Şəkərsiz Diabet (Diabetes Insipidus) Nədir? Növləri, Simptomları və Müalicə Üsulları

Şəkərsiz diabet haqqında

Şəkərsiz diabet, ya da diabet insipidus, böyrəklərin suyun idarə edilməsindəki rolunu tənzimləyən bir hormon olan antidiüretik hormonun (ADH) yetersiz istehsalı və ya böyrəklərin bu hormona normal reaksiya verməməsi ilə xarakterizə olan bir xəstəlikdir. Bu vəziyyət, normalda xüsusilə qan təzyiqini və bədən maye dəngəsini tənzimləyən ADH'nın işləməməsi nəticəsində aşırı miqdarda sidik çıxarılması (poliuri) və aşırı susuzluq (polidipsi) ilə xarakterizə olunur.

Süni intellekt ilə təkmiləşdirilmiş versiya

Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır

Şəkərsiz Diabet: Növləri və Səbəbləri

Şəkərsiz diabet (Diabetes Insipidus), bədəndə su balansının tənzimlənməsində yaranan problemlərlə xarakterizə olunan bir vəziyyətdir. Bu xəstəlik, orqanizmin maye balansını qoruya bilməməsi nəticəsində yaranır və əsasən iki fərqli klinik formada özünü büruzə verir.

Mərkəzi (Sentral) Diabet İnsipidus

Mərkəzi diabet insipidus, antidiuretik hormonun (ADH) hipofiz vəzindən yetərsiz miqdarda istehsal edilməsi nəticəsində meydana gəlir. Bu vəziyyətin yaranmasında beyin cərrahiyyəsi, müxtəlif travmalar, infeksiyalar, şişlər və ya irsi faktorlar kimi müxtəlif amillər rol oynaya bilər.

Nefrojenik Diabet İnsipidus

Nefrojenik diabet insipidus zamanı böyrəklər normal şəkildə istehsal olunan ADH hormonuna düzgün reaksiya vermir. Bu patologiyanın kökündə müəyyən genetik pozuntular, xroniki böyrək xəstəlikləri və ya bəzi dərman vasitələrinin istifadəsi nəticəsində yaranan yan təsirlər dayana bilər.

Şəkərsiz Diabetin Əsas Simptomları

Şəkərsiz diabetin əlamətləri xəstənin həyat keyfiyyətinə əhəmiyyətli dərəcədə təsir edir. Ən çox rast gəlinən simptomlar aşağıdakılardır:

Gündəlik 3 litr və ya daha çox sidik ifrazı
Gündüz və gecə saatlarında tez-tez sidik ifrazı ehtiyacı
Davamlı susuzluq hissi və həddindən artıq su içmə istəyi
Xüsusilə gecə vaxtı su içmək üçün tez-tez oyanma
Ümumi yorğunluq və halsızlıq
Çəki itkisi və iştahasızlıq

Şəkərsiz Diabetin Müalicə Metodları

Şəkərsiz diabetin müalicə strategiyası xəstəliyin növünə və yaranma səbəbinə uyğun olaraq fərdi şəkildə müəyyən edilir. Müalicə prosesində əsas məqsəd bədənin maye balansını bərpa etməkdir.

Xəstəlik Növü	Müalicə Yaklaşımı
Mərkəzi Diabet İnsipidus	Sintetik ADH analoqu olan desmopressin (DDAVP) tətbiqi
Nefrojenik Diabet İnsipidus	Duz və protein məhdudlaşdırılması, tiazid diuretikləri, antiinflamatuar dərmanlar və ya prostaglandin inhibitorları

Müalicədə Kritik Məqamlar

Hər iki tip şəkərsiz diabet zamanı bol su içmək və təyin olunmuş müalicə planına ciddi şəkildə sadiq qalmaq həyati əhəmiyyət kəsb edir. Müalicə olunmayan hallarda bu vəziyyət su və elektrolit balansının pozulmasına, ağır dehidrasiyaya və digər ciddi sağlamlıq fəsadlarına yol aça bilər. Bu səbəbdən, yuxarıda qeyd olunan simptomları müşahidə edən şəxslərin vaxt itirmədən peşəkar tibbi yardım almaları vacibdir.