Zamanla əllərdə titrəmə və Parkinson xəstəliyi

Əllərdə titrəmənin mümkün səbəbləri:

Əllərdə titrəmə müxtəlif tibbi və ya fiziki vəziyyətlərlə əlaqəli ola bilər. Əsas səbəblər bunlardır:

1. Parkinson xəstəliyi:

Parkinson xəstəliyi əsasən hərəkət pozğunluqları ilə xarakterizə olunur. Əllərdə titrəmə Parkinson xəstəliyinin ən tanınan simptomlarından biridir və çox vaxt istirahət tremoru adlanır, yəni əllər hərəkətsiz vəziyyətdə olanda meydana gəlir. Parkinson xəstəliyi tədricən irəliləyir və titrəmə ilə yanaşı, digər simptomlar da inkişaf edir (əzələ sərtliyi, yerişdə yavaşlama, balans problemləri).

2. Esansial tremor:

Esansial tremor, Parkinson xəstəliyindən fərqli olaraq hərəkət zamanı daha çox görülən bir titrəmə növüdür. Məsələn, bir şeyi tutarkən və ya yazı yazarkən əllərdə titrəmə daha çox nəzərə çarpır. Esansial tremor bəzən ailəvi olur və yaşla daha da ağırlaşa bilər.

3. Yorğunluq və stress:

Həddindən artıq yorğunluq, gərginlik və ya stress sinir sisteminə təsir edərək müvəqqəti əllərdə titrəməyə səbəb ola bilər. Bu titrəmə adətən qısa müddətli olur və stress səviyyəsi azaldıqca yox olur.

4. Kafein və stimullaşdırıcı maddələr:

Həddindən artıq kafein və ya digər stimullaşdırıcı maddələrin (məsələn, enerji içkiləri və ya bəzi dərmanlar) istifadəsi sinir sistemini həddindən artıq stimullaşdıra bilər və əllərdə titrəməyə səbəb ola bilər.

5. Hipertiroidizm (tiroid hormonunun artıqlığı):

Hipertiroidizm zamanı tiroid vəzi çox miqdarda hormon istehsal edir, bu da metabolizmanın sürətlənməsinə və sinir sisteminin həddindən artıq aktivləşməsinə səbəb olur. Nəticədə əllərdə titrəmə, tərləmə və sürətli ürək döyüntüsü müşahidə edilə bilər.

6. Alkoqol və narkotiklərin çəkilməsi:

Alkoqol və ya narkotik maddələrdən asılılıq yaranmış şəxslərdə bu maddələrin kəsilməsindən sonra əllərdə titrəmə və digər yoksunluq əlamətləri görünə bilər.

7. Nevroloji xəstəliklər:

Multipl skleroz (MS) və ya distoniya kimi digər nevroloji xəstəliklər də əllərdə titrəməyə səbəb ola bilər. Bu xəstəliklər sinir hüceyrələrinə və sinir yollarına təsir edərək hərəkət pozğunluqları yarada bilər.

8. Dərmanların yan təsiri:

Bəzi dərmanlar, xüsusilə antidepresanlar, antipsikotiklər və ya bronxodilatatorlar titrəməyə səbəb ola bilər. Bu dərmanların yan təsiri olaraq titrəmə inkişaf edə bilər.

Parkinson xəstəliyi nədir?

Parkinson xəstəliyi, beyin hüceyrələrinin, xüsusən də dopamin istehsal edən sinir hüceyrələrinin zədələnməsi nəticəsində ortaya çıxan xroniki və proqressiv bir nevroloji xəstəlikdir. Dopamin, hərəkəti tənzimləyən beyindəki kimyəvi maddədir və onun çatışmazlığı hərəkət və koordinasiya problemlərinə yol açır.

Parkinson xəstəliyinin əlamətləri:

Parkinson xəstəliyinin əsas əlamətləri hərəkət pozğunluqları ilə əlaqəlidir, lakin xəstəliyin irəlilədiyi dövrlərdə digər sistemlərə də təsir göstərə bilər. Əsas simptomlar bunlardır:

1. Əllərdə titrəmə (istirahət tremoru):

Əllər və ya bəzən ayaqlar hərəkətsiz vəziyyətdə olarkən titrəmə meydana gəlir. Xəstə hərəkət etməyə başladıqda bu titrəmə azalır. Bu, Parkinson xəstəliyinin ilkin və ən xarakterik simptomudur.

2. Əzələ sərtliyi:

Parkinson xəstəliyi zamanı əzələlər sərtləşir və bükülmə çətinləşir. Bu sərtlik hərəkət zamanı ağrıya səbəb ola bilər və bədənin elastikliyini azaldır.

3. Bradikineziya (hərəkətlərin yavaşlaması):

Xəstəlik irəlilədikcə hərəkətlərin yavaşlaması baş verir. Hər hansı bir hərəkəti başlatmaq çətinləşir və adi gündəlik işlər, məsələn, geyinmək və ya yemək yemək çox vaxt aparır.

