Ürək ritminin və keçiriciliyinin pozulması
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Ürək Ritminin Pozulması Növləri və Müalicə Metodları
Ürək ritmi pozulmaları (aritmalar), ürəyin normal döyüntü sayının və ya ardıcıllığının dəyişməsi ilə xarakterizə olunan ciddi kardioloji vəziyyətlərdir. Bu pozulmalar ürəyin qanı bədənə effektiv şəkildə pompalamasına mane ola bilər. Aşağıda ən çox rast gəlinən ürək ritmi pozulmaları, onların yaranma səbəbləri və müasir müalicə yanaşmaları təqdim edilmişdir.
1. Bradikardiya
Bradikardiya, ürək ritminin normaldan daha yavaş olmasıdır. Yetkin fərdlərdə ürək döyüntüsünün dəqiqədə 60-dan az olması bu vəziyyəti ifadə edir.
- Səbəblər: Yaşlanma, ürək əzələsinin zədələnməsi (infarkt və ya miokardit), bəzi dərmanlar (beta-blokatorlar, digoksin), elektrolit balanssızlığı və vagus sinirinin stimullaşdırılması.
- Simptomlar: Yorğunluq, başgicəllənmə, nəfəs darlığı, qıcolma və sinə ağrısı.
- Müalicə:
- Pacemaker (Ürək stimulyatoru): Yavaş ürək ritmini tənzimləmək üçün bədənə implantasiya edilən cihaz.
- Dərman tənzimlənməsi: Mövcud dərmanların dozasının dəyişdirilməsi və ya dayandırılması.
2. Taxikardiya
Taxikardiya, ürək ritminin normaldan sürətli olması vəziyyətidir. Yetkinlərdə ürək döyüntüsünün dəqiqədə 100-dən çox olması taxikardiya hesab olunur.
- Səbəblər: Stress, anksiyete, kofein, nikotin və ya spirt istehlakı, elektrolit balanssızlığı, hipertiroidizm və müxtəlif ürək xəstəlikləri.
- Simptomlar: Ürək döyüntüsünün sürətlənməsi, sinə ağrısı, nəfəs darlığı, başgicəllənmə və bayılma.
- Müalicə:
- Dərman müalicəsi: Beta-blokatorlar, kalsium kanal blokatorları və antiaritmik dərmanlar.
- Kateter ablasyonu: Anormal elektrik yollarının radiotezlik dalğaları ilə məhv edilməsi.
3. Atriyal Fibrilasiya (AFib)
Atriyal Fibrilasiya, ürəyin yuxarı kameralarında (atriyalarda) nizamsız və sürətli elektrik impulsları nəticəsində yaranan ən geniş yayılmış aritmiya növüdür.
- Səbəblər: Hipertoniya, koronar arteriya xəstəliyi, mitral qapaq xəstəlikləri, hipertiroidizm, alkoqol və ya narkotik istifadəsi.
- Simptomlar: Ürək döyüntüsünün nizamsızlığı, yorğunluq, başgicəllənmə, sinə ağrısı və nəfəs darlığı.
- Müalicə:
- Antikoagulyantlar: Qan laxtalarının və insult riskinin qarşısını almaq üçün.
- Elektrik kardiyoversiya: Normal ritmi bərpa etmək üçün tətbiq olunan elektrik şoku.
- Digər: Antiaritmik dərmanlar və kateter ablasyonu.
Ürək Keçiriciliyinin Pozulması Növləri
Ürəyin keçiricilik sistemi, elektrik siqnallarının ürək əzələsi boyunca yayılmasını təmin edir. Bu sistemdəki hər hansı bir maneə keçiricilik pozulmasına yol açır.
1. Atriyoventrikulyar (AV) Blok
AV blok, elektrik impulslarının atriyalardan ventriküllərə ötürülməsində gecikmə və ya tam bloklanma vəziyyətidir. Bu pozulma üç dərəcəyə bölünür: birinci, ikinci və üçüncü dərəcəli AV blok.
| Xüsusiyyət | Təfərrüat |
|---|---|
| Səbəblər | Ürək əzələsi zədələnməsi, miokardit, elektrolit balanssızlığı, bəzi dərmanlar. |
| Simptomlar | Yavaş ürək döyüntüsü, yorğunluq, başgicəllənmə, bayılma. |
| Müalicə | Pacemaker (xüsusilə 3-cü dərəcə üçün) və dərmanların tənzimlənməsi. |
2. Sağ və ya Sol Dal Bloku
Ürəyin sağ və ya sol ventrikülündə elektrik impulslarının ötürülməsində yaranan gecikmədir.
- Səbəblər: Hipertoniya, koronar arteriya xəstəliyi, kardiomiopatiya və ürək əzələsinin zədələnməsi.
- Simptomlar: Çox vaxt simptomsuz keçir; lakin nəfəs darlığı, sinə ağrısı və yorğunluq müşahidə oluna bilər.
- Müalicə: Əsas diqqət altta yatan xəstəliyin müalicəsinə yönəldilir. Ciddi hallarda pacemaker tələb oluna bilər.
Profilaktika və Ümumi Tədbirlər
Ürək sağlamlığını qorumaq və ritm pozulmalarının qarşısını almaq üçün aşağıdakı addımların atılması tövsiyə olunur:
- Sağlam Yaşam Tərzi: Meyvə-tərəvəz və tam taxıllarla zəngin pəhriz saxlanmalı, həftədə ən az 150 dəqiqə fiziki aktivlik təmin edilməlidir.
- Zərərli Vərdişlərdən İmtina: Siqareti tərgitmək və stress idarəetmə texnikalarından (meditasiya və s.) istifadə etmək vacibdir.
- Tibbi Nəzarət: Qan təzyiqi, xolesterol və şəkər səviyyələri mütəmadi yoxlanılmalı, həkimin təyin etdiyi dərmanlar düzgün istifadə edilməlidir.
- Risk Faktorları: Kalium və maqnezium kimi elektrolit səviyyələri izlənilməlidir.
Nəticə olaraq, ürək ritmi və keçiriciliyi pozulmaları vaxtında diaqnoz qoyulmadıqda ciddi fəsadlara yol aça bilər. Hər hansı bir aritmiya əlaməti hiss etdikdə dərhal peşəkar həkimə müraciət etmək həyati əhəmiyyət kəsb edir.
