Şəkərsiz diabet haqqında
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Şəkərsiz Diabet Nədir?
Şəkərsiz diabet (diabetes insipidus), bədəndə su balansının tənzimlənməsində yaranan pozuntularla xarakterizə olunan xroniki bir vəziyyətdir. Bu xəstəlik, əsasən antidiuretik hormonun (ADH) çatışmazlığı və ya böyrəklərin bu hormona qarşı həssaslığının itməsi nəticəsində meydana gəlir. Müalicə olunmadıqda ciddi sağlamlıq riskləri yaradan bu patologiyanın iki əsas növü mövcuddur.
Şəkərsiz Diabetin Əsas Növləri
Xəstəliyin patogenezi və yaranma səbəblərinə görə şəkərsiz diabet iki qrupa ayrılır:
1. Mərkəzi (Sentral) Diabet İnsipidus
Bu növ, ADH hormonunun hipofiz vəzi tərəfindən kifayət qədər istehsal edilməməsi ilə bağlıdır. Mərkəzi diabet insipidusun yaranmasına səbəb olan faktorlar aşağıdakılardır:
- Beyin cərrahiyyəsi əməliyyatları
- Kəllə-beyin travmaları
- İnfeksion xəstəliklər
- Şişlər (tümörlər)
- İrsi (genetik) faktorlar
2. Nefrojenik Diabet İnsipidus
Bu vəziyyətdə ADH hormonu normal səviyyədə istehsal olunsa da, böyrəklər bu hormona düzgün reaksiya vermir. Bu növün yaranma səbəbləri arasında genetik pozuntular, müxtəlif böyrək xəstəlikləri və bəzi dərman preparatlarının yan təsirləri yer alır.
Şəkərsiz Diabetin Simptomları
Şəkərsiz diabetin əlamətləri xəstənin gündəlik həyat fəaliyyətinə birbaşa təsir edir. Ən çox rast gəlinən simptomlar bunlardır:
- Gündəlik 3 litr və ya daha çox sidik ifrazı
- Gündüz və gecə saatlarında tez-tez sidiyə çıxma ehtiyacı
- Davamlı susuzluq hissi və həddindən artıq su içmə (polidipsiya)
- Gecə vaxtı su içmək üçün tez-tez oyanma
- Ümumi yorğunluq və halsızlıq
- İştahasızlıq və sürətli çəki itkisi
Şəkərsiz Diabetin Müalicə Üsulları
Müalicə protokolu xəstəliyin növünə və onu yaradan köklü səbəblərə əsasən fərdi şəkildə müəyyən edilir:
| Xəstəlik Növü | Müalicə Yaklaşımı |
|---|---|
| Mərkəzi Diabet İnsipidus | Sintetik ADH analoqu olan desmopressin (DDAVP) istifadəsi. |
| Nefrojenik Diabet İnsipidus | Duz və protein qəbulunun məhdudlaşdırılması; tiazid diuretikləri, antiinflamatuar dərmanlar və ya prostaglandin inhibitorları. |
Vacib Xəbərdarlıqlar
Hər iki tip şəkərsiz diabet zamanı bol su içmək və təyin olunmuş müalicə planına ciddi şəkildə sadiq qalmaq həyati əhəmiyyət kəsb edir. Düzgün müalicə aparılmadıqda, orqanizmdə su və elektrolit balansının pozulması, dehidrasiya (susuzlaşma) və digər ağır fəsadlar yarana bilər. Yuxarıda qeyd olunan simptomları müşahidə edən şəxslərin vaxt itirmədən peşəkar tibbi yardım almaları tövsiyə olunur.
