Ürək ritminin və keçiriciliyinin pozulması

Ürək Ritminin Pozulması Növləri və Xüsusiyyətləri

Ürək ritminin pozulması, ürəyin normal işləmə mexanizmində meydana gələn fərqlilikləri ifadə edən geniş bir anlayışdır. Bu vəziyyət ürək döyüntülərinin sürətlənməsi, yavaşlaması və ya qeyri-müntəzəm hala gəlməsi ilə müşahidə olunur. Müasir kardiologiyada ürək ritmi pozulmaları əsasən üç kateqoriyada təsnif edilir.

1. Bradikardiya

Bradikardiya, ürək ritminin normaldan daha yavaş olması vəziyyətidir; yetkin şəxslərdə bu göstərici adətən dəqiqədə 60 döyüntüdən az olur. Bu vəziyyət ürəyin bədəni kifayət qədər oksigenlə təmin etməsini çətinləşdirə bilər.

• Səbəblər: Yaşlanma, infarkt və ya miokardit nəticəsində ürək əzələsinin zədələnməsi, bəzi dərmanlar (beta-blokatorlar, digoksin), elektrolit balanssızlığı və vagus sinirinin stimullaşdırılması.
• Simptomlar: Yorğunluq, başgicəllənmə, nəfəs darlığı, qıcolma və sinə ağrısı.
• Müalicə: Ürək ritmini tənzimləmək üçün Pacemaker (süni ürək stimulyatoru) implantasiyası və ya mövcud dərman dozalarının yenidən tənzimlənməsi.

2. Taxikardiya

Taxikardiya, ürək ritminin normaldan sürətli olmasıdır və yetkinlərdə döyüntü sayının dəqiqədə 100-dən çox olması ilə müəyyən edilir. Stressdən tutmuş ciddi ürək xəstəliklərinə qədər müxtəlif amillər buna səbəb ola bilər.

• Səbəblər: Stress, anksiyete, kofein, nikotin və ya spirt istehlakı, elektrolit balanssızlığı, hipertiroidizm və ciddi ürək xəstəlikləri.
• Simptomlar: Ürək döyüntüsünün kəskin sürətlənməsi, sinə ağrısı, nəfəs darlığı, başgicəllənmə və bayılma.
• Müalicə: Ritmi yavaşlatmaq üçün beta-blokatorlar və kalsium kanal blokatorları, antiaritmik dərmanlar və ya anormal elektrik yollarını ləğv edən kateter ablasyonu.

3. Atriyal Fibrilasiya (AFib)

Atriyal Fibrilasiya, ürəyin yuxarı kameralarında (atriyalarda) nizamsız və sürətli elektrik impulsları nəticəsində yaranan mürəkkəb bir aritmiya növüdür. Bu vəziyyət qan laxtalanması riskini artıra biləcəyi üçün ciddi tibbi nəzarət tələb edir.

Ürək Keçiriciliyinin Pozulması Növləri

Ürəyin normal fəaliyyəti üçün elektrik impulslarının müəyyən bir yol izləməsi lazımdır. Bu yollarda yaranan maneələr keçiricilik pozulmalarına yol açır.

1. Atriyoventrikulyar (AV) Blok

AV Blok, elektrik impulslarının atriyalardan ventriküllərə (mədəciklərə) ötürülməsində gecikmə və ya tam bloklanma ilə xarakterizə olunur. Bu vəziyyət ağırlıq dərəcəsinə görə birinci, ikinci və üçüncü dərəcəli olaraq təsnif edilir.

• Səbəblər: Ürək əzələsinin zədələnməsi, miokardit, elektrolit balanssızlığı və bəzi kardiologiya dərmanları.
• Simptomlar: Yavaş ürək döyüntüsü, yorğunluq, başgicəllənmə və bayılma.
• Müalicə: Ciddi hallarda (xüsusilə üçüncü dərəcəli bloklarda) Pacemaker tətbiqi və dərman müalicəsinin optimallaşdırılması.

2. Sağ və ya Sol Dal Bloku

Bu vəziyyət ürəyin sağ və ya sol ventrikülündə elektrik impulslarının ötürülməsində yaranan ləngiməni ifadə edir. Çox vaxt simptomsuz keçsə də, bəzi hallarda nəfəs darlığı, sinə ağrısı və yorğunluq yarada bilər.

• Səbəblər: Hipertoniya, koronar arteriya xəstəliyi, kardiomiopatiya və ürək əzələsinin zədələnməsi.
• Müalicə: Əsas diqqət altta yatan xəstəliyin müalicəsinə yönəldilir. Ciddi ritm təsirlənməsi olduqda Pacemaker istifadə edilə bilər.

Profilaktika və Ümumi Tədbirlər

Ürək ritm və keçiricilik problemlərinin qarşısını almaq və ya idarə etmək üçün kompleks yanaşma zəruridir. Sağlam həyat tərzi və mütəmadi nəzarət bu prosesin əsasını təşkil edir.

1. Sağlam Yaşam Tərzi:

   • Meyvə, tərəvəz və az yağlı proteinlərdən ibarət pəhriz saxlanılmalıdır.
   • Həftədə ən azı 150 dəqiqə orta intensivlikli aerobik fəaliyyət göstərilməlidir.
   • Siqaret tərgitməli və stress idarəetmə texnikalarından (meditasiya və s.) istifadə olunmalıdır.

2. Tibbi Nəzarət:

   • Qan təzyiqi, xolesterol və şəkər səviyyələri mütəmadi izlənilməlidir.
   • Həkim tərəfindən təyin edilmiş dərmanlar dəqiq vaxtında və düzgün dozada qəbul edilməlidir.

3. Risk Faktorlarının Azaldılması:

   • Kalium və maqnezium kimi elektrolit balansına xüsusi diqqət yetirilməlidir.
   • Aritmiya riski yarada biləcək dərmanlar həkim məsləhəti ilə alternativlərlə əvəz edilməlidir.

Nəticə: Ürək ritmi və keçiriciliyi pozulmaları ciddi fəsadlara yol aça biləcək vəziyyətlərdir. Vaxtında diaqnoz və peşəkar müalicə həyati əhəmiyyət daşıyır. Hər hansı bir aritmiya əlaməti hiss etdikdə dərhal mütəxəssis həkimə müraciət edilməlidir.