RSV infeksiyası

RSV-nin Səbəbləri və Yoluxma Yolları

RSV virusu, əsasən hava yolu ilə yayılan bir infeksiyadır. Virus yoluxmuş bir insanın öskürməsi, hapşırması və ya danışması zamanı havaya yayılan kiçik damcılarla başqa insanlara keçə bilər. Aşağıdakı yollarla yoluxa bilər:

Hava-damcı yolu: Virus tənəffüs yolu damcıları vasitəsilə havaya yayılır və infeksiyalı damcıları tənəffüs edən şəxslərə keçə bilər.

Əl təması və səthlər: Virusla çirklənmiş səthlərə və ya əşyalara toxunduqdan sonra gözlərə, buruna və ya ağıza toxunmaqla RSV infeksiyası keçə bilər.

İnsanlar arasında sıx təmas: RSV-nin sürətlə yayılması insan sıxlığı olan yerlərdə (uşaq bağçaları, xəstəxanalar və s.) asanlıqla baş verə bilər.

RSV-nin Risk Faktorları

RSV infeksiyası hər kəsdə baş verə bilər, lakin aşağıdakı qruplar daha yüksək risk altındadır:

Körpələr və kiçik uşaqlar: Xüsusilə 6 aydan kiçik körpələrdə və 2 yaşdan kiçik uşaqlarda RSV infeksiyası daha ağır keçə bilər.

Erkən doğulmuş körpələr (prematüre): Erkən doğulan körpələrdə ağciyərlərin tam inkişaf etməməsi RSV infeksiyasının daha ciddi keçməsinə səbəb ola bilər.

Yaşlılar: 65 yaşdan yuxarı insanlar və yaşlılarda xroniki tənəffüs problemləri olanlar RSV infeksiyasına daha həssasdırlar.

Zəif immun sistemi olanlar: İmmunsupressantlar qəbul edən insanlar, xərçəng müalicəsi alan xəstələr və ya immun sistemi zəif olan digər şəxslər daha böyük risk altındadır.

Xroniki xəstəlikləri olanlar: Ürək xəstəlikləri, ağciyər xəstəlikləri və ya astması olan insanlar da RSV infeksiyasının ağır keçmə riski ilə qarşılaşa bilərlər.

RSV-nin Simptomları

RSV infeksiyası əksər hallarda yüngül soyuqdəymə simptomları ilə başlayır, lakin risk qrupuna daxil olan şəxslərdə infeksiya daha ciddi ola bilər. Aşağıdakı simptomlar RSV infeksiyasının göstəriciləri ola bilər:

Yüngül hallarda:

Burun axıntısı

Hapşırma

Yüngül öskürək

Boğaz ağrısı

Yüngül qızdırma

Yüngül baş ağrısı

Ağır hallarda:

Tez-tez öskürək

Nəfəs verərkən fit səsi (xırıltılı nəfəs)

Tez və səylə nəfəs alma (taxipnoe)

Nəfəs darlığı

Sinə divarının hərəkət etməsi (çökməsi)

Mavi rəngli dodaqlar və ya dırnaqlar (oksigen çatışmazlığı əlaməti)

Yemək və su içmədə çətinlik (xüsusilə körpələrdə)

Yuxu pozğunluqları və narahatlıq

RSV-nin Ağırlaşmaları

RSV infeksiyası bəzi insanlarda ciddi tənəffüs problemlərinə səbəb ola bilər və aşağıdakı ağırlaşmalar meydana çıxa bilər:

Bronxiolit: RSV ən çox bronxiolitə səbəb olur. Bu, kiçik hava yollarının iltihabı və daralması ilə xarakterizə olunan ciddi bir tənəffüs yolu infeksiyasıdır.

Sətəlcəm (pnevmoniya): RSV-infeksiyasının daha da irəliləməsi ilə sətəlcəm (ağciyər iltihabı) inkişaf edə bilər.

Astma riski: RSV ilə yoluxmuş uşaqlarda gələcəkdə astma inkişaf etmə riski arta bilər.

Tənəffüs çatışmazlığı: Xüsusilə zəif immun sistemi olan insanlarda və körpələrdə tənəffüs çatışmazlığı inkişaf edə bilər, bu da xəstəxanada müalicə tələb edir.

İkincili bakterial infeksiyalar: RSV bəzən bakterial infeksiyaların inkişafına şərait yarada bilər, məsələn, bakterial sətəlcəm və ya orta qulaq infeksiyası (otitis media).

