Senkop urekgetme nedir
Senkopun Səbəbləri
Senkopun bir çox fərqli səbəbi ola bilər və bu səbəblər arasında kardiovaskulyar, nevroloji və ya metabolik faktorlar yer ala bilər:
Vazovagal Senkop: Ən yaygın senkop növüdür və stress, qorxu, ağrı və ya uzun müddət ayaqda qalmaq kimi tetikleyicilərlə əlaqəlidir. Bədəndəki damarlar genişlənir və ürək ritmi yavaşlayır, nəticədə beyinə qan axını azalır.
Ortostatik Hipotoniya: Ayağa qalxdıqda qan təzyiqinin qəfil düşməsi nəticəsində yaranır. Bu, dehidrasiya, uzun müddət yataqda qalmaq və ya bəzi dərmanlar səbəbindən baş verə bilər.
Kardiak Senkop: Ürək problemləri səbəbindən yaranır. Bunlar arasında aritmiyalar (ürək ritm pozğunluqları), ürək qapağı xəstəlikləri, miokard infarktı (ürək krizi) və ya ürək çatışmazlığı yer ala bilər.
Nevroloji Senkop: Beyin damarlarında problemlər və ya nörolojik xəstəliklər nəticəsində yaranır, məsələn, epilepsiya, transient iskemik atak (mini-stroke) və ya migren.
Metabolik və Dərmanlara Bağlı Senkop: Qan şəkərinin qəfil düşməsi (hipoglisemiya), anemiya və ya bəzi dərmanların yan təsirləri səbəbindən yaranır.
Senkopun Əlamətləri
Senkopun əlamətləri ani və qısa müddətli şüur itkisi ilə xarakterizə olunur. Əlamətlər aşağıdakılar ola bilər:
Başgicəllənmə: Şüur itkisi öncəsi başgicəllənmə hissi.
Yüngüllük hissi: Bayılmadan əvvəl hiss edilən yüngüllük və ya zəiflik.
Görmə problemləri: Görmə bulanıqlığı və ya qaralma.
Tərləmə: Soyuq tər və tərləmə.
Nəbzin zəifləməsi: Zəif və ya nizamsız nəbz.
Qısa müddətli şüur itkisi: Bir neçə saniyə ilə bir neçə dəqiqə arasında davam edən şüur itkisi.
Zəiflik və ya yorğunluq: Şüur itkisi sonrası zəiflik və ya yorğunluq hissi.
Senkopun Diaqnozu
Senkopun diaqnozu üçün həkim bir sıra müayinələr və testlər həyata keçirə bilər:
Tibbi tarixçə və fiziki müayinə: Həkim simptomları, tetikleyiciləri və xəstənin tibbi tarixçəsini soruşar və fiziki müayinə aparar.
EKQ (Elektrokardioqramma): Ürək ritmi və elektrik fəaliyyətini qiymətləndirmək üçün.
Holter monitorinq: 24 saat və ya daha uzun müddət ərzində ürək ritmini qeyd etmək üçün.
Ekokardioqrafiya: Ürəyin quruluşunu və funksiyasını yoxlamaq üçün.
Tilt-table testi: Ortostatik hipotoniya və vazovagal senkopu qiymətləndirmək üçün.
Qan testləri: Metabolik problemləri (məsələn, hipoglisemiya və ya anemiya) aşkar etmək üçün.
Neyroloji testlər: Beyin və sinir sistemi problemlərini qiymətləndirmək üçün.
Senkopun Müalicəsi
Senkopun müalicəsi səbəbə və tetikleyicilərə bağlı olaraq dəyişir:
Vazovagal senkop: Stress və tetikleyicilərdən uzaq durmaq, bol maye qəbul etmək və duzlu qidalar yemək. Bəzi hallarda beta-blokerlər və ya antidepresanlar təyin edilə bilər.
Ortostatik hipotoniya: Yavaş-yavaş ayağa qalxmaq, bol maye içmək və kompresyon corabları geymək. Qan təzyiqini artırmaq üçün dərmanlar da istifadə edilə bilər.
Kardiak senkop: Ürək problemlərinin müalicəsi (məsələn, aritmiya üçün pacemaker və ya dərmanlar, ürək qapağı xəstəlikləri üçün cərrahi müdaxilə).
Nevroloji senkop: Beyin damar problemlərinin və ya epilepsiyanın müalicəsi.
Metabolik və dərmanlara bağlı senkop: Qan şəkəri səviyyəsinin idarə edilməsi və dərman dozalarının tənzimlənməsi.
Profilaktika və Təhlükəsizlik
Senkopun qarşısını almaq üçün bəzi tədbirlər:
Yavaş hərəkət etmək: Ayağa qalxdıqda yavaş və tədricən hərəkət etmək.
Bol maye qəbul etmək: Dehidrasiya və ortostatik hipotoniya riskini azaltmaq üçün.
Düzenli qidalanmaq: Qan şəkərinin stabil qalmasını təmin etmək.
Tetikleyicilərdən uzaq durmaq: Stress və digər tetikleyicilərdən qaçınmaq.
Mütəmadi tibbi müayinələr: Ürək və digər sağlamlıq problemlərini erkən aşkar etmək üçün mütəmadi həkim ziyarətləri.
Senkop ciddi bir vəziyyət ola bilər və təkrarlanan hallarda həkimlə məsləhətləşmək vacibdir. Düzgün diaqnoz və müalicə ilə senkopun səbəbləri idarə edilə və həyat keyfiyyəti yaxşılaşdırıla bilər.