq istifadəsi: Çox danışmaq, qışqırmaq və ya yüksək səslə mahnı oxumaq səs tellərini zədələyə bilər.
- Qıcıqlandırıcı maddələr: Siqaret tüstüsü, kimyəvi maddələr, hava çirkliliyi və spirtli içkilər qırtlaq nahiyəsini qıcıqlandırır.
- Reflü xəstəliyi (GÖRH): Mədə turşusunun qırtlağa doğru geri axması səs tellərində iltihaba səbəb olur.
- Allergiyalar: Polen, toz və digər allergenlər larinxitin yaranmasına təkan verə bilər.
Larinxitin Simptomları və Əlamətləri
Larinxitin əlamətləri iltihabın dərəcəsindən və yaranma səbəbindən asılı olaraq fərqlilik göstərir. Xəstəlik zamanı müşahidə olunan əsas simptomlar bunlardır:
- Səsin dəyişməsi: Səsin batması, qısılması və ya tamamilə itməsi.
- Boğaz ağrısı: Xüsusilə danışarkən və ya udqunarkən artan ağrı hissi.
- Quru və qıcıqlandırıcı öskürək: Əsasən gecə saatlarında və ya danışarkən güclənir.
- Boğazda quruluq: Udqunma zamanı narahatlıq yaradan qıcıqlanma hissi.
- Ümumi yorğunluq: Səsi çox istifadə etməklə bağlı yaranan halsızlıq.
- Hərarət: Virus infeksiyalarına bağlı olaraq yüngül qızdırma müşahidə edilə bilər.
- Udqunma çətinliyi: Şişmiş səs tellərinin boğazda yaratdığı tıxanıqlıq hissi.
Larinxitin Müalicə Üsulları
Kəskin larinxit adətən bir neçə gün ərzində öz-özünə sağalsa da, xroniki hallarda peşəkar müalicə tələb olunur. Müalicə prosesi xəstəliyin növünə və şiddətinə görə tənzimlənir.
1. Evdə Müalicə və Fərdi Qulluq
Səs tellərinin bərpası üçün səssizlik və istirahət ən vacib şərtdir. Otaq havasını nəmləndirici cihazlarla nəmləndirmək və buxar inhalasiyası etmək sağalmanı sürətləndirir. Eyni zamanda, bol maye qəbulu, isti bitki çayları (zəncəfil, bal və limonlu su) və duzlu su ilə qarqara boğazı rahatladır. Müalicə müddətində siqaret və spirt istifadəsindən qəti şəkildə çəkinmək lazımdır.
2. Dərman və Xroniki Halların Müalicəsi
| Müalicə Növü | Tətbiq Sahəsi |
|---|---|
| Antihistaminlər | Allergiyaya bağlı larinxit hallarında |
| Antibiotiklər | Yalnız təsdiqlənmiş bakterial infeksiyalarda |
| Kortikosteroidlər | Şiddətli şişkinlik və iltihabı azaltmaq üçün |
| Proton Pompa İnhibitorları | Reflü (GÖRH) qaynaqlı larinxit müalicəsində |
| Səs Terapiyası | Səsin düzgün istifadəsini öyrənmək üçün |
3. Cərrahi Müdaxilə
Nadir hallarda, xroniki larinxit səs tellərində düyün, polip və ya digər struktur problemlərinə səbəb olarsa, cərrahi müdaxilə zərurəti yarana bilər.
Larinxitdən Qorunma Yolları
Larinxit riskini minimuma endirmək üçün gündəlik həyatda bəzi profilaktik tədbirlər görülməlidir. Səs tellərini həddindən artıq yükləməmək və qışqırmaqdan çəkinmək birincili şərtdir. Bol maye içərək səs tellərinin qurumasının qarşısını almaq və otaq havasını nəmli saxlamaq vacibdir.
İnfeksiyalardan qorunmaq üçün əlləri tez-tez yumaq, siqaret və alkoqoldan uzaq durmaq tövsiyə olunur. Reflü xəstəliyi olan şəxslər yeməkdən dərhal sonra uzanmamalı və turşulu qidalardan uzaq duraraq vəziyyəti nəzarətdə saxlamalıdırlar.
Nə Zaman Həkimə Müraciət Etməli?
Aşağıdakı hallarda vaxt itirmədən mütəxəssisə müraciət edilməlidir:
- 2 həftədən uzun davam edən səs batıqlığı və ya ağrı.
- Səsin tamamilə itməsi.
- Yüksək hərarət və nəfəs alma çətinliyi.
- Boyun və ya boğaz nahiyəsində nəzərəçarpan şişkinlik.
- Qanlı bəlğəm və ya kəsilməyən davamlı öskürək.
Nəticə: Larinxit, əksər hallarda səs istirahəti və düzgün qulluqla tam sağalan bir vəziyyətdir. Lakin simptomlar uzun müddət davam edərsə, ciddi fəsadların qarşısını almaq üçün həkim müayinəsi mütləqdir.
