Testis Torsiyası: Ani və Təcili Bir Tibbi Vəziyyət
Testislərin burulması, tibbi termini ilə testis torsiyası, testislərin (yumurtalıqların) əzələlərinə bağlı olan spermatic kordonun ətrafında fırlanmasıdır. Bu, qan axınının kəsilməsinə və ciddi ağrıya səbəb olan təcili tibbi vəziyyətdir. Testis torsiyası, əsasən ergenlik dövründə olan oğlanlarda və genç kişilərdə rast gəlinir, lakin hər yaşda baş verə bilər.
Səbəbləri və Risk Faktorları
Testis torsiyasının spesifik bir səbəbi yoxdur, amma aşağıdakı amillər riski artıra bilər:
- Genetik Faktorlar: Bəzi ailələrdə testis torsiyası daha tez-tez rast gəlinir.
- Anatomik Faktorlar: Testislərin normaldan fərqli asılması və ya testislərin həddindən artıq hərəkətli olması.
Simptomlar
Testis torsiyasının simptomlarına aşağıdakılar daxildir:
- Ani və Şiddətli Ağrı: Bir və ya hər iki testisdə birdən başlayan şiddətli ağrı.
- Şişkinlik və Qızartı: Ağrılı testisdə şişkinlik və qızartı.
- Mədə Bulantısı və Qusma: Ağrının şiddətinə bağlı olaraq mədə bulantısı və qusma ola bilər.
- Testisin Anormal Pozisiyası: Testis adətən adi mövqeyindən fırlanaraq anormal bir pozisiyada olur.
Diaqnoz və Müalicə
- Təcili Tibbi Müdaxilə: Testis torsiyası təcili tibbi müdaxilə tələb edir. Tez müdaxilə edilməzsə, testis ölə bilər.
- Fiziki Müayinə və Ultrason: Həkim testisləri müayinə edərək vəziyyəti qiymətləndirir və bəzən kan axınının qiymətləndirilməsi üçün ultrason tətbiq edilir.
- Cərrahiyyə: Testis torsiyası adətən cərrahi yolla düzəldilir. Cərrahiyyə zamanı, burulmuş testis düzəldilir və gələcək torsiyaların qarşısını almaq üçün testis qarın divarına sabitlənir.
Qarşısını Alma
Testis torsiyasının qarşısını almaq çətin olsa da, riski olan şəxslər, xüsusilə genetik meylli olanlar, təcili vəziyyətlərdə tez tibbi yardım almağın əhəmiyyətini anlamalıdırlar. Testis torsiyası ciddi bir vəziyyətdir və tez müdaxilə olmazsa, testisin qanaxması və ya itirilməsi ilə nəticələnə bilər.