Qida borusu xorası
Səbəblər
Gastroezofageal Reflüks Xəstəliyi (GERD): Mədə turşusunun qida borusuna geri axması, qida borusunun astarını qıcıqlandıraraq xora meydana gətirə bilər.
H. pylori Infeksiyası: Qida borusunda nadir hallarda olsa da, mədə xoralarına səbəb olan bu bakteriya qida borusunda da xora yarada bilər.
Dərmanlar: Bəzi dərmanlar, xüsusən də qeyri-steroid antiinflamatuar dərmanlar (NSAID) və bisfosfonatlar, qida borusunda qıcıqlanma və xora yaranmasına səbəb ola bilər.
Alkoqol və Siqaret: Alkoqol və siqaret qida borusunun astarını zədələyərək xora yaranmasını asanlaşdıra bilər.
Stress və Diyet: Kəskin stress və qıcıqlandırıcı qidaların qəbulu qida borusunun astarını zədələyə bilər.
Simptomlar
Yanma Hissi: Döş qəfəsində və ya boğazda yanma və ağrı.
Udma Çətinliyi: Qida borusunda daralma səbəbindən udma çətinliyi.
Qıcqırma və Reflüks: Mədə turşusunun geri axması nəticəsində qıcqırma və turş dad.
Qanaxma: Qida borusunda qanama ola bilər, bu da qusma və ya nəcisdə qan görünməsi ilə özünü göstərə bilər.
Kilo İtirmə: Ağrı və udma çətinliyi səbəbindən iştahsızlıq və kilo itirmə.
Diaqnostika
Endoskopiya: Qida borusunun içərisini görmək üçün nazik, çevik bir boru (endoskop) qida borusuna salınır. Bu prosedur, xoraların mövcudluğunu və şiddətini təyin etmək üçün istifadə edilir.
Barium Süpürgəsi: Qida borusunun rentgen görüntüləri üçün istifadə edilən bir kontrast maye (barium) içilir. Bu, qida borusundakı anormallıqları aşkarlamağa kömək edir.
Biopsiya: Endoskopiya zamanı alınan toxuma nümunələri mikroskop altında araşdırılaraq xora və infeksiya səbəbləri təsdiqlənir.
Müalicə
1. Dərman Müalicəsi:
Proton Pompa İnhibitorları (PPI): Mədə turşusunun istehsalını azaltmaq və xoraların sağalmasını sürətləndirmək üçün istifadə edilir (məsələn, omeprazol, lansoprazol).
H2 Reseptor Antagonistləri: Mədə turşusunun istehsalını azaltmaq üçün istifadə edilir (məsələn, ranitidin, famotidin).
Antasidlər: Mədə turşusunu neytrallaşdırmaq və qısa müddətli rahatlama təmin etmək üçün istifadə edilir.
Antibiotiklər: H. pylori infeksiyasının müalicəsi üçün istifadə edilə bilər.
2. Həyat Tərzi Dəyişiklikləri:
Sağlam Qidalanma: Qıcıqlandırıcı qidalar və içkilərdən qaçınmaq (məsələn, spirtli içkilər, kəskin qidalar, şokolad, kofein).
Yeməkdən Sonra Uzanmamaq: Yeməkdən sonra dərhal uzanmaqdan qaçınmaq və başı yuxarıda saxlamaq.
Çəki Azaltmaq: Artıq çəki mədə turşusunun reflüksünü artırır.
Siqareti Tərgitmək və Alkoqoldan Qaçınmaq: Bu maddələr qida borusunun astarını zədələyərək xora yaranmasını asanlaşdıra bilər.
3. Cərrahi Müdaxilə:
Nissen Fundoplikasiyası: Mədə turşusunun qida borusuna geri axmasının qarşısını almaq üçün mədənin üst hissəsinin qida borusunun alt hissəsinə sarılması.
Endoskopik Prosedurlar: Endoskopik texnikalarla xoranın müalicəsi və ya daralmanın aradan qaldırılması.
Risklərin Azaldılması
GERD Simptomlarını İdarə Etmək: GERD-in müalicəsi və idarə edilməsi qida borusu xoralarının qarşısını almağa kömək edir.
Dərmanları Düzgün İstifadə Etmək: Qeyri-steroid antiinflamatuar dərmanları və digər qıcıqlandırıcı dərmanları həkim nəzarəti altında istifadə etmək.
Sağlam Həyat Tərzi: Siqaret və spirtli içkilərdən uzaq durmaq, sağlam qidalanmaq və normal bədən çəkisini qorumaq.
Qida borusu xorası ciddi bir vəziyyətdir və erkən diaqnoz və müalicə çox vacibdir. Hər hansı bir simptom hiss etdiyiniz halda, dərhal həkiminizlə məsləhətləşməkdən çəkinməyin. Bu, xəstəliyin erkən mərhələdə aşkarlanması və effektiv müalicəsi üçün vacibdir.