Uşaq mədə-bağırsaq xəstəlikləri

Uşaqlarda Mədə-Bağırsaq Problemlərinə Ümumi Baxış

Uşaqlarda rast gəlinən mədə-bağırsaq xəstəlikləri, həm fizioloji həm də xarici faktorlardan qaynaqlanan geniş spektrli sağlamlıq problemlərini əhatə edir. Bu xəstəliklərin vaxtında müəyyən edilməsi və düzgün müdaxilə edilməsi, uşağın inkişafı və həyat keyfiyyəti üçün kritik əhəmiyyət kəsb edir. Aşağıda uşaqlarda ən çox müşahidə olunan həzm sistemi problemləri, onların yaranma səbəbləri və müasir müalicə yanaşmaları təqdim olunmuşdur.

1. Qastroenterit

Qastroenterit, bağırsaq sisteminin iltihablanması nəticəsində yaranan və uşaqlar arasında geniş yayılan bir infeksiyadır. Bu vəziyyət adətən yoluxucu xarakter daşıyır və sürətli müdaxilə tələb edir.

• Səbəb: Əsasən rotavirus və norovirus kimi viruslar, Salmonella və E. coli kimi bakteriyalar və ya müxtəlif parazitlər.
• Simptomlar: İshal, qusma, kəskin qarın ağrısı və yüksək qızdırma.
• Müalicə: İtirilmiş mayeni bərpa etmək üçün bol maye və oral rehidratasiya məhlulları qəbul edilməlidir. Qızdırma və ağrı üçün həkim tərəfindən təyin edilmiş dərmanlardan istifadə olunur. Ciddi dehidratasiya hallarında xəstəxana şəraitində damardan maye qəbulu zəruridir.

2. Qəbizlik

Uşaqlarda qəbizlik problemi çox vaxt qidalanma vərdişləri və həyat tərzi ilə birbaşa əlaqəlidir. Xroniki hala çevrilməməsi üçün erkən mərhələdə profilaktik tədbirlər görülməlidir.

• Səbəb: Düzgün olmayan qidalanma rejimi, kifayət qədər lif və maye qəbul etməmək, həmçinin psixoloji faktorlar.
• Simptomlar: Nadir və sərt nəcis ifrazı, defekasiya zamanı ağrı, qarın nahiyəsində şişkinlik.
• Müalicə: Meyvə, tərəvəz və tam taxıllar kimi liflə zəngin qidaların istehlakı artırılmalıdır. Bol su içilməsi və fiziki aktivliyin təmin edilməsi vacibdir. Lazım gəldikdə həkim məsləhəti ilə yumşaldıcı dərmanlar istifadə edilə bilər.

3. Reflüks

Uşaqlarda reflüks, mədə möhtəviyyatının qida borusuna geri qayıtması nəticəsində yaranan narahatlıqdır. Bu vəziyyət qidalanma rejiminin tənzimlənməsini tələb edir.

• Səbəb: Qida borusu ilə mədə arasındakı əzələnin zəifliyi, həddən artıq qida qəbulu və ya şokolad, ədviyyatlar kimi tətikləyici qidalar.
• Simptomlar: Qida borusunda yanma (qıcqırma), qusma və ya qaytarma, qarın ağrısı.
• Müalicə: Qidalar kiçik porsiyalarla verilməli, yatmadan əvvəl qidalanma məhdudlaşdırılmalıdır. Reflüksü tətikləyən qidalardan qaçınmaq və ciddi hallarda həkim tərəfindən təyin olunan dərmanlardan istifadə etmək tövsiyə olunur.

4. Laktoza Dözümsüzlüyü

Süd və süd məhsullarının həzmində çətinlik yaradan laktoza dözümsüzlüyü, ferment çatışmazlığı ilə bağlı bir vəziyyətdir.

• Səbəb: Süd şəkərini parçalayan laktaza fermentinin çatışmazlığı.
• Simptomlar: İshal, qarın ağrısı, şişkinlik və həddindən artıq qaz.
• Müalicə: Pəhrizdə laktozasız süd və süd məhsullarına üstünlük verilməlidir. Həmçinin laktaza fermenti tərkibli əlavələrdən istifadə edilə bilər.

5. Uşaq İrritabl Bağırsaq Sindromu (İBS)

İrritabl Bağırsaq Sindromu (İBS), bağırsaqların funksional pozğunluğu olub, uşağın gündəlik həyatına mənfi təsir göstərə bilər.

• Səbəb: Bağırsaqların həssaslığı və ya yüksək stress səviyyəsi.
• Simptomlar: Qarın ağrısı, narahatlıq hissi, ishal və ya qəbizlik tutmaları, qaz və şişkinlik.
• Müalicə: Müalicə prosesində stressin idarə edilməsi və düzgün qidalanma planı əsas rol oynayır. Simptomları yüngülləşdirmək üçün həkim tərəfindən müvafiq dərmanlar təyin edilə bilər.

6. Çölyak Xəstəliyi

Çölyak xəstəliyi, gluten zülalına qarşı ömürlük davam edən bir həssaslıqdır və ciddi pəhriz intizamı tələb edir.

• Səbəb: Buğda, arpa və çovdarın tərkibində olan glutenə qarşı immun reaksiya.
• Simptomlar: İshal və ya qəbizlik, qarın ağrısı, çəki itirilməsi və böyümənin yavaşlaması.
• Müalicə: Yeganə effektiv müalicə üsulu ciddi glutensiz pəhriz saxlamaqdır. Orqanizmin ehtiyaclarını qarşılamaq üçün həkim tərəfindən vitamin və mineral əlavələri təyin edilə bilər.

Ümumi Profilaktik Tədbirlər

Uşaqlarda mədə-bağırsaq sağlamlığını qorumaq üçün aşağıdakı qaydalara riayət edilməsi tövsiyə olunur:

Vacib Qeyd: Uşaqlarda mədə-bağırsaq xəstəliklərinin vaxtında diaqnozu və düzgün müalicəsi gələcək sağlamlıq üçün çox vacibdir. Hər hansı simptom müşahidə edildikdə, mütləq uşağın pediatrına müraciət edilməlidir.