Osteoporoz xesteliyi

Osteoporozun Səbəbləri

Yaşlanma: Yaş artdıqca sümük kütləsi azalmağa başlayır.

Hormonal dəyişikliklər: Qadınlarda estrogen hormonunun azalması (menopoz) və kişilərdə testosteronun azalması sümük itkisinə səbəb olur.

Genetik meyillilik: Ailə tarixçəsi osteoporoza meyilliliyi artırır.

Qidalanma: Kalsium və D vitamini çatışmazlığı sümük sağlamlığına mənfi təsir göstərir.

Fiziki aktivliyin azalması: Hərəkətsizlik və yetersiz fiziki fəaliyyət sümük zəifləməsinə səbəb olur.

Siqaret və alkoqol: Siqaret və həddindən artıq alkoqol istifadəsi sümük sağlamlığına zərər verir.

Dərmanlar: Bəzi dərmanlar (kortikosteroidlər) uzun müddət istifadəsi sümük itkisinə səbəb ola bilər.

Osteoporozun Əlamətləri

Osteoporoz adətən simptomlar göstərmədən irəliləyir və ilk simptom bir qırıq ola bilər. Bununla birlikdə, bəzi potensial əlamətlərə aşağıdakılar daxildir:

Boy itkisi: Zamanla boyun azalması.

Əyilmə: Əyilmiş duruş və ya qozbellik (kyphosis).

Sümük qırıqları: Xüsusilə onurğa, kalça və bilək qırıqları.

Sırt və bel ağrısı: Vertebra qırıqları və ya çökmə nəticəsində ağrı.

Osteoporozun Diaqnozu

Sümük sıxlığı testi (DEXA scan): Dual-enerji X-ray absorptiometriya (DEXA) sümüklərin mineral sıxlığını ölçür və osteoporozun diaqnozunda əsas testdir.

Qan testləri: Kalsium və D vitamini səviyyələrini yoxlamaq üçün.

X-ray və MRT: Qırıq və ya sümük zədələnmələrini müəyyən etmək üçün.

Osteoporozun Müalicəsi

Dərmanlar:

Bifosfonatlar: Alendronat, risedronat və ya zoledronat kimi dərmanlar sümük itkisinin qarşısını almağa kömək edir.

Kalsitonin: Sümük ağrısını azaltmaq və sümük itkisini yavaşlatmaq üçün.

Hormonal terapiya: Estrogen və ya testosteron əvəz terapiyası.

Paratiroid hormon (PTH) analoqları: Teriparatid kimi dərmanlar sümük qurulmasını təşviq edir.

RANK ligand inhibitorları: Denosumab, sümük rezorbsiyasını azaltmaq üçün.

Qidalanma və əlavələr:

Kalsium: Kalsiumla zəngin qidalar (süd məhsulları, yaşıl yarpaqlı tərəvəzlər) və kalsium əlavələri.

D vitamini: D vitaminli qidalar (balıq, yumurta sarısı) və günəş işığı. D vitamini əlavələri də tövsiyə edilə bilər.

Fiziki fəaliyyət:

Ağırlıq daşıyan məşqlər: Gəzinti, qaçış, rəqs.

Əzələ gücləndirici məşqlər: Ağırlıq qaldırma və müqavimət məşqləri.

Balans və çeviklik məşqləri: Yoga və tai chi düşmə riskini azaltmağa kömək edə bilər.

Yaşam tərzi dəyişiklikləri:

Siqareti buraxmaq: Siqaret sümük sağlamlığına zərər verir.

Alkoqol qəbulunu məhdudlaşdırmaq: Həddindən artıq alkoqol istifadəsindən qaçınmaq.

Düşmənin qarşısını almaq: Evdə təhlükəsizlik tədbirləri (məsələn, xalçaların yerə möhkəm qoyulması, tutacaqların quraşdırılması).

Profilaktika

Osteoporoza qarşı profilaktik tədbirlər görmək sümük sağlamlığını qorumağa kömək edə bilər. Bu tədbirlər arasında kalsium və D vitamini zəngin qidalarla qidalanmaq, müntəzəm fiziki fəaliyyətlə məşğul olmaq, siqaret və alkoqoldan uzaq durmaq və sümük sıxlığını qorumağa yönəlmiş digər sağlam həyat tərzi dəyişiklikləri yer alır.

Osteoporoz ciddi bir sağlamlıq problemi ola bilər, lakin düzgün diaqnoz və müalicə ilə sümük sağlamlığı qoruna bilər və qırıq riski azaldıla bilər. Əgər osteoporozla bağlı narahatlıqlarınız varsa, həkiminizlə məsləhətləşmək vacibdir.