Perthes xəstəliyi haqqında
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Perthes Xəstəliyi Nədir?
Perthes xəstəliyi, bud sümüyünün yuxarı hissəsində yerləşən və bud sümüyü başı olaraq adlandırılan dəyirmi nahiyədə qan dövranının pozulması nəticəsində inkişaf edən bir sağlamlıq problemidir. Adətən 4-8 yaş arası uşaqlarda rast gəlinən bu xəstəlik, statistik məlumatlara görə hər 10.000 uşaqdan birində müşahidə olunur. Çox vaxt tək tərəfli olsa da, bəzi hallarda hər iki omba oynağında da inkişaf edə bilər.
Perthes Xəstəliyində Risk Faktorları
Perthes xəstəliyinin dəqiq yaranma səbəbi hələ də tam olaraq müəyyən edilməmişdir. Bununla belə, aparılan elmi tədqiqatlar bəzi amillərin xəstəliyin inkişaf riskini artırdığını göstərir. Perthes inkişaf riski yaradan əsas faktorlar aşağıdakılardır:
- Diqqət çatışmazlığı və hiperaktivlik problemi olan uşaqlar
- Sosial-iqtisadi səviyyəsi aşağı olan ölkələrdə yaşamaq
- Ailə tarixində Perthes xəstəliyinin mövcudluğu
- Avropa və Asiya irqinə mənsub olmaq
- Aşağı doğum çəkisi ilə dünyaya gəlmək
- Pasiv siqaret çəkməyə məruz qalmaq (siqaret çəkilən mühitlərdə olmaq)
Perthes Xəstəliyinin Simptomları Nələrdir?
Xəstəlik özünü müxtəlif klinik əlamətlərlə büruzə verir. Bu simptomların şiddəti uşaqdan uşağa fərqlənə bilər. Ən çox rast gəlinən Perthes simptomları bunlardır:
- Bud və omba nahiyəsində kəskin və ya yüngül ağrılar
- Ayaqda nəzərəçarpan axsaqlıq
- Yerimə zamanı çətinlik çəkmə
- Çox nadir hallarda müşahidə olunan ayaq qısalması
Uşağınızda bu növ şikayətlər varsa, vaxt itirmədən bir uşaq ortopedi mütəxəssisinə müraciət etmək diaqnozun erkən qoyulması baxımından kritik əhəmiyyət kəsb edir.
Diaqnostika Metodları
Perthes xəstəliyinin diaqnozu fiziki müayinə və görüntüləmə testləri ilə qoyulur. Rentgen müayinəsi əksər hallarda xəstəliyi müəyyən etmək üçün kifayətdir. Lakin xəstəliyin çox erkən mərhələlərində problem rentgen görüntülərində əks olunmaya bilər. Belə vəziyyətlərdə ağrılar davam edərsə, rentgen təkrar olunmalı və ya həkimin tövsiyəsi ilə MRT (Maqnit Rezonans Tomoqrafiya) və ya sintiqrafiya müayinələrindən istifadə edilməlidir.
Perthes Xəstəliyinin Müalicə Prosesi
Müalicə protokolu xəstənin yaşına və xəstəliyin dərəcəsinə uyğun olaraq fərdi şəkildə planlaşdırılır. Müalicədə əsas məqsəd birgə hərəkət genişliyini qorumaq və bud sümüyü başının sferik (dairəvi) quruluşda inkişafını təmin etməkdir.
Erkən Mərhələdə Müalicə və İzləmə
Əgər uşağın sümük yaşı 6-dan azdırsa və oynaq hərəkətliliyi qorunubsa, mütəxəssis nəzarəti altında izləmə prosesi tətbiq edilir. Bu dövrdə uşağın fiziki fəaliyyətləri məhdudlaşdırılır; gəzməyə icazə verilsə də, idman fəaliyyətləri qadağan edilir. Ağrıların artdığı dövrlərdə istirahət tövsiyə olunur.
Xəstəliyin Mərhələləri və Cərrahi Müdaxilə
Perthes xəstəliyi cəmi 4 mərhələdə inkişaf edir. Xəstələr adətən ikinci mərhələdə həkimə müraciət edirlər. Üçüncü və dördüncü mərhələlərdə sümük ölümü (nekroz) baş verə bilər ki, bu zaman bədən yeni sümük toxuması yaratmağa başlayır.
| Müalicə Metodu | Tətbiq Olunduğu Vəziyyət |
|---|---|
| Müşahidə və Fizioterapiya | Erkən mərhələ və azyaşlı xəstələr |
| Fəaliyyət Məhdudiyyəti | Ağrılı dövrlər və ilkin diaqnoz |
| Cərrahi Əməliyyat | Bud sümüyü başını yuvada saxlamaq üçün zəruri hallarda |
Vacib Qeyd: Müalicə prosesi uşağın sümük inkişafı tamamlanana qədər davam edir. Düzgün müalicə ilə yetkinlik dövründə problem yaşanmasa da, bu xəstəliyi keçirən şəxslərdə 50-60 yaşlarında omba nahiyəsində artrit (duzlaşma) riski yarana bilər.
