Ana Bətnində Qanköçürmə (Intrauterin Fetal Transfuziya)
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Ana Bətnində Qanköçürmə (İntrauterin Transfuziya) Nədir?
Ana bətnində qanköçürmə (intrauterin transfuziya), döldə inkişaf edən ağır dərəcəli anemiyanın və buna bağlı yarana biləcək fəsadların qarşısını almaq üçün tətbiq edilən həyati əhəmiyyətli bir müdaxilədir. Bu prosedur, dölün ana bətnində sağ qalmasını təmin etmək və doğuma qədər olan müddətdə sağlamlığını qorumaq məqsədilə həyata keçirilir. Müasir perinatal təbabətin ən mühüm invaziv prosedurlarından biri hesab olunur.
İntrauterin Qanköçürmə Niyə Edilir?
Döldə qan azlığına səbəb olan müxtəlif patoloji vəziyyətlər bu prosedurun icrasını zəruri edir. Əsas səbəblər aşağıdakılardır:
- Rh Uyğunsuzluğu (Alloimmunizasiya): Ana Rh-mənfi, döl Rh-müsbət olduqda, ananın immun sistemi dölün eritrositlərinə qarşı antikorlar istehsal edir. Bu antikorlar dölün qırmızı qan hüceyrələrini parçalayaraq ağır anemiya və hidrops fetalis (ağır ödem və orqan çatışmazlığı) vəziyyətinə yol açır.
- Parvovirus B19 İnfeksiyası: Hamiləlik zamanı ananın bu virusa yoluxması dölün eritrositlərinin azalmasına səbəb olur.
- Genetik və Hematoloji Xəstəliklər: Alfa-talassemiya major, herediter sferositoz və digər eritrosit pozğunluqları dölün qan azlığına səbəb ola bilər.
- İkizdən-ikizə Transfuziya Sindromu (TTTS): Monoxorial (eyni xorionlu) əkizlərdə qan axınının balanssız paylanması nəticəsində bir döl anemik olur.
Prosedur Necə Həyata Keçirilir?
İntrauterin qanköçürmə, mütəxəssis tərəfindən ultrasəs nəzarəti altında icra edilən steril və invaziv bir əməliyyatdır. Prosedur adətən hamiləliyin 20-ci həftəsindən sonra planlaşdırılır.
Addım-Addım İzah:
- Ultrasəs Diaqnostikası: İlk növbədə dölün vəziyyətini qiymətləndirmək üçün MCA (orta serebral arter) doppler ölçümü aparılır. MCA sürətinin artması anemiyanın göstəricisidir.
- Planlaşdırma: Hematokrit səviyyəsi çox aşağı olduqda qanköçürmə qərarı verilir və donor qanı hazırlanır.
- İnvaziv Müdaxilə: İncə bir iynə ilə ana qarın divarından keçilərək dölün göbək ciyəsinə (umbilikal venaya) və ya bəzən qarın boşluğuna (intraperitoneal) daxil olunur.
- Qanköçürmə: Donor qanı dölün çəkisinə və hematokrit səviyyəsinə uyğun miqdarda ehtiyatla köçürülür.
- Daimi Nəzarət: Prosedur boyu dölün ürək döyüntüsü və qan axını fasiləsiz izlənilir.
İstifadə Olunan Qanın Xüsusiyyətləri
Transfuziya üçün seçilən qan dölün sağlamlığı üçün xüsusi kriteriyalara cavab verməlidir:
| Xüsusiyyət | Tələb Olunan Standart |
|---|---|
| Qan Qrupu | O Rh-mənfi |
| Təmizlik | Leykositlərdən təmizlənmiş (filtrasiya olunmuş) |
| Virus Testi | CMV (sitosomeqalovirus) mənfi |
| Hazırlıq | Rh uyğun və xüsusi filtrasiya edilmiş |
Müalicənin Tezliyi və Məqsədi
Bəzi hallarda hamiləlik boyu hər 2-3 həftədən bir təkrar qanköçürmə tələb oluna bilər. Müalicənin əsas məqsədi dölü viable (doğuma qədər yaşaya biləcək) vəziyyətdə saxlamaq və təhlükəsiz doğuşu təmin etməkdir.
Risklər və Fəsadlar
Təcrübəli bir perinatoloq tərəfindən aparıldıqda risklər minimal olsa da, bəzi ehtimallar mövcuddur:
- İnfeksiya riski
- Göbək ciyəsinin zədələnməsi və ya qanaxma
- Bradikardiya (dölün ürək döyüntüsünün yavaşlaması)
- Nadir hallarda erkən doğuş və ya döl itkisi
Müalicədən Sonra İzləmə Prosesi
Prosedurdan sonra döl yaxın nəzarətə alınır. Hamiləliyin sonuna qədər təkrar doppler ölçümləri ilə anemiya vəziyyəti mütəmadi dəyərləndirilir. Doğumdan sonra bəzi hallarda yenidoğana postnatal qan transfuziyası da lazım ola bilər.
Nəticə etibarilə, ana bətnində qanköçürmə ağır anemiya və hidrops fetalisin qarşısını alan effektiv bir üsuldur. Xüsusi təlim keçmiş mütəxəssislər tərəfindən icra edildikdə, bu müdaxilə dölün həyatını xilas edən ən önəmli addımdır.
