Reflüksün daimi müalicəsi: laparoskopik cərrahiyyə
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Reflüks Xəstəliyi Nədir və Necə Yaranır?
İnsan orqanizmində qida borusu ilə mədə arasındakı keçidi tənzimləyən mürəkkəb bir qapaq sistemi mövcuddur. Bu sistemin əsas funksiyası mədədəki qidaların, xüsusilə mədə turşusu və ödün geri, yəni qida borusuna qaçmasının qarşısını almaqdır.
Reflüks xəstəliyinin ən əhəmiyyətli səbəbi bu qapaq mexanizminin funksiyasını itirməsi və ya qeyri-kafi fəaliyyət göstərməsidir. Xalq arasında mədə yırtığı kimi tanınan vəziyyət, qapaq sisteminin qarın boşluğundan sinə boşluğuna sürüşməsi nəticəsində yaranır və bu da birbaşa reflüksə yol açır.
Reflüksün Tipik Şikayətləri və Simptomları
Reflüks xəstələrində ən çox rast gəlinən və tipik hesab olunan şikayət, mədənin yuxarı hissəsindən başlayaraq qabırğa qəfəsinin orta xətti boyunca yayılan yanma hissidir. Bu yanmanın əsas səbəbi, mədə turşusunun qida borusunun daxili astarına (mukozasına) zərər verməsidir.
Xəstəliyin digər əlamətləri aşağıdakılardır:
- Boğaz ağrısı, səs batıqlığı və öskürək: Mədə möhtəviyyatının qırtlağa qədər yüksəlməsi nəticəsində yaranır.
- Gecə boğulmaları: Yuxu zamanı mədə möhtəviyyatının tənəffüs yollarına qaçması nəticəsində xəstə ani oyanmalar yaşaya bilər.
- Atipik əlaqələr: Səbəbsiz öskürəyi olan hər üç xəstədən ikisində reflüks aşkarlanır. Həmçinin, astma ilə reflüks arasında sıx bağlılıq mövcuddur.
- Ürək ağrısı ilə qarışıqlıq: Normal ürək angioqrafiyası olan xəstələrin yarısında əslində reflüks xəstəliyi müşahidə olunur.
Elmi araşdırmalar göstərir ki, reflüks xəstəliyi insanların həyat keyfiyyətini ürək çatışmazlığı qədər ciddi şəkildə pisləşdirir.
Reflüks Niyə Bu Qədər Geniş Yayılıb?
Müasir diaqnostika və klinik müayinə üsullarının inkişafı reflüksün ən çox rast gəlinən xəstəliklərdən biri olduğunu sübut etmişdir. Statistik məlumatlara görə, qərb ölkələrində olduğu kimi, ölkəmizdə də hər 5 nəfərdən birində reflüks var ki, bu da təxminən 10 milyon xəstə deməkdir.
Qastrit və Reflüks Arasındakı Fərq
Uzun illər boyu reflüks xəstəliyi, diaqnozu daha asan olduğu üçün qastrit kölgəsində qalmışdır. Lakin bu iki xəstəlik fərqlidir:
| Xüsusiyyət | Qastrit | Reflüks |
|---|---|---|
| Əsas Səbəb | Helicobacter pylori mikrobu | Qapaq sisteminin çatışmazlığı |
| Müalicə Effektivliyi | Antibiotiklərlə şikayətlərin yalnız 9%-i keçir | Dərman və ya cərrahi müdaxilə tələb edir |
| Səhv Yanaşma | Lüzumsuz H. pylori müalicəsi | Qastritlə qarışdırılması |
Reflüks Xəstəliyinin Müalicə Üsulları
Reflüksün müalicəsi həm həyat tərzi dəyişikliklərini, həm də tibbi müdaxilələri əhatə edir. Xəstələr az miqdarda yemək yeməli və tox mədə ilə uzanmamalıdırlar.
Pəhriz və Həyat Tərzi Tövsiyələri
- Uzaq durulmalı qidalar: Yağlı yeməklər, xəmir məmulatları, çiy tərəvəz və meyvələr, tomat pastası, çay, qəhvə, qazlı içkilər və spirt.
- Yuxu mövqeyi: Çarpayının baş tərəfi 30 dərəcə maili olmalı və mümkün qədər sol tərəfə uzanılmalıdır.
- Fiziki fəaliyyət: Ağır idman növlərindən qaçınmaq lazımdır.
Dərman Müalicəsi
Müalicədə ən təsirli vasitə proton pompası inhibitorları (PPİ) adlanan dərmanlardır. Mədə yırtığı və ya qida borusunda yarası olan xəstələr bu dərmanları ömür boyu istifadə etmək məcburiyyətində qala bilərlər.
Reflüksün Qalıcı Müalicəsi: Laparoskopik Cərrahiyyə
Reflüks xəstəliyinin yeganə qalıcı müalicə üsulu laparoskopik cərrahiyyədir. Bu üsul xəstələri ömür boyu dərman asılılığından xilas edir və həyat keyfiyyətini əhəmiyyətli dərəcədə yüksəldir.
Laparoskopik əməliyyatın üstünlükləri:
- Yüksək müvəffəqiyyət: Təcrübəli cərrahlar tərəfindən icra edildikdə uğur nisbəti 90%-dən yuxarıdır.
- Tez sağalma: Xəstə cəmi bir gün xəstəxanada qalır və növbəti gün normal qidalanmağa başlayır.
- Məhdudiyyətlərin qalxması: Əməliyyatdan sonra xüsusi pəhriz və ya sosial həyat məhdudiyyətlərinə ehtiyac qalmır.
ABŞ-da hər il 70.000-dən çox laparoskopik reflüks əməliyyatı keçirilir ki, bu da öd kisəsi əməliyyatından sonra ən çox icra edilən ikinci laparoskopik prosedurdur.
