Tinnitus Nədir?
Tinnitusun Növləri
1. Subyektiv tinnitus:
Ən yaygın növdür.
Səsi yalnız təsirlənmiş şəxs eşidir.
Səbəblər: Qulaq zədələri, sinir sistemi problemləri.
2. Obyektiv tinnitus:
Nadirdir.
Səsi həm şəxs, həm də həkim xüsusi cihazlarla eşidə bilər.
Səbəblər: Damar problemləri və ya əzələ spazmları.
Tinnitusun Əsas Səbəbləri
1. Qulaqla əlaqəli səbəblər:
Qulaq kirinin yığılması: Xarici səsin düzgün ötürülməsinə mane olur.
Orta qulaq infeksiyaları və iltihablar: Qulaq içərisində təzyiq yarada bilər.
Daxili qulaq zədələri: Səs dalğalarını beyinə ötürən sinir hüceyrələrinin zədələnməsi.
2. Damar problemləri:
Yüksək qan təzyiqi (hipertoniya): Damarların daralması və ya yüksək qan axını səs yarada bilər.
Ateroskleroz: Damarların sərtləşməsi səbəbindən qan axını anormal səs yarada bilər.
3. Dərman yan təsirləri:
Aspirin, bəzi antibiotiklər, diuretiklər və ya xərçəng dərmanları.
4. Sinir sistemi problemləri:
Multiple skleroz, migren və ya beyin şişləri.
5. Səs travmaları:
Yüksək səsli mühitlərdə uzun müddət qalmaq: Qulaq zərərinə səbəb ola bilər.
6. Stress və ya emosional problemlər:
Stres və depressiya tinnitusun şiddətini artıra bilər.
7. Digər səbəblər:
Boyun və çənə problemləri: Temporomandibular oynaq (TMJ) pozuntuları.
Vitamin və mineral çatışmazlığı: Xüsusilə B12 və sink.
Duzlu qidaların yüksək istifadəsi: Daxili qulaq təzyiqini artıra bilər.
Tinnitusun Əlamətləri
Başqa insanlar tərəfindən eşidilməyən səslər:
Cingilti, vızıltı, uğultu və ya şırıltı.
Davamlı və ya aralıqlı səslər:
Səslər fasiləli və ya davamlı ola bilər.
Səsin intensivliyi:
Tinnitus bir qulaqda, hər iki qulaqda və ya başda hiss oluna bilər.
Ətraf mühitə həssaslıq:
Səslərə qarşı artan həssaslıq (hiperakuziya).
Tinnitusun Diaqnozu
1. Tibbi tarix və sorğu:
Həkim xəstənin simptomlarını, həyat tərzini və tibbi tarixini araşdırır.
2. Fiziki müayinə:
Qulaq, boyun və başın müayinəsi.
3. Audiometriya (eşitmə testi):
Tinnitusla əlaqəli eşitmə itkisini müəyyən etmək üçün.
4. Görüntüləmə müayinələri:
MRT və ya CT: Damar problemləri və ya beyin zədələrini aşkar etmək üçün.
5. Obyektiv tinnitus üçün əlavə testlər:
Damar səslərini müəyyən etmək üçün doppler ultrasonoqrafiya.
Tinnitusun Müalicəsi
1. Səbəbə yönəlmiş müalicə:
Qulaq kirinin təmizlənməsi: Qulaq kanalında yığılan kirləri aradan qaldırmaq.
Damar problemlərinin müalicəsi: Hipertoniya və ya aterosklerozun idarə edilməsi.
Dərman dəyişiklikləri: Tinnitusa səbəb olan dərmanların dayandırılması və ya dəyişdirilməsi.
2. Tinnitusun idarə edilməsi:
Səs terapiyası:
Ətraf mühit səsləri və ya xüsusi cihazlar vasitəsilə tinnitusu maskalamaq.
Koqnitiv-davranış terapiyası (CBT):
Tinnitusa emosional reaksiyanı idarə etməyə kömək edir.
Tinnitus yenidən təlim terapiyası (TRT):
Beyni tinnitusa qarşı adaptasiya etməyə kömək edir.
Dərman müalicəsi:
Depressiya və ya narahatlıq üçün antidepresanlar və ya sakitləşdiricilər.
3. Alternativ üsullar:
Akupunktur: Bəzi insanlarda simptomları yüngülləşdirə bilər.
Vitamin və mineral dəstəyi: B12 və ya sink əlavələri.
Stress idarə etmə üsulları: Meditasiya və ya yoga.
Tinnitusdan Qaçınmaq Üçün Tövsiyələr
Yüksək səslərdən çəkinin:
Səs-küylü mühitlərdə qulaqcıq və ya qulaq tıxaclarından istifadə edin.
Sağlam həyat tərzi:
Balanslı qidalanma, kifayət qədər yuxu və müntəzəm idman.
Stresi idarə edin:
Stresin artması tinnitusun şiddətini artırır.
Dərman istifadəsinə diqqət edin:
Tinnitusa səbəb ola biləcək dərmanlardan çəkinin.
Kofein, nikotin və spirt istifadəsini məhdudlaşdırın:
Bu maddələr tinnitusu şiddətləndirə bilər.
Hansı Hallarda Həkimə Müraciət Etmək Lazımdır?
Tinnitus ani başlayıb və ya şiddətlidirsə.
Bir qulaqda davamlı tinnitusa rast gəlinirsə.
Tinnitusla birlikdə başgicəllənmə, eşitmə itkisi və ya baş ağrısı müşahidə olunursa.
Tinnitus həyat keyfiyyətinə ciddi təsir edirsə.
Tinnitus, səbəbə əsasən idarə edilə bilən bir vəziyyətdir. Erkən diaqnoz və müalicə simptomların şiddətini azaltmağa və həyat keyfiyyətini yaxşılaşdırmağa kömək edə bilər. Narahatlıq yaradan simptomlarınız varsa, mütəxəssis bir həkimə müraciət etmək tövsiyə olunur.