Polisitemiya
Polisitemiya, qanın və ya qan hüceyrələrinin sayının normaldən daha çox olması şərti ilə əlaqədar bir tibbi vəziyyətdir. Bu vəziyyət başqa bir tibbi problemin bir simptomu olaraq inkişaf edə bilər və ya öz başına bir xəstəlik kimi ortaya çıxa bilər. Polisitemiyanın üç əsas tipi var:
- Polisitemiya Vera (PV):
- Bu tip polisitemiya, sıradan polisitemiya vera və ya eritrositoz adlanır və əsasən qanın qırmızı hüceyrələrini təsir edir.
- PV, kemik iliyində qırmızı hüceyrələrin aşırı ürənməsi ilə əlaqədar bir xəstəlikdir. Bu, qanın daha sıx və daha viskoz (koyu) olmasına səbəb olur.
2. İkincil Polisitemiya:
- Bu tip polisitemiya, digər sağlamlıq problemlərinin nəticəsi kimi ortaya çıxır. Məsələn, ağır bölməli apnoe sindromu, bölməli hüceyrələrin ürənməsinə səbəb ola bilər və bu da ikincil polisitemiyaya səbəb ola bilər.
3. Gökharıq Polisitemiya (Secondary Polycythemia):
- Gökharıq polisitemiya, ağır məhsuldarlıq kimi bəzən normal fiziki vəziyyətlərlə əlaqədar olaraq, yüksək dağlarda yaşayan insanlarda müşahidə edilə bilər. Daha az oksigen olduğu üçün bədənin daha çox qırmızı hüceyrə ürətməsi tələb olunur.
Polisitemiya və müalicəsi müvafiq olaraq diaqnoz edilməlidir. Müalicə, polisitemiyanın növünə və səbəbinə bağlı olaraq dəyişə bilər. PV kimi xəstəliklərdə, istifadə olunan müalicələr arasında flebotomiya (qan alınması), ilaclar və ya kemoterapi tədbirləri yer ala bilər. İkincil polisitemiya isə altındakı sağlamlıq probleminə cavab olaraq müalicə olunmalıdır.
Əgər polisitemiya şübhəsi varsa, bir sağlamlıq tibb bacarığına müraciət edilməli və müvafiq tədqiqatlar və diaqnostik sınaqlar aparılmalıdır.