Aqorafobiya
Aqorafobiya, geniş və ya açıq yerlərdə, ictimai yerlərdə, yalnız xaricdə olmaq, və ya evdən uzaqda olmaq kimi vəziyyətlərdə aşırı və dayanıqlı qorxu və təşviş hissi ilə xarakterizə olunan bir təşviş pozuntusudur. Bu pozuntu, şəxsin həmin vəziyyətlərdən qaçmaq, qaçınmaq və ya onlardan uzaq durmaq istəyi ilə müşahidə olunur. Aqorafobiyanın əsas xüsusiyyətləri aşağıdakılardır:
- Aşırı Qorxu və Təşviş: Şəxslər müəyyən vəziyyətlərdə, məsələn, geniş və ya açıq yerlərdə, ictimai nəqliyyatda, körpülər üzərində, yaxud alış-veriş mərkəzlərində aşırı qorxu və təşviş hissi yaşayırlar.
- Qaçınma Davranışı: Aqorafobiya olan insanlar qorxduqları yerlərdən qaçmaq və ya onlardan uzaq durmaq üçün davranışlar göstərirlər. Bu, onların iş, məktəb və ya sosial fəaliyyətlərini məhdudlaşdıra bilər.
- Fiziki Simptomlar: Bu vəziyyətlərdə ürək döyüntüsü, titrəmə, terləmə, nəfəs darlığı, mədə-darm pozuntuları və ya qusma kimi fiziki simptomlar yaşana bilər.
- Yalnızlıq Qorxusu: Bəzi aqorafobiya hallarında, şəxslər yalnız olmaqdan və ya kömək əldə edə bilməməkdən qorxurlar.
- Müəyyən Yerlərə və Vəziyyətlərə Məhdudlaşma: Aqorafobiya olan insanlar, qorxduqları yerlərə və ya vəziyyətlərə məruz qalma ehtimalını azaltmaq üçün həyatlarını məhdudlaşdıra bilərlər.
Aqorafobiyanın müalicəsi ümumiyyətlə psixoterapiya, xüsusilə kognitiv-davranışçı terapiya (KDT), və bəzən dərman müalicəsi ilə aparılır. KDT, şəxsin qorxu və təşviş hisslərini idarə etməyə və onların səbəblərini anlamağa kömək edə bilər. Həmçinin, qorxu ilə üzləşmə texnikaları və davranışçı strategiyalar da faydalı ola bilər. Aqorafobiya ilə mübarizə aparan şəxslərə dəstək və anlayış göstərmək də onların sağalma prosesində çox vacibdir.