Göz genişlənməsinə səbəb nədir?
Göz Genişlənməsinin Mümkün Səbəbləri
1. Fizioloji Səbəblər
İşığın azlığı:
Qaranlıq mühitdə gözün işığı daha yaxşı qəbul etməsi üçün bəbəklər genişlənir.
Emosional vəziyyət:
Həyəcan, qorxu, sevinc və ya stres simpatik sinir sistemini aktivləşdirərək göz bəbəklərinin genişlənməsinə səbəb ola bilər.
2. Dərmanlar
Müəyyən dərmanların istifadəsi:
Antidepressantlar (SSRI, TCA), antihistaminlər, atropin və ya antikolinerjik təsirə malik dərmanlar bəbəklərin genişlənməsinə səbəb ola bilər.
Rekreativ narkotiklər:
Kokain, amfetaminlər, ekstazi və LSD kimi narkotiklər göz bəbəklərini genişləndirir.
3. Optalmik Dərmanlar
Göz damcıları (məsələn, atropin və ya tropikamid) göz bəbəyini genişləndirmək üçün istifadə olunur (diaqnostik prosedurlarda və ya müalicədə).
4. Nevroloji Səbəblər
Kəllə beyin travması:
Beyində təzyiq artdıqda (məsələn, kəllə daxili qanaxma və ya ödem), pupil genişlənməsi baş verə bilər.
Beyin şişləri:
Sinir yollarına təzyiq edərək göz bəbəyinin ölçüsünü tənzimləyən sinir sisteminə təsir göstərə bilər.
Beyin damar tıxanması (insult):
Beynin bəzi bölgələrində qan dövranının pozulması pupil ölçüsündə dəyişikliklərə səbəb ola bilər.
Migren:
Şiddətli baş ağrısı və ya aura ilə müşayiət olunan migren pupil genişlənməsi yarada bilər.
5. Simpatik Sinir Sistemi Aktivliyi
Adrenalin artışı:
Güclü emosiyalar, stress və ya fiziki fəaliyyət zamanı simpatik sinir sistemi pupil genişlənməsinə səbəb ola bilər.
6. Parazimpatik Sinir Sistemi Pozğunluğu
III kranial sinir (okulomotor sinir) iflici:
Bu sinir pupil ölçüsünü tənzimləyir və zədələndikdə genişlənmə yarana bilər.
Adie tonik pupil:
Pupil genişlənməsi ilə müşayiət olunan nadir bir nevroloji pozğunluq.
7. Göz Yaralanmaları
Gözə travma:
Gözün daxilindəki strukturların zədələnməsi pupil genişlənməsinə səbəb ola bilər.
Kornea və ya iris zədələnməsi:
Göz toxumalarının zədələnməsi pupil funksiyasını poza bilər.
8. Toksinlər və Maddələr
Karbonmonoksid zəhərlənməsi:
Sinir sisteminə təsir edərək pupil genişlənməsi yarada bilər.
Botulinum toksini:
Sinir yollarını zədələyərək pupil funksiyasına təsir edə bilər.
9. Oftalmik Xəstəliklər
Qlaukoma (təcili forma):
Göz daxilində təzyiqin artması pupil ölçüsündə dəyişiklik yarada bilər.
İritis və ya uveit:
Gözün iltihabı pupil funksiyasını poza bilər.
Göz Genişlənməsi ilə Birlikdə Görülə Bilən Əlamətlər
İşığa həssaslıq (fotofobi).
Görmə bulanıqlığı.
Baş ağrısı.
Göz ağrısı və ya narahatlıq.
İşığa reaksiya verməyən pupil (bir tərəfli və ya hər iki göz).
Diaqnostika
Göz genişlənməsinin səbəbini müəyyən etmək üçün aşağıdakı diaqnostik üsullar tətbiq olunur:
Fiziki müayinə:
Həkim pupil ölçüsünü və işığa reaksiyasını qiymətləndirir.
Görüntüləmə üsulları:
Kəllə beyin travması və ya nevroloji problemləri təsdiqləmək üçün MRT və ya CT.
Qan testləri:
Toksinlər və ya dərmanların təsirini araşdırmaq üçün.
Nevroloji testlər:
Sinir sistemi pozğunluqlarını aşkar etmək üçün.
Göz Genişlənməsini Necə İdarə Etmək və Müalicə Etmək
Səbəbə əsaslanan müalicə:
Narkotik istifadəsi, dərman yan təsiri və ya travma kimi səbəblər aşkar edildikdə, müalicə bu vəziyyətlərin aradan qaldırılmasına yönəldilir.
Nevroloji problemlər:
Kəllə daxili təzyiq artımı, insult və ya sinir zədələnməsində müvafiq nevroloji müalicə.
Göz xəstəlikləri:
Göz infeksiyası və ya iltihabı üçün antibiotiklər və ya steroidlər.
Cərrahi müdaxilə:
Şiş və ya ağır göz travması hallarında.
Həkimə Nə Zaman Müraciət Etmək Lazımdır?
Aşağıdakı hallarda dərhal həkimə müraciət edin:
Pupil işığa reaksiya vermirsə.
Göz genişlənməsi qəfildən baş veribsə.
Baş ağrısı, başgicəllənmə və ya görmə itkisiylə müşayiət olunursa.
Göz travması sonrası pupil ölçüsü fərqlidirsə.
Göz genişlənməsi müxtəlif səbəblərdən qaynaqlana bilər, lakin vaxtında diaqnostika və müalicə problemi effektiv idarə etmək üçün vacibdir.