Orta qulağın iltihabı
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Orta Qulaq İltihabı (Otitis Media) Nədir?
Orta qulaq iltihabı, tibbi adı ilə Otitis Media, qulaq pərdəsinin arxasında yerləşən orta qulaq boşluğunun iltihablanmasıdır. Bu vəziyyət həm uşaqlarda, həm də böyüklərdə rast gəlinən, müxtəlif növləri və şiddət dərəcələri olan ciddi bir sağlamlıq problemidir. İnfeksiyanın xüsusiyyətlərinə görə xəstəlik fərqli formalarda təzahür edə bilər.
Orta Qulaq İltihabının Əsas Növləri
Orta qulaq iltihabı klinik gedişatına və müddətinə görə üç əsas qrupa bölünür:
1. Akut Otitis Media (AOM)
Akut Otitis Media, orta qulaqda birdən başlayan və qısa müddət ərzində inkişaf edən infeksiyadır. Adətən bakteriya və ya viruslar səbəbindən yaranan bu növ, qulaqda şiddətli ağrıya, qulaq pərdəsinin arxasında maye toplanmasına və yüksək qızdırmaya yol açır.
2. Seröz Otitis Media (Effüzyonlu Otitis Media)
Bu vəziyyət orta qulaq boşluğunda maye yığılması ilə xarakterizə olunan xroniki bir haldır. Seröz otitis media hər zaman infeksiyalı olmaya bilər, lakin qulaqda dolğunluq hissi və eşitmə itkisinə səbəb olur. Çox vaxt soyuqdəymə və ya respirator infeksiyalardan sonra inkişaf edir.
3. Xroniki Otitis Media
Orta qulaqda uzun müddət davam edən və müalicə olunmayan iltihab nəticəsində yaranan ciddi bir vəziyyətdir. Xroniki otitis media, qulaq pərdəsində daimi deşik və ya zədələnmə, qulaqdan gələn axıntı və qalıcı eşitmə itkisi ilə özünü göstərir.
Orta Qulaq İltihabının Səbəbləri Nələrdir?
Orta qulaq iltihabının yaranmasına bir çox faktor təsir edə bilər. Əsas səbəblər aşağıdakılardır:
- Bakterial və Viral İnfeksiyalar: Soyuqdəymə və qrip kimi üst tənəffüs yolu infeksiyaları əsas tetikleyicidir. Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae və Moraxella catarrhalis ən yaygın bakteriyalardır.
- Eustachian Borusu Disfunksiyası: Orta qulağı burun boşluğuna bağlayan bu borunun tıxanması və ya iltihabı maye yığılmasına şərait yaradır.
- Allergiyalar: Allergik reaksiyalar burun tıxanıqlığına və Eustachian borusunda şişkinliyə səbəb olaraq iltihabı stimullaşdırır.
- Adenoidlərin Böyüməsi: Burun arxasındakı adenoidlərin (burun əti) böyüməsi borunu tıxaya bilər.
- Ətraf Mühit Faktorları: Siqaret dumanı və hava çirkliliyinə məruz qalmaq infeksiya riskini əhəmiyyətli dərəcədə artırır.
Orta Qulaq İltihabının Simptomları
Xəstəliyin diaqnozu üçün aşağıdakı simptomların müşahidə edilməsi vacibdir:
| Simptom | Təsviri |
|---|---|
| Qulaq Ağrısı | Kəskin və ya döyücü ağrı; uşaqlarda ağlama və narahatlıqla müşayiət olunur. |
| Qulaqdan Axıntı | Xroniki hallarda iltihabi və ya qanlı axıntı (otoreya). |
| Qızdırma | İnfeksiyanın şiddətinə uyğun olaraq yüksək temperatur. |
| Eşitmə İtkisi | Maye yığılması səbəbindən yaranan müvəqqəti eşitmə zəifliyi. |
| Balans Problemləri | Daxili qulağa yayılan infeksiya nəticəsində baş gicəllənməsi. |
| Dolğunluq Hissi | Qulaqda təzyiq və doluluq hissi. |
| Ürəkbulanma | Şiddətli hallarda, xüsusilə başgicəllənmə ilə birlikdə yaranan qusma. |
Diaqnostika Üsulları
Peşəkar diaqnoz qoymaq üçün həkimlər tərəfindən aşağıdakı testlər tətbiq edilir:
- Otoskopiya: Otoskop cihazı ilə qulaq pərdəsindəki qızartı, şişkinlik və iltihabın qiymətləndirilməsi.
- Timpanometriya: Orta qulaqdakı təzyiqi, maye miqdarını və qulaq pərdəsinin hərəkətliliyini ölçən test.
- Audiometriya: Eşitmə qabiliyyətinin dərəcəsini müəyyən edən test (xüsusilə xroniki hallarda).
- Mikrobioloji Testlər: Qulaq axıntısından nümunə götürülərək törədici bakteriyanın laboratoriya şəraitində təyini.
Orta Qulaq İltihabının Müalicəsi
Müalicə protokolu xəstənin yaşına və infeksiyanın növünə görə fərdiləşdirilir:
Tibbi Müalicə
Bakterial infeksiyalar üçün antibiotik müalicəsi (amoksisillin, azitromisin və s.) adətən 7-10 gün müddətinə təyin edilir. Ağrı və qızdırmanı idarə etmək üçün ibuprofen və ya parasetamol istifadə olunur. Burun tıxanıqlığını aradan qaldırmaq üçün isə dekonjestantlar və antihistaminiklər tövsiyə edilir.
Cərrahi Müdaxilə
Təkrarlayan və ya xroniki hallarda myringotomi (qulaq pərdəsinə kiçik kəsik) və ya ventilasiya borusunun yerləşdirilməsi tətbiq olunur. Əgər səbəb adenoidlərin böyüməsidirsə, adenoidektomiya (cərrahi çıxarılma) tələb oluna bilər.
Evdə Qulluq və Profilaktika
- İstirahət və Hidrasiya: Bol maye qəbulu bədən müdafiəsini gücləndirir.
- İsti Kompress: Ağrını azaltmaq üçün qulaq üzərinə tətbiq edilən mülayim isti kompress.
- Gigiyena: Müntəzəm əl yuma respirator infeksiya riskini azaldır.
- Zərərli Vərdişlərdən Qaçınma: Siqaret dumanından uzaq durmaq və uşaqları düz vəziyyətdə bəsləmək (əmzik və şüşə istifadəsini məhdudlaşdırmaq) qoruyucu təsir göstərir.
Önəmli Qeyd: Orta qulaq iltihabı ciddi fəsadlara yol aça biləcəyi üçün simptomlar davam etdikdə dərhal mütəxəssis həkimə müraciət edilməlidir.
