Rektal qanaxma nədir? Necə müalicə etməli?

Rektal Qanaxmanın Əsas Səbəbləri

Rektal qanaxma, müxtəlif sağlamlıq problemlərinin göstəricisi ola bilən və diqqət tələb edən bir simptomdur. Bu vəziyyət anusdan və ya düz bağırsaqdan gələn qanla xarakterizə olunur və səbəbləri sadə narahatlıqlardan ciddi xəstəliklərə qədər dəyişə bilər.

1. Ümumi Səbəblər

Anal bölgədə ən çox rast gəlinən qanaxma səbəbləri aşağıdakılardır:

• Hemoroidlər (Babasil): Anus və ya düz bağırsağın damarlarının genişlənməsi nəticəsində yaranır. Əsas əlamətləri nəcisdən sonra görünən parlaq qırmızı qan, qaşınma və ya ağrıdır.
• Anal Çatlar: Anusun ətrafındakı dəri və selikli qişanın yırtılmasıdır. Defekasiya zamanı şiddətli ağrı və parlaq qırmızı qan ilə müşahidə olunur.
• Anorektal İnfeksiyalar: Bakterial infeksiyalar və ya cinsi yolla ötürülən xəstəliklər nəticəsində yarana bilər.

2. Bağırsaq Problemləri

Bağırsaq daxilindəki patoloji dəyişikliklər də rektal qanaxmaya yol açır:

• Kolorektal Poliplər: Bağırsaq divarında yaranan anormal toxuma artımlarıdır. Bu poliplər bəzən xərçəngöncəsi vəziyyət hesab olunur.
• Kolorektal Xərçəng: Düz bağırsaq və ya bağırsağın digər hissələrinin bədxassəli şişidir. Qara və ya tünd qırmızı qan, çəki itkisi və bağırsaq vərdişlərində dəyişiklik əsas simptomlardır.
• İltihabi Bağırsaq Xəstəlikləri (IBD): Kron xəstəliyi və ya ülserativ kolit bura daxildir. İshal ilə qarışıq qan, qarın ağrısı və qızdırma ilə özünü göstərir.
• Divertikulyar Xəstəlik: Bağırsaq divarındakı kiçik ciblərin iltihabıdır və qan itkisi nəticəsində zəifliyə səbəb ola bilər.

3. Travmalar, Dərmanlar və İnfeksiyalar

Mexaniki faktorlar və kimyəvi təsirlər də qanaxmanı tətikləyə bilər:

• Travmalar: Anusa mexaniki travma (qəza və ya tibbi prosedurlar).
• Dərmanlar: Aspirin və ya digər qan durulaşdırıcı dərmanların istifadəsi.
• Parazitlər: Müxtəlif bağırsaq infeksiyaları və ya parazitlərin mövcudluğu.

Rektal Qanaxmanın Əlamətləri və Qanın Rəngi

Qanaxmanın rəngi, problemin bağırsağın hansı hissəsində olduğunu müəyyən etmək üçün mühüm ipucudur:

Müşayiət edən digər simptomlar:

• Qarında ağrı və ya narahatlıq hissi.
• Anusda qaşınma və kəskin ağrı.
• Nəcisdə selik və ya irin müşahidə edilməsi.
• Səbəbsiz çəki itkisi və ümumi zəiflik.

Diaqnoz Üsulları

Dəqiq diaqnoz qoyulması üçün həkimlər tərəfindən aşağıdakı müayinələr aparılır:

1. Fiziki Müayinə: Anus və rektum bölgəsinin vizual və əllə yoxlanılması.
2. Laboratoriya Testləri: Qan itkisinin dərəcəsini ölçmək üçün qan analizi və nəcisdə gizli qan testi.
3. Endoskopik Müayinələr: Bağırsağın tam vizuallaşdırılması üçün Kolonoskopiya və ya düz bağırsağın müayinəsi üçün Rektoskopiya.
4. Görüntüləmə: Qarın bölgəsindəki problemləri təyin etmək üçün KT və ya MRT.

Rektal Qanaxmanın Müalicəsi

Müalicə protokolu qanaxmanın kökündə duran səbəbə görə fərdi şəkildə təyin edilir:

• Hemoroid və Çatlar: Yerli kremlər (lidokain, hidrokortizon, nitrogliserin), lifli qidalanma və bol su qəbulu. İrəliləmiş hallarda cərrahi müdaxilə.
• İltihabi Xəstəliklər: İltihabı azaltmaq üçün steroidlər və immun cavabı tənzimləyən bioloji dərmanlar.
• Poliplər və Xərçəng: Poliplərin çıxarılması, şiş rezeksiyası, kimyaterapiya və ya radioterapiya.
• Divertikulyar Xəstəlik: İnfeksiyaya qarşı antibiotiklər və ya şiddətli qanaxmalarda cərrahiyyə.
• Dərman Tənzimlənməsi: Qan durulaşdırıcıların dozalarının yenidən nəzərdən keçirilməsi.

Profilaktik Tədbirlər və Nə Etməli?

Sağlamlığınızı qorumaq üçün bu tövsiyələrə əməl etmək vacibdir:

• Qidalanma: Meyvə, tərəvəz və tam taxıllar kimi liflə zəngin qidalar istehlak edin.
• Maye Qəbulu: Qəbizliyin qarşısını almaq üçün bol su için.
• Fiziki Aktivlik: Bağırsaq hərəkətlərini tənzimləmək üçün gündəlik idman edin.
• Müntəzəm Yoxlamalar: Xüsusilə yaşlı şəxslər və ailəsində xərçəng tarixçəsi olanlar üçün kolonoskopiya vacibdir.

DİQQƏT: Qanaxma şiddətlidirsə, rəngi tünddürsə və ya başgicəllənmə ilə müşayiət olunursa, dərhal təcili tibbi yardıma müraciət edilməlidir. Rektal qanaxma ciddi xəstəliklərin xəbərçisi ola biləcəyi üçün vaxtında diaqnoz həyat qurtarıcıdır.