RSV-nin Diaqnozu

RSV infeksiyasının diaqnozu əsasən simptomlara və xəstənin tibbi tarixinə əsaslanaraq qoyulur. Aşağıdakı diaqnostik üsullar da istifadə edilə bilər:

Burun sürüntüsü: Virusun varlığını müəyyən etmək üçün burundan sürüntü götürülərək laboratoriya testlərinə göndərilir.

Sinə rentgeni: Ağır hallarda sinə rentgeni ağciyərlərdəki tıxanma və ya sətəlcəmi müəyyən etmək üçün istifadə edilə bilər.

Oksigen səviyyəsinin ölçülməsi (pulse oksimetriya): Körpə və ya xəstənin qanındakı oksigen səviyyəsini yoxlamaq üçün barmaq ucuna cihaz yerləşdirilərək oksigen səviyyəsi ölçülür.

RSV-nin Müalicəsi

RSV infeksiyası üçün xüsusi bir antiviral müalicə yoxdur, çünki bu virus əksər hallarda öz-özünə sağalır. Müalicə əsasən simptomları yüngülləşdirməyə və infeksiyanın ağırlaşmasının qarşısını almağa yönəldilir. Müalicə metodları aşağıdakılardır:

1. Ev şəraitində qulluq

Bol maye qəbulu: Xəstəyə bol maye vermək (ana südü, su) dehidratasiya riskini azaltmağa kömək edir.

Burun yollarının təmizlənməsi: Burun tıxanmasını aradan qaldırmaq üçün fizioloji məhlul damcıları və ya burun aspiratoru istifadə edilə bilər.

Ağrıkəsicilər və qızdırma salıcılar: İbuprofen və ya parasetamol kimi dərmanlar qızdırmanı və ağrını yüngülləşdirmək üçün istifadə oluna bilər.

İstirahət: Xəstənin kifayət qədər istirahət etməsi vacibdir.

2. Xəstəxanada müalicə

Ağır hallarda xəstələr xəstəxanaya yerləşdirilə bilər. Aşağıdakı müalicələr tətbiq edilə bilər:

Oksigen terapiyası: Oksigen səviyyəsini normallaşdırmaq üçün xəstəyə oksigen maskası və ya burun borusu vasitəsilə oksigen verilir.

İntravenöz (IV) mayelər: Xəstənin kifayət qədər maye qəbul etmədiyi hallarda IV (venadaxili) maye verilməsi lazım ola bilər.

Nəfəsalma dəstəyi: Ağır tənəffüs çatışmazlığı olan xəstələrdə mexaniki ventilyasiya və ya CPAP (hava təzyiqi ilə tənəffüs dəstəyi) tətbiq edilə bilər.

3. Antiviral dərmanlar

Ribavirin kimi antiviral dərmanlar bəzi hallarda, xüsusən immunosupressantlar qəbul edən və ağır xəstəliyi olan xəstələrdə istifadə edilə bilər, lakin bu, nadir hallarda tətbiq olunur.

RSV-nin Qarşısının Alınması

RSV-nin qarşısını almaq üçün müəyyən tədbirlər görülə bilər, çünki virus asanlıqla yayılır. Aşağıdakı profilaktik tədbirlər infeksiyanın yayılmasını azaltmağa kömək edir:

Əl gigiyenası: Əlləri müntəzəm olaraq yumaq və ya əl antiseptiklərindən istifadə etmək çox vacibdir.

Xəstə insanlardan uzaq durmaq: Xüsusilə körpələri və risk qrupunda olan insanları infeksiyalı insanlardan uzaq tutmaq.

Oyuncaqlar və səthlərin təmizlənməsi: Uşaq oyuncaqları, qapı tutacaqları və digər səthlər müntəzəm olaraq təmizlənməlidir.

Siqaret tüstüsündən qorumaq: Körpələri və uşaqları siqaret tüstüsünə məruz qoymamaq onların tənəffüs yollarını qoruyur.

Palivizumab peyvəndi: Yüksək risk qrupundakı körpələr (prematüre doğulmuş, ürək və ya ağciyər xəstəlikləri olan körpələr) üçün palivizumab adlı antikor iynəsi RSV-dən qorunmaq üçün tətbiq edilə bilər.

Nəticə

RSV infeksiyası, xüsusilə körpələr və yaşlılar üçün ciddi bir tənəffüs yolu xəstəliyidir. Erkən diaqnoz və düzgün müalicə ağırlaşmaların qarşısını almaq üçün çox vacibdir. İnfeksiya əksər hallarda yüngül keçir, lakin ağır hallarda tənəffüs çatışmazlığı və sətəlcəm kimi ciddi fəsadlar meydana çıxa bilər. Profilaktik tədbirlərə riayət etmək, xüsusilə risk qrupunda olan şəxsləri qorumaq üçün vacibdir.