Ürək böhranı (kəskin miokard infarktı)
Ürək Böhranının Səbəbləri
1. Ateroskleroz: Koronar arteriyaların iç divarında yağ, xolesterol və digər maddələrin yığılması nəticəsində yaranan lövhələr damarları daraldır və qan axınını məhdudlaşdırır.
2. Koronar Arteriya Trombozu: Lövhənin üzərindəki çatlama və ya yırtılma nəticəsində yaranan qan laxtası (tromb) damarları tamamilə tıxaya bilər.
3. Koronar Arteriya Spazmı: Damarların ani sıxılması, qan axınını məhdudlaşdırır və ya tamamilə dayandırır.
Ürək Böhranının Risk Faktorları
Siqaret çəkmək
Yüksək qan təzyiqi (hipertoniya)
Yüksək xolesterol səviyyələri
Diabet
Piylənmə
Hərəkətsizlik
Sağlam olmayan pəhriz
Yaş (orta yaşlı və yaşlı insanlar daha çox risk altındadır)
Ailəvi tarixçə (genetik meyillilik)
Ürək Böhranının Simptomları
1. Sinə Ağrısı:
Sinənin ortasında və ya sol tərəfində baş verən sıxıcı, təzyiqedici və ya yanma hissi.
Ağrı çənəyə, boyuna, çiyinə, qola və ya mədəyə yayıla bilər.
2. Nəfəs Darlığı:
Sinə ağrısı ilə birlikdə və ya sinə ağrısı olmadan yaranan nəfəs darlığı.
3. Digər Simptomlar:
Soyuq tərləmə
Başgicəllənmə və ya baş dönməsi
Qusma və ya ürək bulanması
Yorğunluq və zəiflik
Təxirəsalınmaz Müdaxilə
Ürək böhranı əlamətləri hiss etdikdə dərhal təcili tibbi yardım çağırın (112 və ya ölkənizin təcili yardım nömrəsini yığın).
1. Qısa Müddətli Müdaxilə:
Nitroqliserin: Həkim tərəfindən təyin edilibsə, dil altı nitroqliserin tableti qəbul edin.
Aspirin: 325 mq aspirin çeynəyin (əgər allergiyanız yoxdursa və ya həkiminiz tərəfindən qadağan edilməyibsə).
Tibbi Müalicə
1. Təcili Tibbi Yardımda:
Elektrokardioqram (EKQ): Ürək ritmini və elektrik fəaliyyətini yoxlamaq üçün.
Qan Testləri: Ürək enzimlərinin (troponin və kreatin kinaz) səviyyəsini ölçmək üçün.
2. Tibbi Müdaxilələr:
Perkutan Koronar İntervensiya (PKİ): Koronar arteriyanın balon angioplastikası və stent yerləşdirilməsi.
Trombolitik Müalicə: Qan laxtasını həll etmək üçün dərmanlar.
Koronar Arteriya Baypas Cərrahiyyəsi (KABG): Tıxanmış arteriyaları baypas etmək üçün cərrahi müdaxilə.
3. Dərmanlar:
Antiplatelet Dərmanlar: Aspirin, klopidogrel və ya ticagrelor kimi dərmanlar qan laxtalarının qarşısını almaq üçün.
Beta-blokatorlar: Ürək iş yükünü azaltmaq və ürək ritmini tənzimləmək üçün.
ACE İnhibitorları və ya ARB-lər: Ürək iş yükünü azaltmaq və qan təzyiqini tənzimləmək üçün.
Statinlər: Xolesterol səviyyələrini azaltmaq üçün.
Reabilitasiya və Profilaktika
1. Ürək Reabilitasiya Proqramları:
Məsləhət: Həyat tərzi dəyişiklikləri və dərmanların istifadəsi haqqında.
Fiziki Məşqlər: Ürək sağlamlığını yaxşılaşdırmaq üçün tənzimlənmiş məşq proqramları.
Psixoloji Dəstək: Stressin idarə edilməsi və emosional dəstək.
2. Həyat Tərzi Dəyişiklikləri:
Siqareti Tərgitmək: Siqareti tərgitmək ürək sağlamlığını əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdırır.
Sağlam Qidalanma: Meyvə, tərəvəz, tam taxıl və az yağlı proteinlərlə zəngin pəhriz.
Müntəzəm Fiziki Aktivlik: Həftədə ən azı 150 dəqiqə orta intensivlikli aerobik fəaliyyət.
Çəki İdarəsi: Sağlam bədən çəkisini qorumaq.
Stressin Azaldılması: Stress idarə etmə texnikaları və meditasiya.
Nəticə
Ürək böhranı ciddi və həyat təhlükəsi yaradan bir vəziyyətdir, lakin vaxtında müdaxilə və müvafiq müalicə ilə xəstələrin çoxu tam sağalır və normal həyatlarına qayıda bilir. Ürək böhranının risk faktorlarını azaltmaq və ürək sağlamlığını qorumaq üçün müntəzəm tibbi müayinələr vacibdir.