Ana Bətnində Qanköçürmə (Intrauterin Fetal Transfuziya)
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Ana Bətnində Qanköçürmə (İntrauterin Transfuziya) Nədir?
Ana bətnində qanköçürmə (intrauterin transfuziya), döldə inkişaf edən ağır dərəcəli anemiyanın müalicəsi və hidrops fetalis (döldə ağır ödem və orqan çatışmazlığı) riskinin qarşısını almaq üçün tətbiq edilən həyati əhəmiyyətli bir prosedurdur. Bu müdaxilə, dölün hələ ana bətnində ikən ehtiyacı olan qanı birbaşa almasını təmin edərək onun sağ qalma şansını artırır.
İntrauterin Qanköçürmə Niyə Edilir?
Döldə qan azlığına səbəb olan müxtəlif patoloji vəziyyətlər bu prosedura ehtiyac yaradır. Əsas səbəblər aşağıdakılardır:
- Rh Uyğunsuzluğu (Alloimmunizasiya): Ananın Rh mənfi, dölün Rh müsbət olduğu hallarda, ananın immun sistemi dölün eritrositlərinə qarşı antikorlar istehsal edir. Bu antikorlar dölün qırmızı qan hüceyrələrini parçalayaraq ağır anemiyaya və hidrops fetalisə yol açır.
- Parvovirus B19 İnfeksiyası: Hamiləlik zamanı ananın bu virusa yoluxması dölün eritrosit istehsalını azaldaraq anemiyaya səbəb ola bilər.
- Genetik və Hematoloji Xəstəliklər: Alfa-talassemiya major, herediter sferositoz və digər eritrosit pozğunluqları dölün qan səviyyəsini kritik həddə çatdıra bilər.
- İkizdən-İkizə Transfuziya Sindromu (TTTS): Monoxorial (eyni xorionlu) əkizlərdə qan axınının balanssız paylanması nəticəsində bir döl anemik qala bilər.
Prosedur Necə Həyata Keçirilir?
İntrauterin qanköçürmə, mütəxəssis tərəfindən ultrasəs nəzarəti altında həyata keçirilən steril və invaziv bir prosedurdur. Müalicə prosesi aşağıdakı addımlarla icra olunur:
- Ultrasəs Diaqnostikası: İlk növbədə dölün vəziyyətini qiymətləndirmək üçün MCA (orta serebral arter) doppler ölçümü aparılır. MCA sürətinin artması anemiyanın göstəricisidir.
- Prosedurun Planlaşdırılması: Anemiyanın ağır dərəcədə olduğu (hematokritin aşağı olması) təsdiqləndikdə qanköçürmə qərarı verilir. Donordan alınmış, filtrasiya olunmuş uyğun qan hazırlanır.
- İnvaziv Müdaxilə: Adətən 20-ci hamiləlik həftəsindən sonra icra edilir. İncə bir iynə ilə ana qarın divarından keçilərək dölün göbək ciyəsinə (umbilikal venaya) və ya bəzən qarın boşluğuna (intraperitoneal) daxil olunur.
- Nəzarət və Tənzimləmə: Qanköçürmə zamanı dölün ürək döyüntüsü və qan axını daimi izlənilir. Köçürülən qan miqdarı dölün çəkisinə və hematokrit səviyyəsinə uyğun tənzimlənir.
İstifadə Olunan Qanın Xüsusiyyətləri
Prosedur zamanı istifadə edilən qan dölün sağlamlığı üçün xüsusi meyarlara cavab verməlidir:
| Xüsusiyyət | Tələb Olunan Standart |
|---|---|
| Qan Qrupu | O Rh-mənfi |
| Təmizlik | Leukositlərdən təmizlənmiş (filtrasiya olunmuş) |
| Virus Testi | CMV (sitosomeqalovirus) mənfi |
Müalicənin Tezliyi və Məqsədi
Bəzi hallarda hamiləlik boyu hər 2-3 həftədən bir təkrar qanköçürmə tələb oluna bilər. Müalicənin əsas məqsədi dölü viable (doğuma qədər yaşaya biləcək) vəziyyətdə saxlamaq və təhlükəsiz doğuşu təmin etməkdir.
Risk Faktorları Nələrdir?
Təcrübəli bir perinatoloq tərəfindən aparıldıqda risklər minimal olsa da, bəzi fəsadlar mümkündür:
- İnfeksiya riski
- Göbək ciyəsi zədələnməsi və ya dölün qanaxması
- Dölün bradikardiyası (ürək döyüntüsünün yavaşlaması)
- Erkən doğuş və ya nadir hallarda döl itkisi
Müalicədən Sonra Nə Baş Verir?
Qanköçürmədən sonra dölün vəziyyəti yaxından izlənilir və doğuma qədər müntəzəm doppler ölçümləri ilə anemiya dərəcəsi təkrar dəyərləndirilir. Doğumdan sonra bəzi yenidoğulmuşlara postnatal qan transfuziyası da lazım ola bilər.
Nəticə etibarilə, ana bətnində qanköçürmə müasir perinatal təbabətin ən effektiv müdaxilələrindən biridir. Xüsusi təlim keçmiş mütəxəssislər tərəfindən icra edildikdə, bu prosedur ciddi fəsadların qarşısını alaraq dölün həyatını xilas edir.
