Mədə xərçəngi
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Mədə Xərçəngi Nədir?
Mədə xərçəngi, mədənin daxili astarında (mədə-bağırsaq astarı) bədxassəli hüceyrələrin inkişaf etməsi ilə yaranan bir xəstəlikdir. Bu xəstəlik, həzm sisteminin ağızdan anusa qədər olan hər hansı bir hissəsində inkişaf edə bilən hüceyrələrin mutasiyaya uğrayaraq nəzarətsiz şəkildə çoxalması və yaxınlıqdakı toxumalara nüfuz edən şişlər yaratması ilə xarakterizə olunur.
Mədə xərçəngi əsasən iki növə bölünür:
- Adenokarsinomlar: Bütün halların təxminən %95-ini təşkil edir və zamanla yavaş böyüməyə meyllidir.
- Skuamöz hüceyrəli karsinomlar: Halların %5-ini təşkil edir, adətən sürətlə böyüyür, lakin yarandığı bölgədən çox uzağa yayılmır.
Mədə Xərçənginin Simptomları və Əlamətləri
Mədə xərçəngi erkən mərhələlərdə heç bir simptom verməyə bilər. Lakin şişlər böyüdükcə və selikli qişalarda xora və ya qanaxmaya səbəb olduqda aşağıdakı əlamətlər müşahidə olunur:
- Üst qarın və ya bel nahiyəsində iki həftədən çox davam edən ağrı
- Daimi yorğunluq və halsızlıq hissi
- İştahsızlıq və sürətli çəki itkisi
- Ürəkbulanma, qusma və şişkinlik
- Həzmsizlik və ya qəbizlik problemləri
Əgər bu simptomlar adi müalicələrlə keçmirsə, xəstəliyin erkən diaqnozu üçün mütləq həkimə müraciət edilməlidir.
Risk Faktorları: Kimlər Təhlükə Altındadır?
Mədə xərçənginin dəqiq səbəbi tam məlum olmasa da, müəyyən amillər bu xəstəliyin inkişaf riskini əhəmiyyətli dərəcədə artırır:
| Risk Faktoru | Təsviri |
|---|---|
| Cinsiyyət və Yaş | Kişilərdə qadınlara nisbətən daha çox görülür. Diaqnoz qoyulanların orta yaşı 71-dir (əksəriyyət 65 yaş və yuxarıdır). |
| Genetik Amillər | Ailədə mədə, kolon və ya pankreas xərçəngi tarixçəsinin olması riski artır. |
| Həyat Tərzi | Uzunmüddətli siqaret çəkmə və həddindən artıq spirt istehlakı əsas risklərdəndir. |
| Qidalanma | Yüksək duzlu, yüksək yağlı, az lifli pəhrizlər və qırmızı ətin həddindən artıq istehlakı. |
| Tibbi Tarixçə | Mədə bypass əməliyyatı keçirmiş şəxslər və piylənmədən (BKİ 25+) əziyyət çəkənlər. |
Mədə Xərçənginin Diaqnozu və Müalicə Üsulları
Erkən aşkarlama mədə xərçənginin müalicəsində ən kritik faktordur. Ən erkən mərhələlərdə aşkar edildikdə yaşama şansı %80-dir. Müalicə planı şişin ölçüsünə, növünə və yayıldığı nahiyəyə görə fərdi şəkildə müəyyən edilir.
Müasir Müalicə Seçimləri:
- Cərrahiyyə (Qastrektomiya): Mədənin bir hissəsinin və ya hamısının çıxarılmasıdır. Laparoskopik cərrahiyyə sayəsində xəstələr bəzən 24 saat ərzində evə qayıda bilirlər.
- Kemoterapiya: Xərçəng hüceyrələrini məhv etmək üçün dərman preparatlarından istifadə olunur.
- Radiasiya Terapiyası: Yüksək enerjili şüalarla şiş toxumaları hədəf alınır.
- Hədəfli Terapiya (TKI): Tirozin kinaz inhibitorları kimi spesifik dərmanlarla birbaşa xərçəng hüceyrələrinə təsir edilir.
- İmmunoterapiya: İmmunitet sisteminin xərçəngə qarşı mübarizə qabiliyyəti artırılır.
- Palliativ Qulluq: Xəstənin ağrılarını azaltmaq və həyat keyfiyyətini yüksəltmək üçün tətbiq edilir.
Nəticə və Profilaktika
Mədə xərçəngindən qorunmaq üçün sağlam qidalanma (meyvə və tərəvəzlə zəngin) və müntəzəm idman böyük əhəmiyyət kəsb edir. Unutmayın ki, erkən diaqnoz həyat qurtarır. Həzm sisteminizdə hər hansı bir narahatlıq hiss etdiyiniz halda vaxt itirmədən mütəxəssis müayinəsindən keçməyiniz tövsiyə olunur.
