Mədə xərçəngi
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Mədə Xərçəngi Nədir?
Mədə xərçəngi, mədənin daxili astarında (mədə-bağırsaq selikli qişasında) bədxassəli hüceyrələrin nəzarətsiz şəkildə çoxalması ilə yaranan bir xəstəlikdir. Bu hüceyrələr mutasiyaya uğradıqda, yaxınlıqdakı toxuma və orqanlara nüfuz edən şişlər formalaşdırır. Erkən aşkarlanma və düzgün müalicə strategiyası, bir çox mədə xərçəngi halının uğurla idarə edilməsinə kömək edir.
Xəstəlik əsasən iki növə bölünür:
- Adenokarsinomlar (%95): Zamanla yavaş böyüməyə meyllidirlər.
- Skuamöz hüceyrəli karsinomlar (%5): Ümumiyyətlə sürətlə böyüyür, lakin yarandığı yerdən çox uzağa yayılmır.
Mədə Xərçənginin Əsas Simptomları
Mədə xərçəngi bəzən sonrakı mərhələlərə qədər heç bir əlamət göstərməyə bilər. Bununla belə, aşağıdakı simptomlar müşahidə edildikdə mütəxəssisə müraciət edilməlidir:
- Üst qarın və ya bel nahiyəsində iki həftədən çox davam edən ağrılar
- İştahsızlıq və sürətli kilo itkisi
- Daimi yorğunluq hissi
- Ürəkbulanma, qusma və şişkinlik
- Həzmsizlik və ya qəbizlik
- Selikli qişalarda qanaxma xoraları (şişlərin yaratdığı eroziya səbəbiylə)
Risk Faktorları: Kimlər Təhlükə Altındadır?
Mədə xərçənginin inkişafında müəyyən amillər mühüm rol oynayır. Xəstəlik həm kişiləri, həm də qadınları təsir etsə də, kişilərdə görülmə tezliyi daha yüksəkdir. Digər risk faktorlarına aşağıdakılar daxildir:
- Yaş: Diaqnoz qoyulan xəstələrin orta yaşı 71-dir; əksər xəstələr 65 yaş və üzəridir.
- Genetik Faktorlar: Ailədə mədə, kolon və ya pankreas xərçəngi tarixçəsinin olması.
- Həyat Tərzi: Uzun illər siqaret çəkmə və ya həddindən artıq spirt istehlakı.
- Qidalanma: Yüksək duzlu pəhriz, yüksək yağlı və az lifli qidalar, qırmızı ətin həddindən artıq istehlakı.
- Keçirilmiş Əməliyyatlar: Mədə bypass əməliyyatı keçirmiş şəxslərdə həzm sistemindəki dəyişikliklər riski artıra bilər.
- Sağlamlıq Vəziyyəti: Piylənmə (BKİ 25+), Tip 2 diabet və ya yüksək xolesterol.
Mədə Xərçənginin Diaqnozu və Müalicə Metodları
Mədə xərçənginin müalicəsi xəstəliyin növündən, mərhələsindən və xəstənin ümumi sağlamlıq vəziyyətindən asılıdır. Müasir tibbdə tətbiq edilən əsas müalicə üsulları bunlardır:
Cərrahi Müdaxilə
Əsas məqsəd mədənin bir hissəsinin və ya hamısının çıxarılmasıdır (qastrektomi). Şişin ölçüsünə görə ətrafdakı sağlam toxumalar da çıxarıla bilər (eksizyonal biopsiya). Bəzi hallarda laparoskopik cərrahiyyə sayəsində xəstələr 24 saat ərzində evə qayıda bilirlər.
Digər Müalicə Seçimləri
| Müalicə Növü | Təsviri |
|---|---|
| Kimyəvi Terapiya | Xərçəng hüceyrələrini öldürmək üçün dərmanların istifadəsi. |
| Radiasiya Terapiyası | Yüksək enerjili şüalarla şiş hüceyrələrinin məhv edilməsi. |
| Hədəfli Terapiya | Tirozin kinaz inhibitorları (TKI) kimi xüsusi dərmanlarla müalicə. |
| İmmunoterapiya | İmmunitet sisteminin xərçəngə qarşı aktivliyinin artırılması. |
| Palliativ Qulluq | Ağrıların aradan qaldırılması və həyat keyfiyyətinin yüksəldilməsi. |
Erkən Diaqnozun Önəmi
Mədə xərçəngi erkən mərhələdə aşkar edildikdə yaşama şansı %80-ə qədər yüksəlir. Əgər həzm sisteminizdə bir problem hiss edirsinizsə və ya simptomlar iki həftədən çox davam edirsə, vaxt itirmədən həkiminizlə skrining testləri barədə danışın. Sağlam həyat tərzi, düzgün qidalanma və müntəzəm idman xəstəlikdən qorunmaq üçün ən vacib addımlardır.
