Siroz: Qaraciyərin zədələnməsi və funksiyasının itirilməsi
Səbəblər:
Alkoqol istehlakı: Xroniki spirt istifadəsi qaraciyər hüceyrələrinə zərər verə bilər və sirroza səbəb ola bilər.
Hepatit B, C və D: Viral hepatit infeksiyaları uzun müddətdə siroz riskini artıra bilər.
Yağlı Qaraciyər Xəstəliyi: Qaraciyərdə yağ yığılması iltihaba və zədələnməyə səbəb ola bilər.
Hemokromatoz: Bədəndə həddindən artıq dəmir yığılması qaraciyərin zədələnməsinə səbəb ola bilər.
Otoimmün Qaraciyər Xəstəlikləri: İmmunitet sisteminin qaraciyər hüceyrələrinə hücumu nəticəsində baş verə bilər.
Birincili öd sirozu: Öd yollarının iltihabı və daralması nəticəsində qaraciyərin zədələnməsi.
Simptomlar: Qarın şişməsi: Qaraciyər funksiyasının pozulması səbəbindən qarında mayenin yığılması. Sarılıq: Dərinin və gözlərin sararması bilirubin adlı piqmentin yığılması nəticəsində yaranır. Arıqlamaq və iştahsızlıq: Qaraciyərin normal fəaliyyət göstərə bilməməsi kilo itkisinə və iştahsızlığa səbəb ola bilər. Yorğunluq və zəiflik: Enerji səviyyələrinin azalması və ümumi pozğunluq. Mədə qanaxması: Genişlənmiş damarlar (varikoz damarları) səbəbindən mədə-bağırsaq qanaxması. Şüur itkisi və koma: Qaraciyər çatışmazlığı ciddiləşdikdə görülə bilər.
Diaqnoz və Müalicə: Qan testləri: Qaraciyər funksiyası testləri və viral hepatit testləri. Görüntüləmə Testləri: Ultrasəs, CT taraması və ya MRT kimi görüntüləmə testləri. Qaraciyər biopsiyası: Qaraciyər toxumasından nümunə götürülür və araşdırılır. Sirozun idarə edilməsi: Alkoqoldan imtina, antiviral dərmanlar, əsas səbəblərdən asılı olaraq pəhriz və həyat tərzi dəyişiklikləri. Qaraciyər transplantasiyası: sirozun şiddətinin irəlilədiyi hallarda istifadə edilən bir seçimdir.
Qarşısının alınması və həyat tərzi dəyişiklikləri: Alkoqol nəzarəti: Həddindən artıq spirt istehlakının qarşısını almaq. Peyvəndlər: Hepatit A və B kimi qaraciyər infeksiyalarına qarşı peyvənd olunmaq. Sağlam pəhriz: az duzlu və az yağlı pəhriz qəbul edin. Daimi məşq: fiziki aktivliyi artırmaq. Siroz ciddi bir vəziyyətdir və müalicə edilə bilər, lakin simptomlar adətən zədə geniş olduqda görünür. Erkən diaqnoz və düzgün müalicə sirozun inkişafını ləngidə və ağırlaşma riskini azalda bilər. Sonrakı mərhələlərdə qaraciyər transplantasiyası həyati bir müalicə variantı ola bilər.