Mədə qanaxması
Mədə Qanaxmasının Səbəbləri:
Mədə qanaxması müxtəlif səbəblərdən qaynaqlanabilir. Ən çox rastlanan səbəblər bunlardır:
Mədə Yaraları (Ulkuslar):
H pylori bakteriyası tərəfindən yaranan mədə yaraları, mədə divarının qida şirələri və turşularla təmasda olması nəticəsində qanamağa səbəb ola bilər.
NSAİD (Non-steroid antiinflamatuar dərmanlar) istifadəsi də mədə yaralarının yaranmasına və qanamağa səbəb ola bilər.
Gastrit (Mədə İltihabı):
Mədənin daxili qatının iltihablanması (gastrit), turşuların mədə divarına zərər verməsi nəticəsində qanamağa yol aça bilər.
Varikoz damarları (özofagus varikozları):
Mədə və özofagus (yemək borusu) bölgəsində yaranan varikoz damarları qanamağa səbəb ola bilər. Bu, xüsusən qaraciyər sirrozu və ya portal hipertoniya kimi qaraciyər xəstəliklərində müşahidə olunur.
Mədə Divarının Zədələnməsi:
Travmalar (məsələn, zərbə, qəzalar) nəticəsində mədə divarında qanama meydana gələ bilər.
Qida Zəhərlənməsi:
Bəzi qida zəhərlənmələri və ya infeksiyalar mədədə iltihab yarada bilər ki, bu da qanamaya səbəb ola bilər.
Qan Damarlarında Problemlər:
Qan damarlarının zəifləməsi və ya qanda laxtalanma pozğunluqları (məsələn, qan laxtalanma xəstəlikləri) qanama riskini artırır.
Ağır Spirtli İçkilər İstifadəsi:
Uzun müddət spirtli içki istehlakı mədə şirələrinin istehsalını artırır və bu da mədə divarının zədələnməsinə və qanamaya səbəb ola bilər.
Mədə Kanseri:
Mədə xərçəngi, mədənin iç hissəsində qanamaya səbəb ola bilər.
Mədə Qanaxmasının Əlamətləri:
Mədə qanaxmasının əlamətləri şiddətinə və qanamanın səbəbinə bağlı olaraq fərqlənə bilər. Ən çox görülən simptomlar bunlardır:
Qanlı Və ya Qara Qusma:
Qanlı qusma, mədə qanamasının ən əhəmiyyətli simptomlarından biridir. Qan, qidalarla qarışaraq, tünd qəhvə rəngində və ya "qara qəhvə dənəsi" kimi çıxır.
Qara Rəngli Stullar (Melena):
Qan, bağırsaqlardan keçərək qara rəngli, şişkin və pis qoxulu nəcislərə səbəb ola bilər. Bu, mədə və bağırsaq qanamasının göstəricisidir.
Karın Ağrıları və Mədə Şişkinliyi:
Mədə qanaması nəticəsində mədənin yuxarı hissəsində ağrı və ya şişkinlik hissi meydana gəlir.
Ürəkbulanma və Qusma:
Mədə qanaması ürəkbulanma, qusma və halsızlıqla müşayiət oluna bilər.
Yorğunluq və Zəiflik:
Qanama səbəbindən qan təzyiqi düşə bilər, bu da yorğunluq, halsızlıq və dönmələrə səbəb olur.
Baş Dönməsi və Şüur Pozğunluğu:
Şiddətli qanama vəziyyətində qan təzyiqi çox aşağı düşə bilər, bu da baş dönməsi və hətta şüur itkisinə səbəb ola bilər.
Ağır Şişkinlik və Mədə Bölgəsində Qıcıqlanma:
Mədənin içində qan toplanarsa, bu şişkinliyə və mədə ətrafında qıcıqlanmağa səbəb ola bilər.
Mədə Qanaxmasının Müalicəsi:
Mədə qanaxmasının müalicəsi qanamanın səbəbindən asılı olaraq dəyişir və ciddi tibbi müdaxilə tələb edir. Müalicə üsulları bunları əhatə edir:
Dərmanlar:
Proton pompası inhibitorları (PPI) və antiasidlər mədənin turşuluğunu azaldır və qanamanın qarşısını alır.
Antibiotiklər: Helicobacter pylori infeksiyasına səbəb olan bakteriya tapılarsa, antibiotiklər istifadə edilə bilər.
Damar daraldıcı dərmanlar: Şiddətli qanama vəziyyətlərində damarları daraltmaq üçün istifadə edilə bilər.
Endoskopik Müdaxilə:
Endoskopiya vasitəsilə qanama nöqtəsinin təyin edilməsi və müalicəsi mümkündür. Bu, qanamanı dayandırmaq üçün istifadə edilən bir üsuldur.
Damarları bağlama və ya skarlaşdırma kimi endoskopik metodlarla qanama dayandırıla bilər.
Cərrahi Müdaxilə:
Şiddətli qanama halında, cərrahi müdaxilə tələb oluna bilər. Bu zaman qanama mənbəyi cərrahiyyə yolu ilə təmizlənir.
Qan Transfüziyası:
Şiddətli qanama və qan azlığı vəziyyətində qan transfuziyası tələb oluna bilər. Bu, bədənin itirilmiş qanını bərpa etməyə kömək edir.
Həzm Sistemi ilə Bağlı Tədbirlər:
Spirt və siqaret istifadəsini dayandırmaq, yeməkdə ağır və turşulu qidalardan qaçınmaq mədənin sağlamlığını qorumağa kömək edəcəkdir.
Mədə Qanaxmasından Necə Qaçınmaq Olar?
Alkoqol İstifadəsini Azaltmaq:
Həddindən artıq alkoqol istifadəsindən qaçınmaq, mədəni qoruyar.
Yüksək Riskli Dərmanlardan Uzaq Durmaq:
Ağrı kəsicilərin (NSAİD-lər) uzun müddətli istifadəsindən çəkinmək və yalnız həkim nəzarətində istifadə etmək vacibdir.
Sağlam Qidalanma:
Yüngül və balanslı qidalanma, mədənin yaxşı işləməsi üçün vacibdir. Yağlı və acı qidalardan çəkinmək faydalıdır.
Stressin İdarə Edilməsi:
Stressi idarə etmək üçün relaksasiya texnikaları, yoga, və meditasiya tətbiq etmək mədənin qorunmasına kömək edir.
Mədə Şikayətləri ilə Həkimə Müraciət:
Mədə ağrıları və ağır həzm problemləri hiss edildikdə, dərhal həkimə müraciət etmək vacibdir. Ertələnmiş müalicə, qanamanın artmasına səbəb ola bilər.
Nəticə:
Mədə qanaxması ciddi bir vəziyyətdir və həyat üçün təhlükə yaradacaq qədər ağırlaşa bilər. Erken müdaxilə və müalicə çox vacibdir. Hər hansı bir qanama əlaməti hiss etdikdə, dərhal həkimə müraciət etmək lazımdır. Mədə qanamasının qarşısını almaq üçün sağlam həyat tərzi və düzgün qidalanma böyük əhəmiyyət daşıyır.