1.dərəcə yanıq nədir? 1.dərəcə yanıq necə müalicə olunur?
1. Dərəcə Yanığın Əlamətləri
Dərinin Qızarması (Eritema):
Dərinin zədələnmiş hissəsində qızarıqlıq meydana gələr.
Ağrı və Həssaslıq:
Dəri toxunmağa həssas olur və yüngül ağrı hiss edilir.
Şişkinlik:
Zədələnmiş nahiyədə yüngül şişlik müşahidə edilə bilər.
Dərinin Quru və ya Soyulması:
Yanıq sağalma mərhələsində dəri qabıqlanır və soyula bilər.
Yara Və ya Su Baloncukları Yoxdur:
dərəcə yanıqda dərinin alt təbəqələrinə təsir etmədiyi üçün açıq yaralar yaranmaz.
1. Dərəcə Yanığın Müalicəsi
1. İlk Yardım
Sərinlədin:
Yanıq nahiyəsini dərhal sərin (buzlu deyil!) axar su altında 5-10 dəqiqə saxlayın.
Bu, istiliyi azaldar və zədənin daha dərinə keçməsinin qarşısını alar.
Zərərli Maddələri Uzaqlaşdırın:
Zərərçəkmiş hissədən isti və ya zədələnməni artıracaq hər hansı bir əşyaları (üzük, saat, paltar) çıxarın.
Yandırıcı Maddələri Təmizləyin:
Yanığın kimyəvi bir maddədən qaynaqlandığını düşünürsünüzsə, bol su ilə yuyun.
2. Ağrını Azaltmaq
Ağrıkəsicilər: Parasetamol və ya ibuprofen kimi dərmanlar ağrını idarə edə bilər.
Soyuducu Jellər: Aloe vera tərkibli məhsullar yanıq nahiyəsini sakitləşdirir və iltihabı azaldır.
3. Yanıq Kremləri və Losyonları
Nemlendirici Kremlər: Dərinin quru hissələrini yumşaltmaq üçün.
Antibiotik Kremlər: Dərini infeksiyadan qorumaq üçün istifadə oluna bilər, lakin adətən 1. dərəcə yanıqda tələb olunmur.
4. Təmiz və Qoruyucu Sarğı
Yanıq nahiyəsini infeksiyadan qorumaq üçün steril bir sarğı istifadə edin, lakin sıx bağlamayın.
Əksər hallarda 1. dərəcə yanıqlar sarğı tələb etmir.
5. Günəşdən Qoruma
Dərinin zədələnmiş hissəsi günəşə qarşı daha həssas olur, buna görə günəşdən qorumaq üçün paltar və ya günəşdən qoruyucu krem istifadə edin.
Nə Edilməməlidir?
Buz Tətbiq Etməyin:
Dərini əlavə zədələyə bilər.
Yağ və ya Yağlı Maddələr Tətbiq Etməyin:
Yanığın istiliyini saxlaya bilər və sağalma prosesini yavaşlada bilər.
Dəriyə Toxunmayın və Qaşımayın:
Bu, infeksiya riskini artırar.
Ev Təbii Müalicə Yolları
Aloe Vera:
Soyuducu və iltihab əleyhinə xüsusiyyətləri ilə yanıqları sakitləşdirir.
Təzə aloe vera yarpağından çıxarılan gel birbaşa yanıqa tətbiq edilə bilər.
Bal:
Təbii antiseptik xüsusiyyətlərə malikdir və dərini qoruyur.
Çay Paketləri:
Sərinlədilmiş yaşıl və ya qara çay paketlərini yanıqlara tətbiq edin.
1. Dərəcə Yanığın Sağalma Müddəti
Sağalma adətən 3-7 gün arasında tamamlanır.
Dəri qabıqlana bilər, amma tam bərpa olunur və iz qalmaz.
Nə Zaman Həkimə Müraciət Etmək Lazımdır?
Yanıq geniş bir sahəni (xüsusilə üz, əllər, ayaqlar, sinə) əhatə edirsə.
Ağrı və ya qızartı şiddətlidirsə və ya artırsa.
Dəridə infeksiya əlamətləri varsa (irin, pis qoxu, qızdırma).
Nəticə
dərəcə yanıqlar əsasən ev şəraitində müalicə edilə bilər və ciddi fəsadlara səbəb olmaz. Erkən müdaxilə ilə yanıq tez sağalır və dəri tam bərpa olunur. Ancaq böyük və ya qeyri-adi yanıqlarda mütləq tibbi yardım almaq vacibdir.