Zona Xəstəliyi

Zona Xəstəliyinin Əlamətləri

Zona xəstəliyinin əlamətləri virusun aktivləşdiyi sinir boyunca yayılır. Əsas əlamətlər aşağıdakılardır:

Dəridə yanma, qaşınma və ya qıcıqlanma hissi

Əsasən döküntüdən əvvəl bir sahədə yanma, qaşınma və qıcıqlanma hissi olur.

Ağrılı döküntü və qabarıqlıqlar

Zamanla qırmızı döküntülər və içi maye dolu qabarıqlıqlar yaranır. Bu döküntülər bədənin bir tərəfində, xüsusən də gövdə, üz, boyun və ya göz ətrafında olur.

Duyğu pozğunluğu və ağrı

Zona xəstəliyində müşahidə olunan ağrı sinir boyunca yayılan kəskin və ya davamlı ağrı kimi hiss edilə bilər.

Yorğunluq və halsızlıq

Xəstələr özlərini yorğun və zəif hiss edə bilərlər.

Yüksək hərarət və baş ağrısı

Bəzi hallarda qızdırma və baş ağrısı kimi ümumi infeksiya əlamətləri də müşahidə edilir.

Döküntü və qabarıqlıqlar ümumiyyətlə 7-10 gün ərzində quruyur və qabıq bağlayır. Tam sağalma isə bir neçə həftə çəkə bilər.

Zona Xəstəliyinin Səbəbləri və Risk Faktorları

Zona xəstəliyinin əsas səbəbi suçiçəyi virusunun bədəndə aktivləşməsidir. Bu virus suçiçəyi xəstəliyindən sonra bədəndə qalır və illər sonra zəifləmiş immun sistemlə yenidən aktivləşərək zona xəstəliyinə səbəb olur. Xəstəlik əsasən aşağıdakı risk faktorlarına malik şəxslərdə daha çox görülür:

Yaş: 50 yaşdan yuxarı şəxslərdə zona xəstəliyinə tutulma riski daha yüksəkdir.

Zəifləmiş immun sistemi: Xərçəng, HİV, orqan transplantasiyası kimi səbəblərlə immunitet sistemi zəifləyən insanlarda zona riski artır.

Stress və emosional gərginlik: Stress və psixoloji gərginlik bədənin immun sistemini zəiflədir, bu da virusun aktivləşməsinə yol aça bilər.

Bəzi dərmanlar: İmmunitet sistemini zəiflədən dərmanlar (məsələn, kortikosteroidlər) zona xəstəliyi riskini artırır.

Zona Xəstəliyinin Fəsadları

Zona xəstəliyi sağaldıqdan sonra da bəzi komplikasiyalar yarada bilər. Əsas fəsadlar aşağıdakılardır:

Postherpetik nevralgiya

Zona sağaldıqdan sonra sinir ağrısı bir neçə ay və ya il davam edə bilər. Bu vəziyyətə postherpetik nevralgiya deyilir və xəstələrin həyat keyfiyyətini ciddi şəkildə təsir edə bilər.

Göz problemləri

Zona göz ətrafında meydana gəldikdə, görmə problemlərinə və hətta korluğa səbəb ola bilər.

Dəri infeksiyaları

Zona döküntüsü qaşıma və ya düzgün təmizlənməməsi nəticəsində infeksiyaya yoluxa bilər.

Sinir sistemində zədələnmə

Ağır hallarda virus sinir sistemini zədələyərək beyində və onurğada problemlərə səbəb ola bilər.

Zona Xəstəliyinin Müalicəsi

Zona xəstəliyinin xüsusi bir müalicəsi yoxdur, lakin simptomları yüngülləşdirmək və fəsadları azaltmaq üçün müalicələr mövcuddur. Əsas müalicə üsulları aşağıdakılardır:

Antiviral dərmanlar

Antiviral dərmanlar (məsələn, asiklovir, valasiklovir) virusun yayılmasını yavaşladaraq döküntülərin və ağrıların azalmasına kömək edir. Müalicəyə mümkün qədər erkən başlamaq effektivliyi artırır.

Ağrı kəsicilər

Sinir ağrısını yüngülləşdirmək üçün ibuprofen və ya asetaminofen kimi ağrı kəsicilər istifadə edilə bilər. Şiddətli ağrılar üçün həkim tərəfindən güclü ağrı kəsicilər təyin edilə bilər.

Antihistaminiklər və ya qıcıqlanmanı azaldan dərmanlar

Qaşıntını azaltmaq üçün antihistaminik dərmanlar və ya qaşıntını azaldan krem və ya losyonlardan istifadə edilə bilər.

Sərin kompreslər

Ağrını və qaşıntını azaltmaq üçün döküntü sahəsinə sərin kompres tətbiq etmək təsirli ola bilər.

Dərini təmiz saxlamaq

Döküntü və qabarıqlıqları təmiz və quru saxlamaq, ikinci dərəcəli infeksiyaların qarşısını almağa kömək edir.

Zona Xəstəliyindən Qorunma Yolları

Zona xəstəliyinə qarşı təsirli bir peyvənd mövcuddur və bu peyvənd xəstəliyin riskini azalda bilər. Qorunma yolları aşağıdakılardır:

Zona peyvəndi

Yaşlı şəxslər və immunitet sistemi zəif olan şəxslər üçün zona xəstəliyinə qarşı peyvənd mövcuddur. Peyvənd, xəstəliyin riskini azaltmaq və postherpetik nevralgiya kimi fəsadların qarşısını almaq üçün təsirli bir üsuldur.

Stress idarəsi

Stress, zona xəstəliyini tətikləyə bilər, buna görə stress idarə etmə texnikalarından (meditasiya, yoga) istifadə etmək faydalıdır.

Sağlam həyat tərzi

Balanslı qidalanmaq, nizamlı idman etmək və kifayət qədər yuxu immun sistemini gücləndirir və xəstəliyin qarşısını almağa kömək edir.

Hərarəti və gigiyenaya diqqət etmək

Əlləri mütəmadi olaraq yumaq və şəxsi gigiyenaya riayət etmək virus infeksiyalarından qorunmağa kömək edə bilər.

Zona xəstəliyi adətən ciddi bir problem yaratmadan sağalsa da, xüsusilə yaşlı insanlarda və immun sistemi zəif olan şəxslərdə ağırlaşmalara səbəb ola bilər. Zona xəstəliyi simptomları müşahidə edildikdə və ya ağırlaşmalar yarandıqda mütləq həkimə müraciət etmək vacibdir.