Ürəyin işemik xəstəliyi
Ürəyin işemik xəstəliyi (ÜİX), ürək əzələsinə qan axınının məhdudlaşması ilə xarakterizə olunan bir ürək-damar xəstəliyidir. Bu vəziyyət, əsasən, koronar arterlərdə plak yığılması nəticəsində damarların daralması və ya tıxanması ilə yaranır. İşemiya, ürək əzələsinin kifayət qədər qan və oksigen ala bilməməsi deməkdir, bu da ürək hüceyrələrinin zədələnməsinə və ya ölməsinə səbəb ola bilər.
Ürəyin İşemik Xəstəliyinin Əlamətləri və Simptomları
Ürəyin işemik xəstəliyinin əlamətləri fərqli ola bilər, amma ən tipik simptomlar aşağıdakılardır:
- Anjina Pektoris (Kəfələrdə Ağrı və ya Sıxılma Hissi): Ürəyə kifayət qədər qan dövranı olmadıqda, kəfələrdə ağrı, sıxılma, yanma və ya ağırlıq hissi yaranır. Bu əlamətlər əsasən fiziki və ya emosional stress zamanı ortaya çıxır və istirahət ilə azala bilər.
- Nəfəs darlığı
- Yorğunluq və halsızlıq
- Mədəbulandırıcı hissi və ya qusma
- Tərləmə
Səbəbləri və Risk Faktorları
Ürəyin işemik xəstəliyinin əsas səbəbi arteriosklerozdur, yəni damar divarlarında yağ və kalsiumdan ibarət plakların yığılması. Risk faktorları aşağıdakılardır:
- Tütün istifadəsi və siqaret çəkmək
- Yüksək xolesterin səviyyələri
- Hipertensiya (yüksək qan təzyiqi)
- Şəkərli diabet
- Obezite və piylənmə
- Fiziki inaktivlik
- Stress
- Ailə tarixçəsində erkən yaşda ürək xəstəlikləri
Müalicə və Qarşısının Alınması
Ürəyin işemik xəstəliyinin müalicəsi və qarşısının alınması üçün aşağıdakı tədbirlər tövsiyə olunur:
- Sağlam qidalanma və çəki idarəsi
- Düzenli fiziki aktivlik
- Tütün və alkoqoldan uzaq durmaq
- Qan təzyiqi, xolesterin və şəkərli diabetin düzgün idarə edilməsi
- Dərman müalicəsi: Statinlər (xolesterini azaltmaq üçün), antihipertensiv dərmanlar, aspirin (qanı incəltmək üçün), nitrogliserin (anjina simptomlarını azaltmaq üçün) və digər ürək dərmanları.
- Cərrahi müdaxilələr: Koronar arter baypas cərrahiyyəsi, stent quraşdırma və ya anjioplastiya kimi müdaxilələr lazım ola bilər.
Ürəyin işemik xəstəliyi ciddi bir sağlamlıq problemdir və düzgün idarə edilmədiyi təqdirdə ürək tutması və ya insult riskini artırır. Buna görə, risk faktorlarına malik şəxslər düzgün tibbi nəzarət və müalicə planına əməl etməlidirlər.