Orta qulağın iltihabı
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Orta Qulaq İltihabı (Otitis Media) Nədir?
Orta qulaq iltihabı, tibbi adı ilə Otitis Media, qulaq pərdəsinin arxasında yerləşən hava dolu boşluğun infeksiyalaşması və ya iltihablanmasıdır. Bu vəziyyət həm uşaqlarda, həm də böyüklərdə rast gəlinən, vaxtında müdaxilə edilmədikdə ciddi fəsadlara yol aça bilən bir sağlamlıq problemidir. İltihabın xarakterindən asılı olaraq xəstəlik müxtəlif formalarda təzahür edir.
Orta Qulaq İltihabının Növləri
Orta qulaq iltihabı klinik gedişatına görə üç əsas qrupa bölünür:
- Akut Otitis Media (AOM): Orta qulaqda birdən başlayan və qısa müddət ərzində inkişaf edən infeksiyadır. Adətən bakteriya və ya viruslar səbəbindən yaranır; şiddətli ağrı, qulaq pərdəsi arxasında maye toplanması və qızdırma ilə müşayiət olunur.
- Seröz Otitis Media (Effüzyonlu Otitis Media): Orta qulaq boşluğunda maye yığılması ilə xarakterizə olunan xroniki vəziyyətdir. İnfeksion olmaya bilər, lakin eşitmə itkisi və qulaqda dolğunluq hissi yaradır. Çox vaxt respirator infeksiyalardan sonra inkişaf edir.
- Xroniki Otitis Media: Uzun müddət davam edən və müalicə olunmayan iltihab nəticəsində yaranan ciddi vəziyyətdir. Qulaq pərdəsində daimi deşik, qulaqdan axıntı və qalıcı eşitmə itkisi ilə xarakterizə olunur.
Orta Qulaq İltihabının Əsas Səbəbləri
Xəstəliyin yaranmasında bir çox faktor rol oynayır. Əsas səbəblər aşağıdakılardır:
- Bakterial və Viral İnfeksiyalar: Soyuqdəymə və qrip kimi üst tənəffüs yolu infeksiyaları əsas tətikləyicidir. Streptococcus pneumoniae və Haemophilus influenzae kimi bakteriyalar ən yaygın səbəblərdir.
- Eustachian Borusu Disfunksiyası: Orta qulağı burun boşluğuna bağlayan bu borunun tıxanması və ya iltihabı maye yığılmasına şərait yaradır.
- Allergiyalar: Allergik reaksiyalar burun tıxanıqlığına və Eustachian borusunda şişkinliyə səbəb olaraq iltihabı tətikləyir.
- Adenoidlərin Böyüməsi: Burun arxasındakı limfa toxumasının (adenoid) böyüməsi Eustachian borusunu tıxaya bilər.
- Ətraf Mühit Faktorları: Siqaret dumanı və hava çirkliliyinə məruz qalmaq risk faktorlarını artırır.
Orta Qulaq İltihabının Simptomları
Əlamətlər infeksiyanın şiddətinə görə dəyişə bilər. Ən çox rast gəlinən simptomlar bunlardır:
| Simptom | Təsviri |
|---|---|
| Qulaq Ağrısı | Kəskin və ya döyücü ağrı; uşaqlarda narahatlıq və ağlama. |
| Qulaqdan Axıntı | Xroniki hallarda iltihabi və ya qanlı axıntı (otoreya). |
| Qızdırma | İnfeksiyanın şiddətinə bağlı olaraq yüksək temperatur. |
| Eşitmə İtkisi | Maye yığılması səbəbindən müvəqqəti eşitmə zəifliyi. |
| Balans Problemi | Daxili qulağa yayılan infeksiya zamanı başgicəllənmə. |
| Dolğunluq Hissi | Qulaqda təzyiq və doluluq hissi. |
Diaqnostika Üsulları
Düzgün diaqnoz üçün mütəxəssis həkim tərəfindən aşağıdakı müayinələr aparılır:
- Otoskopiya: Otoskop cihazı ilə qulaq pərdəsinin və orta qulağın vizual qiymətləndirilməsi.
- Timpanometriya: Qulaq pərdəsinin hərəkətliliyini və orta qulaqdakı təzyiqi ölçən test.
- Audiometriya: Eşitmə qabiliyyətinin dərəcəsini müəyyən edən test.
- Mikrobioloji Testlər: Axıntıdan nümunə götürülərək törədici bakteriyanın təyin edilməsi.
Müalicə Metodları
Müalicə xəstənin yaşına və xəstəliyin növünə uyğun olaraq fərdiləşdirilir:
Dərman Müalicəsi
- Antibiotiklər: Bakterial infeksiyalar üçün (amoksisillin və s.) adətən 7-10 günlük kurs təyin edilir.
- Ağrıkəsicilər: İbuprofen və parasetamol ağrı və qızdırmanı azaltmaq üçün istifadə olunur.
- Dekonjestantlar: Burun tıxanıqlığını və allergik simptomları aradan qaldırmaq üçün tətbiq edilir.
Cərrahi Müdaxilə
- Myringotomi: Qulaq pərdəsinə kiçik kəsik atılaraq mayenin boşaldılması və ya ventilasiya borusu yerləşdirilməsi.
- Adenoidektomiya: Eustachian borusunu tıxayan böyümüş adenoidlərin cərrahi yolla çıxarılması.
Evdə Qulluq və Profilaktika
Sağalma prosesini sürətləndirmək və xəstəlikdən qorunmaq üçün bu qaydalara əməl edilməlidir:
- İstirahət və Hidrasiya: Bol maye qəbulu bədən müdafiəsini gücləndirir.
- İsti Kompress: Ağrını azaltmaq üçün qulaq üzərinə tətbiq oluna bilər.
- Gigiyena: Müntəzəm əl yuma respirator infeksiya riskini azaldır.
- Zərərli Vərdişlərdən Uzaq Durmaq: Siqaret dumanından qorunmaq və uşaqları şüşə (butulka) ilə yatırtmamaq vacibdir.
Önəmli Qeyd: Orta qulaq iltihabı ciddi fəsadlara yol aça bilər. Simptomlar şiddətlənərsə, vaxt itirmədən həkimə müraciət etmək mütləqdir.
