Seroneqativ spondiloartropatiyalar
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Seroneqativ Spondiloartropatiyalar Haqqında Ümumi Məlumat
Seroneqativ spondiloartropatiyalar, əsasən onurğa sütununu və periferik oynaqları təsir edən xroniki iltihablı xəstəliklər qrupudur. Bu xəstəliklər qan testlərində revmatoid faktorun mənfi olması ilə xarakterizə olunur və ortaq klinik xüsusiyyətlərə malikdir. Müalicə prosesi adətən multidissiplinar yanaşma tələb edir və revmatoloq, fizioterapevt kimi mütəxəssislərin əməkdaşlığı ilə həyata keçirilir.
Seroneqativ Spondiloartropatiyaların Əsas Növləri
Bu xəstəlik qrupu fərqli klinik təzahürləri olan bir neçə əsas növə bölünür:
1. Ankilozan Spondilit (AS)
Onurğa və sakroiliak oynaqları təsir edən xroniki iltihablı bir xəstəlikdir.
- Simptomlar: Bel ağrısı və sərtliyi, onurğa hərəkətliliyinin azalması, omba və çiyin oynaqlarında ağrı.
- Müalicə: NSAİİ-lər, bioloji agentlər (TNF inhibitorları), fiziki terapiya və məşq.
2. Psoriatik Artrit (PsA)
Psoriasis (pullu dəmrov) xəstələrində müşahidə olunan, həm dəri, həm də oynaq iltihabı ilə xarakterizə olunan bir vəziyyətdir.
- Simptomlar: Oynaqlarda ağrı və şişkinlik, dəridə qırmızı və gümüşü pullu səpgilər, dırnaqlarda dəyişikliklər.
- Müalicə: NSAİİ-lər, DMARD-lar, bioloji agentlər və yerli müalicə üsulları.
3. Enteropatik Artrit
İltihablı bağırsaq xəstəlikləri (Crohn xəstəliyi, xoralı kolit) ilə əlaqəli inkişaf edən artrit növüdür.
- Simptomlar: Oynaqlarda ağrı və şişkinlik, qarın ağrısı və ishal kimi bağırsaq simptomları.
- Müalicə: NSAİİ-lər, DMARD-lar, bioloji agentlər və əsas bağırsaq xəstəliyinin müalicəsi.
Reaktiv Artrit (ReA) və Onun Xüsusiyyətləri
Reaktiv artrit, adətən mədə-bağırsaq və ya sidik-cinsiyyət yolu infeksiyasından sonra meydana gələn iltihablı oynaq xəstəliyidir. Bu vəziyyət çox vaxt Salmonella, Shigella, Yersinia, Campylobacter və ya Chlamydia kimi bakterial infeksiyalarla əlaqələndirilir.
Reaktiv Artritin Simptomları
Reaktiv artrit bədənin müxtəlif sistemlərinə təsir göstərə bilər:
| Sistem | Simptomlar |
|---|---|
| Oynaqlar | Diz, topuq və ayaq kimi böyük oynaqlarda ağrı və şişkinlik |
| Gözlər | Konyunktivit və ya uveit (gözün orta təbəqəsinin iltihabı) |
| Sidik Yolları | Uretrit, sidik ifrazı zamanı ağrı və tez-tez sidiyə getmə |
| Dəri və Ümumi | Dəri səpgiləri, selikli qişa zədələri, hərarət, halsızlıq və yorğunluq |
Səbəblər və Diaqnoz
Xəstəliyin inkişafında immunitet sisteminin infeksiyaya verdiyi reaksiya əsas rol oynayır. HLA-B27 geni olan şəxslərdə risk daha yüksəkdir. Diaqnoz üçün aşağıdakı üsullardan istifadə olunur:
- Klinik qiymətləndirmə və tibbi tarix.
- Qan testləri (HLA-B27, ESR, CRP).
- İnfeksiya mənbəyini təyin etmək üçün sidik və nəcis testləri.
- Oynaq mayesi analizi və görüntüləmə testləri (Rentgen, MRT).
Müalicə və Reabilitasiya Metodları
Seroneqativ spondiloartropatiyalar və reaktiv artrit xroniki xarakter daşıdığı üçün müntəzəm tibbi müayinə mütləqdir.
Dərman Müalicəsi:
- NSAİİ-lər: İltihab və ağrını azaltmaq üçün.
- Antibiotiklər: İnfeksiya mənbəyini aradan qaldırmaq məqsədilə.
- DMARD-lar: Metotreksat və ya sulfasalazin kimi uzunmüddətli iltihab nəzarəti üçün.
- Kortikosteroidlər: Şiddətli iltihab zamanı qısa müddətli istifadə.
Fizioterapiya və Həyat Tərzi: Əzələ gücünü və oynaq hərəkətliliyini qorumaq üçün xüsusi məşq proqramları tətbiq edilməlidir. Balanslı pəhriz, gigiyena tədbirləri, stressin idarə edilməsi və lazım gəldikdə köməkçi qurğuların (qamışlar) istifadəsi xəstənin həyat keyfiyyətini artırır.