Rinoplastika nədir və necə tətbiq olunur?
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Rinoplastika və Septoplastika: Estetika və Funksionallığın Kəsişməsi
Burun boşluğunun daxilində, hər iki burun dəliyinin ortasında yerləşən və dərinliyə doğru uzanan şaquli divar septum adlanır. Zaman keçdikcə skelet sistemi ilə birlikdə böyüyən bu struktur, müxtəlif travmalar nəticəsində əyilərək septum deviasiyası adlanan vəziyyətə səbəb ola bilər. Bu sapma həm sümük, həm də qığırdaq toxumasını əhatə etdiyi üçün dərman və ya sprey ilə deyil, yalnız septoplastika əməliyyatı ilə düzəldilə bilər.
Rinoplastika isə burnun xarici görünüşünü, formasını və ölçüsünü dəyişdirməyi hədəfləyən estetik cərrahiyyə əməliyyatıdır. Müasir tibdə bu iki prosedur çox vaxt birlikdə tətbiq edilir. Beləliklə, həm tənəffüs yolları açılır, həm də burnun estetik görünüşü yaxşılaşdırılır.
Rinoplastika Nədir?
Burun ucu ilə alın arasındakı hissə burun arxası (dorsum) adlanır. Bu nahiyənin yuxarı hissəsi sümükdən, aşağı hissəsi isə qığırdaqdan ibarətdir; bu iki toxumanın birləşdiyi nöqtə isə rinion adlanır. Rinoplastika termini ilkin dövrlərdə yalnız burun ortasındakı deformasiyaları ifadə etsə də, bu gün burnun kənardan görünən bütün nöqtələrini və ümumi formasını dəyişdirən əməliyyatları əhatə edir.
Bu prosedur tibbi ədəbiyyatda və müxtəlif dillərdə aşağıdakı terminlərlə də ifadə olunur:
- Estetik rinoplastika
- Kosmetik rinoplastika
- Nasoplastika
- Nasenkorrektur
Rinoplastika Üçün Kimlər Uyğundur?
Burnunda deformasiya, asimmetriya və ya travma sonrası yaranmış qüsurlar olan şəxslər aşağıdakı şərtləri ödədikdə əməliyyat oluna bilərlər:
- Yaş Həddi: 17-18 yaşdan yuxarı olan şəxslər.
- Ümumi Sağlamlıq: Ümumi anesteziya üçün risk yaradan qan dövranı xəstəlikləri, qaraciyər/böyrək çatışmazlığı və ya ciddi tənəffüs problemləri olmayanlar.
- Həkim Razılığı: Mövcud xəstəlikləri səbəbindən müalicə alan şəxslər üçün müvafiq sahə həkiminin rəsmi icazəsi.
Rinoplastika Növləri və Cərrahi Yanaşmalar
Rinoplastika əməliyyatı əsasən iki fərqli metodla həyata keçirilir:
| Metod | Xüsusiyyətləri |
|---|---|
| Açıq Rinoplastika | Burun dərisi qaldırılaraq bütün anatomiya üzərində tam nəzarət təmin edilir. Mürəkkəb korreksiyalar üçün idealdır. |
| Qapalı Rinoplastika | Kəsiklər burun dəliklərinin içindən edilir. Sağalma prosesi daha sürətlidir, lakin iş sahəsi daha məhduddur. |
Bundan əlavə, aşağıdakı alternativ prosedurlar da mövcuddur:
- Qeyri-cərrahi Rinoplastika (Doldurucu): Dermal dolğularla kiçik düzəlişlərin edilməsi (müvəqqəti effekt).
- Reviziya Rinoplastikası: İlk əməliyyatdan sonra yaranan problemlərin aradan qaldırılması üçün edilən ikinci dərəcəli müdaxilə.
Rinoplastikanın Üstünlükləri və Riskləri
Üstünlüklər:
- Burun formasının və ölçüsünün üz cizgilərinə uyğunlaşdırılması.
- Ümumi üz estetikasının yaxşılaşdırılması.
- Septum deviasiyası kimi struktur anomaliyalarının düzəldilməsi.
- Tənəffüs keyfiyyətinin artırılması.
Risklər:
Hər bir cərrahi müdaxilə kimi, rinoplastikanın da müəyyən riskləri vardır:
- Burun septumunda deşik (perforasiya).
- İnfeksiya və burun qanaxması.
- Yaraların gec sağalması və ya çapıq qalması.
- Dərinin rəng dəyişikliyi və ya ağrı.
- Nəticənin qeyri-qənaətbəxş olması və təkrar əməliyyat ehtiyacı.
Əməliyyat Prosesi və Tətbiq
Rinoplastika ümumi anesteziya altında həyata keçirilir. Əməliyyatın müddəti müdaxilənin həcmindən asılı olaraq dəyişsə də, statistik olaraq 2 saatdan 4 saata qədər davam edir. Hazırlıq mərhələləri ilə birlikdə bu müddət bir qədər də uzana bilər.
Cərrah, seçilmiş metoda uyğun olaraq sümük və qığırdaq toxumalarını yenidən formalaşdırır. Bu toxumaların yeni formasına tam uyğunlaşması aylar çəkdiyi üçün əməliyyat zamanı xüsusi, gec əriyən tikiş materiallarından istifadə olunur. Dəri kəsikləri isə minimal iz qalması üçün millimetrik dəqiqliklə tikilir.
Əməliyyatdan Sonrakı Sağalma Dövrü
- Şin və Bandaj: Burnun yeni formasını qorumaq üçün 5-14 gün müddətinə plastik şin taxılır. Şin çıxarıldıqdan sonra 3-4 gün bandaj tətbiq edilə bilər.
- Silikon Dayaqlar: Burun daxilinə yerləşdirilən silikonlar adətən 5-8 gün sonra çıxarılır.
- İlk Saatlar: Xəstə 1-ci saatda su içməyə, 2-ci saatda yumşaq qidalar qəbul etməyə başlayır. 4-cü saatda qısa gəzintilər tövsiyə olunur.
- Evə Buraxılma: Xəstələrin çoxu 1 gündən sonra evə göndərilir. İlk gün yataq istirahəti vacibdir.
Asimmetrik Şəfa Nədir?
Sağalma dövründə burnun bir tərəfinin digərindən daha çox şişməsi normaldır. Bu, asimmetrik şəfa adlanır və daimi deyil. Dərinin yeni formaya tam uyğunlaşması və şişkinliklərin tamamilə çəkilməsi adətən bir il vaxt tələb edir.
Diqqət Edilməsi Vacib Məqamlar
Op. Dr. Kamal Dəmirin tövsiyələrinə əsasən, əməliyyatdan sonra normal həyata qayıdarkən aşağıdakılara riayət edilməlidir:
- Zərbələrdən Qorunma: Ən azı 6 ay boyunca burnunuzu hər cür fiziki təsirdən (uşaqlar, ev heyvanları, qapı çərçivələri və s.) qorumalısınız.
- Eynək İstifadəsi: İlk 3 ay eynək taxmaq qadağandır. 3-cü aydan sonra məhdud, 4-cü aydan sonra isə sərbəst istifadə mümkündür.
- Fiziki Aktivlik: 5-10 gün ərzində işə qayıtmaq olar. 2-ci həftədən yüngül idman, 3-cü həftədən isə tam fiziki aktivlik mümkündür.
- Ağrı Vəziyyəti: Rinoplastika əməliyyatından sonra rutin olaraq ciddi ağrı gözlənilmir.
