Syncope nədir? Semptomlar hansılardır?

Syncope Növləri

Vazovagal Syncope (Refleks Bayılma):

Ən yaygın növdür.

Stress, qorxu, ağrı və ya uzun müddət ayaqüstə dayanmaq səbəbindən yaranır.

Ortostatik Hypotension:

Ayağa qalxdıqda qan təzyiqinin qəflətən düşməsi ilə bağlıdır.

Uzun müddət oturmaqdan və ya uzanmaqdan sonra ayağa qalxanda baş verə bilər.

Kardiyak Syncope:

Ürək problemləri səbəbindən meydana gəlir.

Ürək ritminin pozulması, ürək qapağı xəstəlikləri və ya ürək çatışmazlığı səbəbindən yaranır.

Nevroloji Syncope:

Beyinlə əlaqəli problemlər (epilepsiya, beyin qan dövranı pozğunluğu) ilə bağlıdır.

Situasiyalı Syncope:

Xüsusi hallar zamanı (öskürmək, gülmək, sidik ifrazı və s.) yaranır.

Syncope-in Əlamətləri

Syncope bir neçə saniyə və ya dəqiqə ərzində baş verə bilər. Əlamətlər fərqli ola bilər, lakin ümumi simptomlara aşağıdakılar daxildir:

Syncope-dan Əvvəl:

Başgicəllənmə.

Bulanıq görmə.

Qulaqlarda uğultu və ya səs azlığı.

Ürəkbulanma.

Soyuq tər və ya titrəmə hissi.

Yorğunluq və zəiflik.

Dərinin solğunlaşması.

Syncope Zamanı:

Şüur itkisi.

Yıxılma və ya huşsuz vəziyyət.

Syncope-dan Sonra:

Zəiflik və halsızlıq.

Qısa müddətli qarışıqlıq hissi.

Yorğunluq və yuxululuq.

Syncope-in Səbəbləri

1. Ürək Problemləri:

Ürək ritminin pozulması (aritmiya).

Ürək qapağı xəstəlikləri.

Ürək çatışmazlığı.

2. Qan Dövranı Problemləri:

Qan təzyiqinin qəfil düşməsi (ortostatik hipotensiya).

Ateroskleroz (damar daralması).

3. Sinir Sistemi Problemləri:

Vazovagal reaksiyalar.

Epileptik tutmalar.

4. Qidalanma və Həyat Tərzi:

Dehidratasiya.

Qan şəkərinin aşağı düşməsi (hipoglisemiya).

Uzun müddət ac qalmaq.

5. Psixoloji və Emosional Səbəblər:

Stress, qorxu və ya şok vəziyyətləri.

6. Digər Səbəblər:

Hamiləlik.

Anemiya.

Ağrı və ya qan görmə qorxusu.

Diaqnoz

Syncope tez-tez təkrarlanırsa və ya səbəbi aydın deyilsə, həkim diaqnostik testlər həyata keçirə bilər:

Tibbi tarix: Şəxsin keçmişdəki tibbi vəziyyətləri və simptomları araşdırılır.

EKQ (Elektrokardioqram): Ürək ritmini yoxlamaq üçün.

Qan testləri: Qan şəkəri, elektrolitlər və anemiya vəziyyətini qiymətləndirmək üçün.

Təzyiq testləri: Qan təzyiqini dəyərləndirmək.

Holter monitoru: Uzunmüddətli ürək monitorinqi.

Beyin görüntüləmə: MRT və ya KT nevroloji problemləri müəyyən etmək üçün.

Syncope-in Müalicəsi

1. Evdə İlk Yardım

Şəxs bayılıbsa, onu uzanmış vəziyyətə gətirin.

Ayaqlarını ürək səviyyəsindən yüksəkdə qaldırın.

Ətrafını təhlükəsiz edin (iti əşyalardan uzaqlaşdırın).

Təmiz hava təmin edin.

2. Tibb Müalicəsi

Kardiyak Syncope: Ürək problemləri varsa, dərmanlar, cihazlar (pacemaker) və ya cərrahi müdaxilə.

Ortostatik Hypotension: Maye qəbulunu artırmaq və tədricən oturmaqdan ayağa qalxmaq.

Vazovagal Syncope: Stres və tetik faktorların idarəsi.

3. Həyat Tərzi Dəyişiklikləri

Kifayət qədər maye və qida qəbul edin.

Uzun müddət oturmaq və ya ayaq üstə dayanmaqdan çəkinin.

Stress idarəsi üçün meditasiya və nəfəs texnikalarından istifadə edin.

Syncope-in Qarşısını Almaq Üçün Tövsiyələr

Yavaş hərəkət edin: Oturarkən və ya uzanarkən qəfil ayağa qalxmaqdan çəkinin.

Kifayət qədər su için: Dehidrasiyanın qarşısını almaq üçün gündəlik maye qəbulunu artırın.

Qida nizamı: Uzun müddət ac qalmayın və qan şəkərini stabilləşdirən qidalar qəbul edin.

Həyat tərzini yaxşılaşdırın: Fiziki fəaliyyət və stress idarəsi sağlamlığınızı dəstəkləyəcək.

Nəticə

Syncope əksər hallarda ciddi bir tibbi problemə işarə etməsə də, təkrarlanan və ya müşayiət olunan digər simptomlarla birlikdə baş verərsə, dərhal həkimə müraciət edilməlidir. Erkən diaqnoz və uyğun müalicə ciddi fəsadların qarşısını almağa kömək edəcəkdir.