4. Tarazlıq və yeriş problemləri:

Parkinson xəstələri yerişdə çətinlik çəkə bilərlər. Addımlar kiçik və yavaş olur, xəstələr bəzən yeriyərkən irəliyə doğru əyilə bilərlər. Tarazlıq pozulduqda düşmə riski də artır.

5. Üz ifadələrinin azalması:

Üz əzələlərində sərtlik və zəiflik nəticəsində "maskalı üz" deyilən ifadəsiz bir görünüş meydana gələ bilər.

6. Danışıq və yazı problemləri:

Danışıq daha yavaş və zəif ola bilər. Yazı yazmaqda da çətinliklər yaranır, yazı getdikcə kiçilə və çətin oxuna bilər (mikroqrafiya).

Parkinson xəstəliyinin səbəbləri:

Parkinson xəstəliyinin dəqiq səbəbi bilinmir, lakin xəstəliyin inkişafına təsir edən bir neçə faktor müəyyən edilmişdir:

Genetik faktorlar: Bəzi hallarda ailəvi meyillilik müşahidə edilir və genetik faktorlar rol oynaya bilər.

Ətraf mühit amilləri: Pesticidlər və ya ağır metallar kimi bəzi toksik maddələrə uzunmüddətli məruz qalmaq xəstəlik riskini artıra bilər.

Yaşlanma: Yaşlanma ilə dopamin ifraz edən sinir hüceyrələrinin azalması riskini artırır. Parkinson xəstəliyi adətən 60 yaşdan yuxarı insanlarda inkişaf edir.

Parkinson xəstəliyinin diaqnozu:

Parkinson xəstəliyinin diaqnozu adətən xəstənin simptomlarına və nevroloji müayinələrə əsaslanır. Aşağıdakı diaqnostik üsullar istifadə edilə bilər:

Nevroloji müayinə:

Həkim əzələ tonusu, hərəkət sürəti, tarazlıq və koordinasiyanı yoxlayır.

Maqnit rezonans tomoqrafiyası (MRT) və ya Kompüter tomoqrafiyası (CT):

Beyindəki hər hansı struktur problemlərini (şişlər, insult) istisna etmək üçün görüntüləmə müayinələri aparıla bilər. Parkinson xəstəliyində bu müayinələr adətən normal olur.

Dopamin transporter skanı (DaTScan):

Beyindəki dopamin səviyyələrini qiymətləndirmək üçün xüsusi görüntüləmə üsulu olan DaTScan istifadə edilə bilər. Bu test Parkinson xəstəliyini digər titrəmə növlərindən fərqləndirməyə kömək edir.

Parkinson xəstəliyinin müalicəsi:

Parkinson xəstəliyinin tam müalicəsi yoxdur, lakin müalicə simptomları idarə etməyə və xəstələrin həyat keyfiyyətini artırmağa yönəldilmişdir. Əsas müalicə üsulları bunlardır:

1. Dərman müalicəsi:

Levodopa: Parkinson xəstəliyində istifadə edilən ən effektiv dərmandır. Bu dərman bədəndə dopaminə çevrilir və hərəkət simptomlarını azaldır.

Dopamin agonistləri: Beyində dopamin təsirini təqlid edərək hərəkət simptomlarını yüngülləşdirir.

MAO-B inhibitorları: Dopaminin beyində parçalanmasını yavaşladır və dopamin səviyyəsini artırır.

2. Fizioterapiya:

Fizioterapiya və məşqlər xəstələrin hərəkətliliyini və tarazlığını yaxşılaşdırmağa kömək edə bilər. Bu məşqlər əzələ sərtliyini azaltmaq və tarazlığı artırmaq üçün xüsusi olaraq tətbiq olunur.

3. Dərin beyin stimulyasiyası (DBS):

Parkinson xəstəliyində dərmanlarla idarə oluna bilməyən xəstələr üçün cərrahi üsul olan dərin beyin stimulyasiyası tətbiq edilə bilər. Beyinə yerləşdirilən elektrodlar vasitəsilə elektrik stimulyasiyası verilir, bu da hərəkət simptomlarını yüngülləşdirə bilər.

4. Psixoloji dəstək:

Parkinson xəstəliyi həm fiziki, həm də emosional cəhətdən təsir edə bilər. Psixoloji dəstək və məsləhət terapiyası xəstələrin xəstəliklə daha yaxşı başa çıxmasına kömək edə bilər.

Nəticə:

Əllərdə titrəmə, müxtəlif səbəblərdən, o cümlədən Parkinson xəstəliyi kimi ciddi nevroloji pozğunluqlardan qaynaqlana bilər. Parkinson xəstəliyi xroniki bir vəziyyətdir və zamanla irəliləyə bilər, lakin erkən diaqnoz və düzgün müalicə ilə xəstələr daha keyfiyyətli bir həyat sürə bilərlər. Əgər əllərdə titrəmə davamlı və proqressiv şəkildə artırsa, mütləq həkimə müraciət etmək vacibdir.