Mitral qapaq çatışmazlığı nədir?
Mitral qapaq çatışmazlığının əsas xüsusiyyətləri:
Qanın geri axını: Mitral qapaq düzgün bağlanmadıqda, ürəyin hər döyüntüsündə sol ventrikuldan sol atriuma qan geri qayıdır. Bu vəziyyət ürəyin yükünü artırır və qan dövranının effektivliyini azaldır.
Simptomlar:
Təngnəfəslik: Qan dövranındakı nasazlıq nəticəsində ağciyərlərdə maye yığılması baş verə bilər və nəfəs darlığı yarana bilər. Bu, xüsusilə fiziki fəaliyyət zamanı daha çox hiss edilir.
Ürək döyüntüsü (palpitasiya): Ürək qapağı düzgün işləmədikdə ürəyin ritmi pozula bilər, bu da ürək döyüntülərinin hiss olunmasına səbəb olur.
Yorğunluq və zəiflik: Bədənin lazım olan miqdarda oksigenlə təmin edilməməsi nəticəsində xəstə tez yorulur və enerjisiz olur.
Ödem (şişkinlik): Əksər hallarda ayaqlarda və qarın nahiyəsində maye yığılması nəticəsində şişkinlik ola bilər.
Sinə ağrısı: Nadirdir, lakin bəzən mitral qapaq çatışmazlığı sinədə narahatlığa səbəb ola bilər.
Səbəblər:
Mitral qapağın prolapsı: Mitral qapağın tam olaraq bağlanmaması və geriyə doğru sarkması (prolaps) mitral çatışmazlığın əsas səbəblərindən biridir.
Revmatik ürək xəstəliyi: Keçmişdə yaşanmış streptokok infeksiyası mitral qapağı zədələyə bilər, bu da revmatik qapaq xəstəliyinə səbəb ola bilər.
Miokard infarktı: Ürək əzələlərinin zədələnməsi və ya ölməsi mitral qapağı idarə edən əzələlərin zəifləməsinə səbəb ola bilər.
Kardiyomiyopatiya: Ürək əzələlərinin zəifləməsi və genişlənməsi mitral qapağın bağlanmasını çətinləşdirə bilər.
Doğuşdan gələn qüsurlar: Bəzi insanlarda anadangəlmə mitral qapaq problemləri ola bilər.
Yaşlanma: Yaşlandıqca qapaqların elastikliyi azalır, bu da qapağın tam bağlanmamasına gətirib çıxara bilər.
Diaqnoz:
Ürək auskultasiyası: Həkim stetoskopla ürəyi dinləyərkən ürəkdə "şırıltı" və ya anormal səslər eşidə bilər. Bu, mitral çatışmazlığın ilkin əlaməti ola bilər.
EKQ (Elektrokardioqrafiya): Ürəyin elektrik fəaliyyətini ölçərək ürək ritminin və quruluşunun qiymətləndirilməsinə kömək edir.
Ekokardioqrafiya: Ürəyin ultrasəs müayinəsi qapağın vəziyyətini və qan axınının necə təsir etdiyini qiymətləndirmək üçün istifadə edilir.
X-ray (Rentgen): Ürək ölçüsünün artıb-artmadığını və ağciyərlərdə maye yığılmasını yoxlamaq üçün tətbiq edilir.
Kateterizasiya: Daha ciddi hallarda ürək kateterizasiyası aparıla bilər, bu da ürək daxilində təzyiqi və qapağın funksiyasını dəqiq ölçməyə imkan verir.
Müalicə: Mitral qapaq çatışmazlığı müalicəsi xəstəliyin dərəcəsinə və simptomların şiddətinə görə dəyişir. Aşağıdakı müalicə üsulları tətbiq edilə bilər:
Dərman müalicəsi: Yüngül və ya orta dərəcədə olan hallarda simptomları idarə etmək üçün dərmanlar istifadə edilə bilər. Bunlar arasında diuretiklər (bədən mayesini azaltmaq üçün), beta-blokatorlar (ürək ritmini tənzimləmək üçün) və ACE inhibitorları (ürək yükünü azaltmaq üçün) yer alır.
Qapaq cərrahiyyəsi: Daha ciddi hallarda mitral qapağın təmiri və ya dəyişdirilməsi cərrahi müdaxilə tələb edə bilər. Bu müdaxilə, qapağın funksiyasını yaxşılaşdırmaq və ya tamamilə süni bir qapaqla əvəz etmək üçün həyata keçirilir.
Kateterlə qapaq müdaxiləsi: Açıq ürək əməliyyatına ehtiyac olmadan minimal invaziv üsullarla (TAVI kimi) mitral qapağa müdaxilə edilə bilər. Xüsusilə yüksək riskli xəstələr üçün bu üsul üstünlük təşkil edir.
Proqnoz: Mitral qapaq çatışmazlığı erkən mərhələlərdə müalicə edildikdə ürəyin funksiyası qoruna bilər və xəstələrin həyat keyfiyyəti yaxşılaşa bilər. Ancaq ağır hallarda, müalicə edilmədikdə ürək çatışmazlığı və ritm pozğunluqları kimi ciddi fəsadlara səbəb ola bilər. Müntəzəm izləmə və müalicə xəstəliyin inkişafını yavaşlatmaq və simptomları idarə etmək üçün vacibdir.